کلیه مراحل ساخت تیرچه واجرای سقف ،بر اساس آیین نامه 151 سازمان مدیریت و برنامه ریزی و کتابچه سطع مقاطع تیرچه های فلزی با جان باز، با رعایت کلیه اصول فنی انجام می پذیرد.
کلیه تیرچه ها روی شابلون مخصوص با خیز ( 200/L ) دهانه ، با الکترود نمره 4 میکا ، طراحی ، جوشکاری وساخته می شوند.
برای ساخت تیرچه ها از ورق تسمه شده ونبشی با خم سرد ورق از فولاد با استاندارد 37st فولاد مبارکه و برای عضو خرپای (زیگزال ) از میلگرد نمره 10 آجدار با سختی 2A استفاده می شود.
عدم طراحی و محاسبه تیرچهها :
الف) از آنجا که تولید کنندگان تیرچههای کرومیت، آنها را بصورت کیلویی میفروشند لذا هر چه آنرا سنگینتر نمایند سود بیشتری بدست میاورند بنابراین گاه تیرچههایی با وزن دو یا سه برابر وزن مورد نیاز ساخته شده و به مشتری تحویل داده میشود و هزاران توجیه برای اینکار خود مطرح مینمایند تا مصرف کننده نیز قانع شود که این تیرچههای سنگین کاملا اصولی و طبق محاسبات ساخته میشود. متأسفانه برخی از مهندسین نیز بدلیل اینکه اطلاع از محاسبات این نوع تیرچهها ندارند و نمیتوانند تیرچهها را کنترل کنند به این امر دامن میزنند تا مبادا تیرچهای ضعیف ساخته شود. اکثر دتایلهایتیرچههای کرومیت که در نقشههای اجرایی سازهها دیده میشود کاملا مؤید این مطلب میباشد و متأسفانه با این روش سرمایههای ملی در سقف ساختمانها مدفون خواهد شد.
ب) همین تولید کنندگان چنانچه قرارداد اجرای سقف با مشتری داشته باشند از آنجا که باید هزینه تمام شده خود را کاهش دهند با یک چرخش 180 درجه دقیقا برعکس عمل مینمایند. در این حالت از آنجا که باز هم توان محاسبه تیرچهها را ندارند بال فوقانی تیرچهها را اندکی فویتر میسازند تا به هنگام بتن ریزی تیرچهها خم نگردد (دلیل این امر برای متخصصین کاملا آشکار است) اما بال تحتانی تیرچهها را بسیار ضعیف میسازند و برایشان اصلا مهم نیست که این تیرچهها به هنگام بهرهبرداری چه بارهایی را باید تحمل کنند.
ج) در این بین افرادی نیز هستند که تنها از سر ناآگاهی تیرچههایی مغایر با اصول مهندسی تولید و اجرا مینمایند. این افراد معمولا تیرچهها را از روی جداول آمادهای که در بازار وجود دارد میسازند اما بدلیل اینکه هیچ تخصصی در زمینه محاسبات ندارند برای هر سازهای و با هر بارگذاری و هر نوع تیغه چینی و کف سازی یک نوع تیرچه تولید میکنند. به عبارت دیگر کاری به این ندارند که آیا این تیرچه باید بار 700 کیلوگرم بر متر مربع را تحمل کند یا 9000 کیلوگرم بر متر مربع ! همچنین برایشان فرقی نمیکند که تیرچه با بلوکه پلاستفوم کار میشود یا سیمانی و اینکه وزن ایندو چه تفاوتی با یکدیگر خواهد داشت و برای همه ساختمانهای مسکونی تیرچههایی با مشخصات یکسان تولید میکنند. بدیهی است که در این حالت یا تیرچههای تولیدی ضعیف خواهند بود و یا بدلیل قویتر شدن تیرچهها از مقدار مورد نیاز، هزینه پرداخت شده توسط مصرف کننده افزایش خواهد یافت.
2 - استفاده از مواد اولیه نامناسب :
الف) استفاده از نبشیهای فابریک :
استفاده از نبشیهای فابریک موجود در بازار یکی از شایعترین موارد در این زمینه میباشد. توضیح آنکه تنها نبشی فابریک مجاز جهت استفاده در ساخت تیرچههای کرومیت نبشی تولید کارخانه ذوب آهن اصفهان میباشد که به دلیل ظرفیت تولید محدود و قیمت بالا اولا در اکثر شهرهای کشور یافت نمیشود و ثانیا اختلاف قیمت آن با سایر نبشیها باعث عدم استفاده تولید کنندگان و عدم صرفه اقتصادی (در مقایسه با استفاده از ورق جهت ساخت نبشی) خواهد شد. از طرفی نبشیهای 3 و 4 فابریک موجود در بازار اکثرا ساخت کارگاههایی در شهرهای تهران، تبریز، مشهد، اصفهان و ... هستند و نکته مهم آنست که این نبشیها به ظاهر کاملا نو و عالی میباشند اما در اصل از ذوب آهن آلات قراضه بدست میآیند و به هیچ عنوان مشخصات فنی مورد نیاز جهت استفاده در ساخت تیرچهها را ندارند.
ب) استفاده از فولاد وارداتی :
با اطمینان کامل میتوان گفت که هیچکدام از فولادهای وارداتی مشخصات فنی مناسب جهت استفاده در ساختمانها را ندارند و این موضوع در تمام اشکال پروفیلها اعم از تیرآهن، میلگرد و ورق صادق است. زیرا هیچگونه نظارت کیفیی بر اقلام وارداتی نیست و وارد کنندگان در جهت سود بیشتر ارزانترین فولادهای خارجی که طبیعتا نامرغوبترین آنهاست را وارد میکنند. استفاده از این فولادها در ساختمانها و تیرچهها میتواند بسیار خطرآفرین باشد.
ج) استفاده از مواد اولیه دست دوم :
واضح است که استفاده از فولاد دست دوم بدلیل تغییر مشخصات فنی و مکانیکی آن هیچ جایگاهی در سازه و تیرچهها ندارد و تنها مصرف کنندگان این فولادها کسانی هستند که هیچ چیز بجز قیمت برایشان اهمیتی ندارد.
د) استفاده از میلگردهای ذوبی :
متأسفانه استفاده از میلگردهای ذوبی در ساخت تیرچههای کرومیت نیز رواج دارد. میلگردهای ذوبی میلگردهایی هستند که از ذوب آهن قراضه بدست میآیند و بسیار بیکیفیت هستند و گاه دیده شده است که قبل از اینکه تحمل بار کنند در اثر حمل و نقل میشکنند.
ه) استفاده از میلگردهای AIII :
این مورد نیز متأسفانه از شایعترین مشکلات موجود در زمینه تولید تیرچههای کرومیت میباشد. توضیح آنکه میلگردهای مجاز جهت ساخت تیرچههای کرومیت تنها میلگردهای نوع AI (نرم) و AII (نیمه سخت) هستند. میلگردهای نوع AIII (سخت) جوش پذیری بسیار کمی دارند و مطابق با نشریه شماره 151 استفاده از آنها در ساخت تیرچههای کرومیت ممنوع است. اما متأسفانه اکثر تولید کنندگان کوچکترین توجهی به این مسأله ندارند و بعضی حتی تفاوت این میلگردها با یکدیگر را نیز نمیدانند.
ساخت غیر اصولی تیرچهها :
یکی از مهمترین عوامل تهدید کننده سلامت تیرچه جوشکاری نامناسب تیرچهها میباشد. استفاده از ترانس جوش تک فاز در بسیاری از کارگاههای غیر مجاز متداول است که موجب عدم استحکام جوش میگردد. همچنین افزایش بیش از حد آمپر جوشکاری باعث ذوب شدن قطعات جوش شونده و کاهش شدید مقاومت تیرچه میشود. از دیگر مشکلات ناکافی بودن طول جوشها میباشد. همچنین اورلب نامناسب زیگزاگها، وصله نامناسب قطعات، عدم رعایت گام زیگزاگها و حتی بی دقتی در طول تقویتها از جمله مسائل شایع در ساخت تیرچه کرومیت میباشد.
انتقال صدا و لرزش سقف های کرومیت در مقایسه با سایر سقف ها چگونه است؟
بطور كلي سقفهاي تيرچه بلوك اعم از تيرچه كروميت يا بتني اگر درست طراحي، محاسبه و اجرا شوند نسبت به سقفهاي بتن درجا و كامپوزيت بدليل ضخامت بيشتر سقف و استفاده از بلوكه لرزش كمتري دارند. اما اين مسأله كلي است و بنا بر شرايط مختلف تفاوت ميكند. مثلا لرزش سقفهاي كامپوزيت در صورتيكه به هنگام بتن ريزي زير كليه تير آهنهاي فرعي و اصلي شمع بندي شوند به مراتب كمتر خواهد شد. لرزش سقفهاي تيرچه و بلوك سنتي (تيرچه زيگزاگ بتني) نيز به دليل شمع بندي به هنگام اجرا نسبت به ساير سقفها كمتر است. سقفي با تيرچه كروميت و بلوكه سفال را درنظر بگيريد، چنانچه بلوكه آنرا به پلي استايرن تغيير دهيد انتقال صوت تا حد زيادي كم ميشود ولي لرزش سقف تا حدي افزايش مييابد. بد نيست بدانيد روابط پيشنهادي در بند 10-1-9-3 مبحث دهم از مقررات ملي ساختمان جهت كنترل فركانس تيرها به هيچ وجه در مورد تيرچههاي كروميت صدق نميكند و در عمل نيز تجربه آنرا ثابت كرده است زيرا لرزش سقفها به عوامل متعدد و پيچيدهاي بستگي دارد. اما اگر بخواهيم نتيجهگيري كلي نماييم بايد گفت چنانچه تيرچهها به درستي طراحي و توليد شوند و در اجرا نيز دقتهاي لازم به عمل آيد لرزش سقفهاي كروميت تا دهانه حدود 8 متر كاملا در حد قابل قبول ميباشد و جاي نگراني در اين مورد نيست. در اينجا ذكر اين نكته نيز لازمست كه در بعضي از ساختمانها قسمت قابل توجهي از لرزش به دليل ضعف و لرزش اسكلت ميباشد و ربطي به سقفها ندارد.
انتقال صدا نيز در عموم سقفهاي تيرچه و بلوك در حد معقول است و به عوامل ديگري غير از نوع سقف مانند جنس و ضخامت كف سازي و زير سازي سقفها، وجود يا عدم وجود سقف كاذب و ... نيز بستگي دارد