سپبافی و حصیربافی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است که با بافتن و گره زدن الیاف گیاهی به هم خلق میشوند. ذوق هنری بافندگان و استفاده از الیاف رنگی مختلف، تنوع این محصول ساده را افزایش میدهد. مردم هر منطقه با توجه به پوشش گیاهی محیط اطراف خود با یک نوع الیاف گیاهی، انواع مختلفی محصول را را تولید میکنند. از هنرهای بومی و سنتی بافندگی و نساجی میتوان به ترک بافی، چم بافی، بامبو بافی، مروارید بافی، سبد بافی و… اشاره کرد.
سُپ بافی مانند حصیر بافی از هنرهای زیبای صنایع دستی است که در کشورهای مختلف جهان مانند اندونزی، تایلند، آفریقا، مکزیک و ایران رایج است. این هنر در بسیاری از نقاط کشور از جمله مناطق شمالی و جنوبی ایران به عنوان یک کار خانگی رایج است. زنان و مردان از این هنر زیبا برای تامین هزینههای زندگی و گذراندن اوقات فراغت استفاده میکنند. تولید انواع محصولات حصیری و کاربردی مانند زنبیل، پرده، سپ و… به عنوان صنایع دستی در بسیاری از شهرهای ایران طرفداران بسیاری دارد. پرطرفدار بودن صنایع دستی در کشورهای جهان بهخصوص ایران، باعث شده است تا اهالی هر منطقه را برای خلق آثار زیبا ترغیب کند. این محصولات از بافت الیاف گیاهی و ذوق هنری بومیان بافنده با استفاد از قدرت دست تولید میشود. برای بافت این محصولات زیبا از ابزارهای سادهی دستی استفاده میشود. هنر حصیر بافی در بسیاری از مناطق ایران، از قدیم الایام به عنوان شغل دوم مردمان بومی بعد از کشاورزی بود. در جنوب ایران و مناطق گرمسیری، باغهای بزرگ درختان خرما در لارستان در استان فارس، میناب در استان هرمزگان و… وجود دارد. که این باغهای بزرگ، هنر حصیر بافی را به یک حرفه محلی در بین مردم تبدیل کرده است. برای حصیر بافی و دیگر محصولات علاوه بر الیاف خرما از ساقه برنج، پوست درختان، شاخههای نازک و نرم درختان کمتر از دو سال استفاده میشود. در جنوب و شمال ایران حصیر بافی در استانهای بوشهر، فارس، هرمزگان، مازندران، گیلان و.. از سوغات معروف به شمار میرود.
سپ بافی چیست و چگونه ساخته میشود؟
سپ بافی یکی از صنایع دستی در جنوب کشور، شهرستان لارستان در استان فارس است که از شاخههای هنر حصیر بافی محسوب میشود. چاه نهر، روستایی در لارستان است که در این هنر بومی قدمتی دیرینه دارد و نسبت به دیگر مناطق، شناخته شدهتر هستند. برای ساخت سپ از برگ درخت «نخل» و همچنین «نی» استفاده میشود. که این نیها را ابتدا بریده و سپس با رنگهای قرمز، سبز، بنفش و… رنگ آمیزی میشوند. سپ اصولا شبیه به سینی است که در سایزهای کوچک، متوسط و بزرگ تولید میشود و از آنها برای نگهداری نان محلی استفاده میشود. سپ بافی از رایجترین صنایع دستی در جنوب کشور است که در نزد گردشگران و میهمانان نوروزی بسیار پرطرفدار است. این هنر بومی و محلی از ارزش بالایی برخوردار است، زیرا نیاز به سرمایه گذاری کمی دارد و مهمتر از آن به افزایش اشتغالزایی کمک میکند. همچنین دسترسی به مواد اولیه بسیار آسان بوده و به ابزار کاری پیشرفته نیازی ندارد. این صنایع دستی اثرات زیانباری بر محیط زیست نداشته و امکان توسعه در تمامی مناطق کشور دارد. همچنین این هنر با درآمدهایی که از جذب گردشگری و تبادل فرهنگی ایجاد میکند باعث حمایت از محصولات بومیان میشود.
اهمیت سپ بافی و صنایع دستی
صنایع دستی حاصل هنر و خلاقیت مردم یک کشور بوده و از ارزش هنری بالایی برخوردار است. صنایع دستی یکی از رکنهای اصلی اقتصاد یک کشور بوده و باعث اشتغالزایی، افزایش درآمد، رونق اقتصاد، صادرات و… میشود. همچنین صنایع دستی هر کشوری با توجه به موقعیت جغرافیایی، از اهمیت ویژهای برخوردار است. توجه به صنایع دستی هر منطقه، از روشهای رونق بازار و رهایی از بیکاری است. به طور مثال توجه به صنایع دستی مانند سپ بافی باعث میشود تا برای مردان و بخصوص زنان اشتغالزایی صورت بگیرد و یک منبع درآمدی باشد. همچنین باعث میشود تا از مهاجرت روستاییان به شهرها جلوگیری شود. از صنایع دستی میتوان به عنوان یک هدیه ماندگار و با ارزش استفاده کرد. هدیه دادن یک کالای سنتی و محلی به طرف مقابل یک حس خوبی را ایجاد میکند. صنایع دستی و محلی به دلیل خاص بودنشان در هیچ جای دنیا یافت نخواهد شد و این یک هدیه منحصربه فرد است. دلایل زیادی وجود دارد که چرا میتوان از آثار هنری و صنایع دستی استفاده کرد و آنها را هدیه داد:
-صنایع دستی ایرانی بسیار زیبا، رنگارنگ و کاربردی هستند. -مواد اولیه استفاده شده در تمامی شاخههای هنر، بیشتر داخلی هستند. -صادرات صنایع دستی به دلیل شهرت جهانی به چرخه اقتصادی کمک میکند. -از آنها میتوان به عنوان محصولات کاربردی و تزئینی استفاده کرد. -آموزش تولید این صنایع بسیار ساده است.تلفیق سپ بافی با سبک مدرن
شما طرفدار سبک سنتی هستید یا سبکهای مدرن امروزی؟ اکثرا اصطلاح مدرن زیاد به گوشتان خورده است. دکوراسیون مدرن شامل طیف گستردهای از عناصر و مفاهیم است؛ در این سبک از تجهیزاتی استفاده میشود که اصولا با یکدیگر سازگاری داشته باشند.در این سبک از حداقل رنگ و رنگ استفاده میشود و دارای سبک مینیمال است. اما سبک سنتی اینگونه نیست و پر از طرح و نقش و نگار بوده و اصولا شامل طرحهای شلوغی است.منزل بسیاری از افراد یا سبک سنتی است یا سبک مدرن دارد؛ اما برخی از مردم، ترکیبی از هر دوی این سبکها را میپسندند. دکوراسیون منزل ما ایرانیها اصولا ترکیبی از این دو سبک است بدون آنکه آگاهی از این مسئله داشته باشیم. در نگاه اول شاید اینگونه بنظر برسد که ترکیب این دو سبک چندان جالب نباشد، اما اگر اصولی ترکیب شوند دکوراسیون جذابی خواهد شد. اگر شما سبک بوهو را برای دکوراسیون منزل خود میپسندید به شما پیشنهاد میکنیم تا از صنایع دستی و محصولات حصیری غافل نشوید. سبک بوهو به منزل روح بخشیده و باعث میشود احساس آرامش کنید. برای دیزاین منزل خود میتوانید از فرشها، سبد، گلدون و سینیهای زیبای سپ بافی را استفاده کنید.
روشهای نگهداری از صنایع دستی حصیری
محصولات حصیری به دلیل طبیعی بودن، جلوهای زیبا به محیط خانه میبخشد. اما این محصولات کمی حساس هستند و برای استفاده طولانی از این محصول باید نکات زیر رعایت شود:
-سعی کنید محصولات حصیری را در طولانی مدت زیر نور آفتاب قرار ندهید؛ زیرا این محصولات در زیر نور آفتاب به مرور خشک و پوسیده میشود و در نهایت شکسته میشود. -محصولات حصیری مانند سبد، فرش و سینیهای سپ بافی نباید در معرض رطوبت قرار بگیرد. رطوبت باعث تغییر رنگ و ایجاد لکههای سیاه میشود و در نهایت خراب میشود. -اگر از وسایل حصیری در آشپزخانه استفاده میکنید، سعی کنید به دور از دود و چربی باشد. به طور مثال اگر از سبد حصیری برای نان، کیک و چیزهای دیگر استفاده میکنید، حتما از یک پارچه استفاده کنید. -وسایل حصیری خود را هر از چندگاهی با یک قلمو تمیز کنید. و برای جرم گیری از محلولهای آب نمک، سرکه سفید، آب گرم و صابون میتوانید استفاده کنید.