انواع ماشین آلات ساختمانی و کاربرد هر کدام در ساخت و ساز
برای پیشبرد اهداف کاری پروژههای عمرانی و ساخت و ساز، استفاده از ماشین آلات ساختمانی از اهمیت بسیار بالایی برخودار است؛ بنابراین اطلاع از عملکرد هر ماشین با توجه به کارایی آن کمک میکند تا مهندسان ساختمانی به نحوی مطلوب از آنها استفاده کنند. ما در این مقاله قصد داریم تا شما را با انواع ماشینهای ساختمانی و کاربرد هرکدام در ساخت و ساز آشنا کنیم. ما را در ادامه این مطلب همراهی کنید.
ماشین آلات ساختمانی و انواع آن
با توجه به هدف یک پروژه عمرانی، تجهیزات ساختمانی بسیار زیادی وجود دارند. برای انواع ساخت و سازها مانند ساخت بزرگراه، ساخت پل، ساختمان سازی، پروژههای آب و فاضلاب، پروژههای راهسازی، حفاری، خاک برداری و… نیاز به جدیدترین ماشین آلات مخصوص ساختمانی است. چرا که حمل و نقل به عنوان یک بخش مهم از ساخت و ساز، تاثیر بسیار بالایی در موفقیت پروژههای عمرانی دارد.
به این دلیل که نیاز است تا مصالح و ابزارهای مورد نیاز برای هر پروژه به صورت مرتب و در زمان مخصوص، به محل پروژه منتقل شوند. این در حالی است که اگر ماشین آلات ساختمانی کار خودشان را به نحو احسن انجام ندهند، ممکن است انجام پروژههای عمرانی با مشکل روبرو شوند. از جمله ماشینهای مخصوص ساختمانی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1- تراک میکسر یا کامیون مخلوط کن بتن
تراک میکسر جزو یکی از پرکابردترین ماشینهای ساختمانی به شمار میرود. از این کامیون برای حمل بتن استفاده میشود. برای این منظور کامیوندار از کارخانه و یا کارگاههای تولید بتن یا محلهای بتنریزی، بتن را حمل کرده تا در مکان مورد نظر تخلیه کند. برای این منظور کامیون در محلی به نام بچینگ قرار میگیرد تا بتن درون محفظه ریخته شود. سپس کامیون بعد از طی مسافتی بتن را در محل پروژه تخلیه میکند.
از کامیون تراک میکسر علاوه بر پروژههای ساختمانی در پروژههای عمرانی نیز استفاده میشود. چرا که این ماشین علاوه بر حمل بتن برای ترکیب بتن نیز مورد استفاده قرار میگیرد. البته بهتر است از تراک میسر مخصوص حمل بتن تنها برای فاصلههای کوتاه استفاده شود. چرا که استفاده از این ماشین آلات ساختمانی در فاصلههای زیاد موجب از بین رفتن بتن میشود.
البته برخی از تراک میکسرها علاوه بر حمل بتن، کار مربوط به مخلوط کردن بتن را نیز برعهده دارند. در نتیجه شما میتوانید بتن را در فاصله دورتر خالی کنید. البته هرچقدر فاصله ماشین از محل تخلیه دورتر باشد، ممکن است بتن زیادی را از دست بدهید. برای این منظور پیشنهاد میکنیم که به جای حمل بتن آماده، آن را به صورت خشک به محل برده و در آنجا با آب ترکیب کنید.
2- اسکریپر
یکی از ماشینهای مخصوص ساختمان سازی، ماشین اسکریپر است که علاوه بر بارگیری، حمل و پخش مصالح را به خوبی انجام میدهد. ظرفیت این ماشین بین 8 تا 50 متر مکعب جهت انجام عملیات خاکی است. البته توجه به این نکته ضروری است که استفاده از اسکریپر در مقایسه با سایر ماشینهای خاکبرداری مانند بیل مکانیکی و لودر مزیت خاصی ندارد. حتی در برخی از شرایط سایر ماشین آلات ساختمانی بهتر کار میکنند.
به عنوان مثال ممکن است شما به کمک کامیون راحتتر بتوانید خاک را بین دو محل جابجا کنید. اما از آنجایی که اسکریپر میتواند عملیات مختلف ساختمانی را با یکدیگر ترکیب کند، برخی از این ماشین برای پروژههای خود استفاده میکنند. از جمله انواع اسکریپر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* اسکریپر موتوردار
* اسکریپر بدون موتور
* اسکریپر تک موتوره دو محوره
* اسکریپر سه محوری
* اسکریپر دو دیفرانسیل
* اسکریپرهای دوموتوره ( TANDEM-POWERED)
* اسکریپرهای دارای بالابر
* اسکریپر فشاری – کششی (PUSH – PULL)
3- لودر
عملکرد لودر چیزی شبیه به تراکتور است. در صورتی که در پروژههای عمرانی نیاز به جابجایی خاک از زمین باشد، استفاده از این ماشین یک گزینهی پیشنهادی مناسب است. علاوه بر این، لودر میتواند خاک را از زمین گرفته و درون کامیون بارگذاری کند. همچنین این ماشین قادر است تا خاک گرفته شده را در محل مورد نظر تخلیه کند. لودر دستگاهی است که از یک جام در جلو و دو بازو در اطراف تشکیل شده است.
این بازوها برای بارگیری و حمل مواد مورد استفاده قرار میگیرند. لودر به عنوان یکی از ماشین آلات ساختمانی انواع مختلفی دارد. از جمله آنها میتوان به چرخ لاستیکی و چرخ زنجیری اشاره کرد.
4- گریدر (Grader)
برای مسطح کردن یک زمین ناهموار استفاده از گریدر بسیار مناسب است. در بین محورهای جلو و عقب گریدر، تیغهای وجود دارد که وظیفه صاف کردن زمین را بر عهده دارد. کاربرد اصلی گریدر در پروژههای راهسازی است. چرا که برای اضافه کردن یک لایه جدید به زمین و یا صاف کردن قسمتی از راه استفاده از گریدر بسیار کمککننده خواهد بود.
علاوه بر این به کمک گریدرد میتوان مقدار معینی خاک را از یک محل به محل دیگری جابجا کرد. حتی در زمستان برای باز کردن مسیر برفی و یا از بین بردن خاک روی زمین از گریدر استفاده میشود.
5- بیل مکانیکی (Excavator)
بیل مکانیکی یکی دیگر از ماشینهای مخصوص ساخت و ساز است که از نظر اندازه بزرگتر از لودر بوده و برای کارهای عمرانی متوسط تا سنگین مورد استفاده قرار میگیرد. این ماشین همانند لودر از یک جام و بازو در جلو تشکیل شده است. بیل مکانیکی به عنوان یکی از ماشین آلات ساختمانی وظیفه حفاری، کندن، تخریب و… را برعهده دارد. یکی از قابلیتهای خوب این ماشین این است که میتوان آن را 360 درجه چرخاند.
برای کارهای سبک تا متوسط نیز مینی بیل مکانیکی وجود دارد؛ بنابراین شما میتوانید از آن برای کارهای ساختمانی و یا راهسازی کوچک استفاده کنید.
6- غلتک (Compactor)
اگر در پروژههای عمرانی، قسمتی از زمین دارای خاک سست باشد، ممکن است مشکلاتی را برای شما به وجود بیاورد. برای این منظور استفاده از غلتک را پیشنهاد میدهیم. چرا که به کمک این ماشین میتوانید خاکهای سست زمین را به حالت متراکم در بیاورید. علاوه بر این از غلتک میتوان برای متراکم کردن زباله در محلهای دفن آن استفاده کرد.
غلتکها به عنوان یکی از مهمترین ماشین آلاتهای ساختمانی انواع مختلفی دارند. از جمله آنها میتوان به فولادی، چرخ لاستیکی، لرزنده و پاچه بزی اشاره کرد.
7- بولدوزر (Bulldozer)
در پروژههای عمرانی و ساختمانی برای حمل مواد مختلف مانند خاک، شن، ماسه، سنگ و… از بولدزر استفاده میشود. این دستگاههای عمرانی جزو ماشین آلات ساختمانی سنگین به شمار میرود. تیغه فلزی که در جلوی آن وجود دارد، وظیفه حمل بار را برعهده دارد. از آنجایی که بولدوزر دارای چرخهای زنجیری است، در نتیجه ثبات بیشتری داشته و برای جابجایی مواد، یک گزینهی پیشنهادی مناسب است.
بولدورز به عنوان یک ماشین قدرتمند و همه کاره ساختمانی برای مناطق شنی و گل آلود و مناطقی که راههای سختی دارند، بسیار مناسب است. چرا که به راحتی میتواند حرکت کند و مواد موجود بر روی زمین را به حالتی کارآمد حرکت دهد.
از جمله کاربردهای بولدوزر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* صاف کردن زمین و از بین بردن بوته یا درختان
* باز کردن مسیر در کوهستآنهای برفی و مسیرهایی که دچار ریزش سنگ شدهاند
* جابجا کردن حجم زیادی از خاک به صورت فشرده
* امکان پخش خاک در خاکریز
* پاک کردن زمین از باقیمانده کارهای ساختمانی
* استفاده در معادن جهت پاکسازی گودالها
* کمک به توده کردن خاک در یک قسمت مانند پشت نهرها
* جهت استفاده به همراه اسکریپرها برای هل دادن این نوع ماشین آلات ساختمانی
8- خندق کن (Trencher)
همانطور که از نام خندق کن مشخص است، از این ماشین برای ایجاد خندق و یا سنگر استفاده میشود. در واقع هدف اصلی استفاده از این ماشین، کندن حفاری است. در نتیجه شما میتوانید برای پروژههای لولهکشی از این نوع ماشین استفاده کنید. ترنچر یا خندق کن دارای دو نوع چرخ لاستیکی و چرخ زنجیری است. با توجه به نوع پروژه مانند فضلاب و یا لولههای زهکشی میتوانید از این دستگاهها استفاده کنید.
9- کامیون (Off-Highway Truck)
برای انجام پروژههای عمرانی در محیطهای ناهموار استفاده از کامیون کمپرسی یک گزینهی پیشنهادی مناسب است. کامیون سنگین دارای چرخهای بزرگی است که بر روی آن آجهای عمیقی دیده میشود. این ویژگی باعث شده است تا بتوان از کامیون در خارج از جاده، ساخت و ساز و استخراج معادن نیز استفاده کرد.
کاربرد اصلی کامیون به عنوان یکی از ماشین آلات ساختمانی در جابجایی مواد مانند سنگ و خاک از محلی به محل دیگر است. برخی از مدلهای کامیون به دلیل دارا بودن جامهای کمپرسی چند محوره، میتوانند میزان بار سنگینتری را تحمل کنند.
10- جرثقیل (Carry Deck Crane)
برای بلند کردن وسایل در پروژههای ساختمانی و عمرانی جرثقیل بسیار کمککننده است. یکی از ویژگیهای اصلی جرثقیل سکوی 360 درجهای آن است. این سکو بر روی چهار چرخ جرثقیل قرار گرفته است و به کمک صفحه کنترل میتوان برای اجرای کار از آن استفاده کرد. از جمله انواع جرثقیل میتوان به سقفی، آویز، بازویی، موبایل، تاور کرین و… اشاره کرد.
11- دامپ تراک (Dump Truck)
برای جابجا کردن تودههایی از مواد مانند ماسه، شن، آوارههای ناشی از تخریب و… استفاده از دامپ تراک بسیار مناسب است. چرا که به کمک این ماشین میتوانید مواد را از محلی به محلی دیگر جابجا کرد. این کامیون از یک جام بزرگ در عقب خود تشکیل شده است. قطعات هیدرولیکی که در قسمت جلو این کامیون وجود دارند، امکان حرکت و جابجایی مواد را برای این ماشین فراهم میکنند.
12- لیفتراک (Forklift)
یکی از ماشین آلات ساختمانی لیفتراک است. این ماشین برای جابجایی و حمل بار و وسایل کارخانهها کاربرد دارد. البته استفاده از این ماشین در مقایسه با سایر ماشینهای ساختمانی ضرورت ندارد. اما تغییرات انجام شده بر روی این ماشین باعث شده است تا اخیرا از آن به عنوان یکی از تجهیزات مهم ساختمانی استفاده شود.
13- لودر بکهو (Backhoe)
برخی لودر بکهو را به دلیل شباهت ظاهری با بیل مکانیکی اشتباه میگیرند. از طرفی دیگر عملکرد مشابه این دو به دلیل حفاری باعث شده است تا برخی این دو ماشین را به جای یکدیگر استفاده کنند. اما این دو ماشین از نظر اندازه مشابه نبوده و به صورت متفاوت عمل میکنند. بیل مکانیکی از نظر اندازه بسیار بزرگتر از لودر بکهو بوده و قابلیت چرخش 360 درجه را دارد.
اما لودر بکهو تا 200 درجه چرخش داشته و از نظر اندازه به تراکتور شباهت دارد. کارهای حفاری و بارگیری به کمک بکهو جلو و عقب انجام میگیرد.
14- پخش کننده آسفالت (Asphalt Pavers)
یکی از جدیدترین ماشین آلات ساختمانی برای استفاده در پروژههای عمرانی مانند راهسازی میتوان به ماشین پخش کننده آسفالت اشاره کرد. همانطور که از نام این دستگاه مشخص است، از آن برای پخش کردن آسفالت در خیابآنها و جادهها استفاده میشود. به طوری که در حال حاضر این ماشین جایگزین نیروی انسانی شده است.