پرداخت هزینههای خانه اجارهای
ماده ۴۸۶ در این باره مقرر میدارد که تعمیرات و همه مخارجی که در عین مستاجره برای استفاده از آن لازم باشد بر عهده مالک یا موجر است. آن تعمیراتی که به خود عین ملک اجارهای ربطی پیدا نمیکند با مستأجر است و به موجر یا مالک ارتباطی پیدا نمیکند. برای مثال اگر حین اجاره شیر آب یا سیستم گرمایشی یا سرمایشی یا لامپهای خانه و موارد دیگر به مشکلی بربخورد با مستأجر است و باید هزینههای آن را پرداخت کند اما برای مثال اگر در همان ابتدای اجاره که مستأجر خانه را بازدید میکند و از خرابی بعضی امکانات مطلع میشود میتواند از مالک بخواهد که آنها را تعمیر کند و سپس تحویل دهد. اما تعمیراتی که به ملک ربط پیدا کند متوجه مالک خواهد بود برای مثال سقف خانه در اثر بارش باران و کیفیت بد ایزوگام یا آسفالت پشت بام اشکال پیدا کرده در اینجا تعمیر بر عهده موجر خواهد بود.
انجام کارهای اضافی و تزئینات در واحد اجارهای
نکتهای که باید به آن دقت کرد این است که اگر فرد مستأجر هزینههایی را برای ملک انجام دهد یا مثلاً تزئیناتی را برای ملک که جدا نشدنی است انجام دهد و از مالک و موجر اذن نداشته باشد هزینه آن را نمیتواند مطالبه کند مگر در مواردی مثل مثال بالا (سقف و دیوار) که باعث سختی زندگی شود و اذن و دسترسی به موجر نباشد تا اجازه گرفته شود لذا مستأجر میتواند آن تعمیرات را انجام دهد و هزینههای آن را از موجر دریافت کند. پس باید دانست مستأجر بابت تغییراتی که در ملک میدهد حق مطالبه هزینهای را از موجر ندارد مگر از قبل اجازه گرفته باشد البته همین تغییرات و دخالت در ملک ممکن باعث شود موجر حق فسخ پیدا کند.
تلف شدن واحد اجارهای
نکته دیگری که چند سالی است گویا متداول شده است این است که اگر به عنوان مستأجر محلی را اجاره کرده اید چه به عنوان سکونت یا چه به عنوان مغازه، طبق ماده ۴۸۳ قانون مدنی اگر در مدت اجاره بر اثر حادثهای مثل زلزله که چند سالی است در ایران مناطق مختلف را تهدید میکند آن عین اجاره شده خراب شود یا تلف شود اجاره از زمانی که آن حادثه رخ داده است منحل میشود و دیگر مستأجر تکلیفی به دادن اجاره بها ندارد و میتواند پول ودیعهای را که داده نیز پس بگیرد و در جایی دیگر واحدی را اجاره کند.
ذکر مدت در قرارداد اجاره
در قرارداد اجاره باید دقت کرد که مدتی برای آن ذکر شود و ذکر مدت در قرارداد علت اصلی صحیح بودن آن به حساب میآید زیرا در غیر این صورت آن اجاره باطل خواهد بود اثر باطل بودن متوجه مستأجر خواهد بود و ممکن است به ناحق محکوم به پرداخت خساراتی گردد که مستند به وی نیست. لازم است در این زمینه قراردادی صریح نوشته شود و مدت اجاره برای مثال یک سال در آن ذکر شود.
عیب در مال اجارهای
ماده ۴۷۸ مقرر میدارد که اگر عین اجارهای عیب داشته باشد یا معیوب باشد مستأجر میتواند به علت این عیب قرارداد را فسخ کند اما اگر موجر عیب پیش آمده را تعمیر کند و از آن رفع عیب کند دیگر برای مستأجر حق فسخی پیش نخواهد آمد.
ماده ۴۷۸:هر گاه معلوم شود عین مستأجره در حال اجاره معیوب بوده مستأجر میتواند اجاره را فسخ کند یا به همان نحوی که بوده است اجاره را با تمام اجرت قبول کند ولی اگر موجر رفع عیب کند به نحوی که به مستأجر ضرری نرسد مستأجر حق فسخ ندارد.
اجاره مالی که شراکتی است
در اجاره باید دقت کرد که اگر ملکی را اجاره میکنید بدانید آن مال متعلق به چند نفر است؟ آیا در مالکیت مشاع و مشترک است یا خیر تنها و تنها یک مالک دارد. دانستن این نکته به این علت است که اگر ملکی را اجاره کنید و چند مالک داشته باشد و یکی از مالکین بدون اجازه دیگری ملک را به شما اجاره داده باشد شریک دیگر میتواند خلع ید شما را از دادگاه تقاضا کند و شما متحمل خسارات زیادی شوید. این امر را ماده ۴۷۵ قانون مدنی مقرر کرده است.
فوت مستأجر یا موجر و تکلیف اجاره
عقد اجاره عقدی لازم است و با فوت موجر یا مستأجر قرارداد اجاره تا پایان مدت باقی و پابرجاست. مگر آن که این امر در قرارداد قید شود که در صورت فوت مستأجر یا مالک اجاره منحل شود. اما در غیر این صورت در حالتی که مستأجر فوت شود اجاره به وراث وی میرسد.
انجام تغییرات توسط موجر
در قرارداد اجاره طرف توافق حاصله مستأجر مالک منافع شده است و در آن مدت از آن استفاده کامل خواهد کرد. در اینجا باید به عنوان یک مستأجر حقوق خود را بدانید که یکی از آنها این است که موجر نمیتواند در مدت اجاره تغییری در عین اجارهای انجام دهد. برای مثال موجر نمیتواند به این دلیل که الان مصالح ساختمانی ارزان شده و قرار است بعداً گران شود و از قبل قصد داشته ملک اجارهای را تغییراتی بدهد، این کار را انجام دهد زیرا مستأجر حق دارد که از عین مستاجره استفاده کند و موجر حق این تغییرات و مزاحمت را ندارد مگر آن که تعمیراتی اساسی لازم آید که اگر انجام نشود به ملک موجر خسارات و زیان وارد میشود که در اینجا موجر طبق قانون حق دارد آن تعمیرات را انجام دهد و اگر مستأجر این اجازه تعمیرات را به موجر ندهد حق فسخ خواهد داشت.
عیب دار شدن عین مستاجره یا خراب شدن عین مستاجره
در قانون، مستأجر امین تلقی میشود و به این امین بودن احکامی بار میشود. مثل این که اگر در عین مستاجره خرابی به وجود آید وی مسئول نخواهد بود مگر آن که ثابت شود در نگهداری آن تعدی و تفریط کرده است برای مثال اگر مستأجر در اثر کوتاهی که داشته فرزندش کوچکش با اشیایی به در و دیوار و رنگ آمیزی و تزئینات و دکوراسیون ملک آسیبی بزند در اینجا به علت کوتاهی مقصر خواهد بود و ضامن جبران خسارات میباشد.
شرط کردن ضمن اجاره
در ضمن اجاره مستأجر و موجر ممکن است شروط و توافقات فرعی داشته باشند برای مثال مستأجر ممکن است شرط کند و ضمن قرارداد اجاره که طرف چند مدت موجر موظف است که قسمت دیوارهای خانه را رنگ آمیزی یا دکوراسیون کند یا شروط دیگری که افراد ممکن است چه مربوط به اجاره یا غیر آن باشد انجام دهند در این صورت اگر هر کدام ضمن اجاره شرطی کرده باشند و دیگر از انجام شرط تخلف کند فردی که شرط به نفع وی بوده میتواند فوراً قرارداد اصلی اجاره را فسخ کند بر خلاف باقی شروط در دیگر قراردادها که فرد دیگری را باید الزام کند در اینجا قانون گذار اجازه داده است یک راست فرد به سمت فسخ قرارداد رود.