برنج یکی از رایج ترین غلات است که غذای اصلی بخش اعظمی از جمعیت جهان بویژه در آسیا و آفریقا را تشکیل میدهد. برنج به عنوان سومین کالای تولید کشاورزی پس از نیشکر و ذرت قرار دارد. کشاورزی برنج، از پتانسیل خوبی برای سودآوری بهرهمند است. چراکه محصول مفید و پرمخاطبی است، مدت زمان کوتاهی برای برداشت نیاز دارد و امکان استفاده از انوع تکینکها و فناوریهای نوین در تولید این نوع محصول بسته به منطقه کشت و بسیاری عوامل دیگر شامل میشود. بیش از ۴۰ هزار نوع برنج در جهان وجود دارد، که بسته به نحوه تولید آنها در دو گروه اصلی برنج سفید و برنج قهوه ای قرار میگیرند. از جمله مزایای سورتینگ برنج افزایش کیفیت برنج و جداسازی ضایعات از آن است.
برنج سفید رایجترین نوع است. اگرچه برنج قهوهای مزایای بیشتری برای سلامتی انسان داد. برنج قهوهای در اشکال و رنگهای متنوعی همچون قرمز، بنفش یا سیاه وجود دارد که تمامی آنها را با نام برنج قهوهای میشناسند. فرآوردههای فرعی تولید شده از برنج از جمله سبوس و پولیش برنج (سبوس ریز پودر و نشاسته ناشی از پولیش) به عنوان خوراک دام استفاده میشود. روغن از سبوس هم برای مواد غذایی و هم برای مصارف صنعتی فرآوری میشود. برنج شکسته برای دم کردن، تقطیر و در تولید نشاسته و آرد برنج کاربرد دارد.
تنوع بالایی در فروش برنج و کسب سود از این فعالیت در سراسر کشورها و مناطق مختلف وجود دارد. این مسئله میتواند به دلیل اختلافات بیوفیزیکی (آب و هوا، طول فصل رشد، نوع خاک، آب، آفات و…) و عوامل اقتصادی و اجتماعی، مدیریت محصولات زراعی و دسترسی و استفاده از دانش و فناوریها باشد. به عنوان مثال عملکرد بالا در فروش محصول میتواند به دلیل ارائه دانههای مرغوب، یکدست و باکیفیت در بستهبندی مناسب باشد.
مصرف کنندگان باتوجه به تمایز درک شده از کیفیت برنج در مناطق مختلف و کشورهای متفاوت آنها را براساس کیفیت، ارزش غذایی، نرمی و عطر، دسته بندی میکنند. دستگاه سورتر برنج، برنج های لکه دار، کدر، شکسته و دارای ناخالصیهایی نظیر سنگ، پوسته، علف هرز، حشرات و… را جدا کرده و برنجی تمیز، یکدست و با کیفیت را عرضه میکنند.
امروزه دامنه قابل توجهی برای افزایش بازده برنج وجود دارد. به طور متوسط، کشاورزان در آسیا فقط ۶۰ درصد از امکانات بالقوه خود را در جهت کشت برنج بکار میبرند. محدودیت اصلی برای دستیابی به بازدهی بیشتر و سود بالاتر استفاده مفید از هر واحد اراضی است. استفاده ناکارآمد از نهادهها (بخصوص مواد مغذی، بذر و سموم آفات) باعث می شود که علاوه بر آسیب به محیط زیست از تولید محصولاتی با کیفیت با کمترین هدر رفت محصول نیز باز بمانند.
مزایای سورتینگ برنج چیست؟
چندین دهه است که دستهبندی و مرتب سازی برنج براساس انواع برنج و ویژگیهای آن انجام میشود. دستگاههای مختلفی برای سورت برنج طراحی و تولید شدهاند. با پیشرفت در مدارهای یکپارچهسازی، اپتیکال دوربین و دریچههای بیرون کش این فناوری روز به روز بهبود یافته است و این امکان را برای دستگاهها بوجود آورده که دانههای برنج را سریعتر، با دقت و حجم بیشتری پردازش و سورت نماید.
سورتینگ برنج راه حلی مناسب برای افزایش درآمد کشاورزان است. مرتب سازی برنج با دقت بالا برای انواع برنج، چه برنج تازه برداشت شده و چه برنجی که مدتی در انبار نگهداری شده باشد میتوانند به کمک دستگاه سورتر از ضایعات، ناخالصیها و شکستگیها پاک شوند. مشکلاتی که همواره صنایع غذایی ما را تهدید میکنند وجود آفات، حشرات و ضایعاتی است که منجر به فاسد شدن و یا افت کیفیت محصولات میگردند. بنابراین سورت برنج میتواند علاوه بر امکان قیمتگذاری بر روی محصولات از تلفات نیز جلوگیری نماید. دستگاه سورتر علاوه بر تفکیک محصول براساس رنگ از ویژگیهای ظاهری مانند اندازه و شکل نیز میتواند برنج را دسته بندی نماید.
🔶 نحوه عملکرد دستگاه سورتینگ برنج 🔶
دستگاه سورتر برای سورتینگ دانه هایی مانند برنج، دانه کلزا، ذرت، سویا، پنبه و انواع مختلف دانههای ریز مناسب است. انواع مختلفی دستگاه سورتر با کاربردهای متفاوت طراحی شدهاند. برخی دستگاهها با صفحه لرزان دانهها را از یکدیگر جدا میکند و پوسته و سنگ را از برنج اصلی تفکیک میکند. در مرحله بعد با تنظیم شدت لرزش میتوان برنج کامل را از نیمه، جدا ساخت. نوع دیگری از دستگاه سورتر با انتقال دانهها برروی سینی مخصوص در دستگاه در سه مرحله برنج را سورت میکند. دستگاه از سه لایه غربال تشکیل شده است. در مرحله اول صفحه مخصوص جداسازی گرد و غبار و ناخالصیهای برنج را شناسایی میکند. مرحله اول غربالگری مخصوص جداسازی ناخالصیهای بزرگ است، مرحله دوم برای ناخالصیهای کوچکتر و لایه سوم برای جدا کردن دانههای سالم از نیم دانه است. در نهایت انتهای صفحه غربالگری، فن مخصوص قرار گرفته است که وظیفه پراکنده کردن گرد و غبار و پوستهها را برعهده دارد. همچنین به منظور افزایش کیفیت برنج، میتوان با استفاده از فناوری اپتوالکترونیکی برنجها را براساس رنگ و خصوصیات ظاهری نیز تفکیک نمود. برنج قهوهای، زرد، برنج دم سیاه و برنج سفید میتوانند با استفاده از ماشین سورتینگ رنگ از یکدیگر جدا شده و به مرحله بستهبندی منتقل شوند. برای این نوع سورتینگ معمولا از دستگاه کالر سورتر استفاده می شود.
🔶 مزایای سورتینگ برنج به صورت غیرمستقیم 🔶
سورت کردن برنج به صورت غیرمستقیم می تواند بر موارد دیگری نیز اثرگذار باشد. برای مثال برنج سورت نشده مقدار قابل توجهی ضایعات مانند سنگ، دانه های دیگر یا دانه های شکسته برنج دارد. برای جدا کردن این موارد از برنج، افراد باید وقت، هزینه و انرژی زیادی صرف تمیز کردن برنج کنند. در صورتی که برنج سورت شده باشد، به میزان زیادی در زمان و انرژی افراد صرفه جویی می شود.
علاوه بر این، ضایعات موجود در برنج سورت نشده می تواند اثر نامناسبی بر سلامتی یا هاضمه افراد داشته باشد. برنج سورت شده از کیفیت بالاتری برخوردار بوده و می تواند تاثیر مثبتی بر سلامت افراد داشته باشد. از مزایای دیگر سورتینگ برنج می توان به ایجاد مشاغل جدید و درآمدزایی برای افراد اشاره کرد. سورتینگ می تواند به عنوان بخشی از زنجیره تامین محصول برنج باشد و برای تعداد زیادی از افراد اشتغال زایی کند.