منبع آبگرم یکی از تجهیزات سیستم گرمایش مرکزی ساختمان است که به همراه دیگ، مشعل و دیگر تجهیزات مربوطه، مجموعاً موتورخانه ساختمان را تشکیل میدهند. منبع آبگرم جهت تامین آبگرم مصرفی در سیستم گرمایش مرکزی ساختمان بکار گرفته میشود.
" منبع دوجداره آبگرم "
منبع دوجداره همانطور که از نامش پیداست از دو جداره مجزا به صورت استوانه افقی تشکیل شده است. آب سرد مصرفی ساختمان درون منبع اصلی که حجم بیشتری دارد وارد میشود و آب گرم سیستم گرمایشی که از بویلر یا دیگ تامین میشود درون جداره پیرامونی یا بیرونی منبع دوجداره جریان مییابد. منابع دوجداره معمولاً از ظرفیت 300 لیتری تا 1200 لیتری و با فشار کار حداکثر تا 8 بار، تولید و مورد استفاده قرار میگیرند.
" نحوه عملکرد منبع دوجداره آبگرم " آب سرد بهداشتی از طریق لوله ورودی که در پایین منبع دوجداره قرار دارد وارد منبع اصلی (داخلی) میشود. همزمان آب گرم سیستم گرمایشی از طریق لوله ورودی آبگرم که در بالای منبع قرار دارد وارد جداره بیرونی شده و بین دو جداره داخلی و بیرونی جریان مییابد. لوله خروجی آب گرم مصرفی در بالای منبع قرار دارد و به دلیل اینکه فرصت کافی برای تبادل حرارت داشته باشد در جهت مخالف لوله ورودی آب سرد ورودی قرار میگیرد، سپس آبگرم مصرفی در شبکه لوله کشی آبگرم بهداشتی ساختمان جاری میشود. آب سیستم گرمایشی نیز پس از تبادل حرارت گرمای خود را از دست داده و از طریق لوله خروجی که در پایین منبع دوجداره قرار میگیرد از منبع خارج شده و جهت گر م شدن مجدد، به سمت بویلر یا دیگ موتورخانه هدایت میشود. به طور کلی در اثر گردش آب گرم سیستم گرمایشی درون جداره خارجی (روی جداره داخلی)، آب بهداشتی و مصرفی گرم میشود. تصویر زیر شماتیک عملکرد منبع دوجداره را نمایش میدهد.
نکته: در صورتیکه منبع دوجداره در ترازی بالاتر از دیگ موتورخانه نصب گردد، جهت گردش آب دیگ در جداره بیرونی منبع های دوجداره، الزامی به استفاده از پمپ سیرکولاتور (خطی) نیست و جریان آب گرمایش از دیگ تا جداره بیرونی منبع دوجداره بصورت ثقلی خود به خود انجام میگردد.
" منبع کویلی آبگرم " در منبع کویلی یا کویلدار فقط یک جداره وجود دارد که درون آن لوله هایی افقی به شکل U یا دایره ای شکل (به نام کویل آبگرم) تعبیه شده است. این لوله ها معمولا مسی بوده و به دلیل قطر کم و قابلیت تبادل حرارت بالاتر نسبت به لوله های آهنی، مورد استفاده قرار میگیرند. آب گرم سیستم گرمایشی درون لوله های کویل جریان مییابد و حرارت آن از طریق جداره این لوله ها به آب ذخیره شده در جداره منبع کویلی منتقل گردیده، و آنرا برای مصرف گرم میکند. منابع کویلی از ظرفیت 400 تا 8000 لیتر بر اساس محاسبات و نیاز هر ساختمان مورد استفاده قرار میگیرند که موضوع محاسبه و اجرای صحیح ضخامت ورق بدنه بر اساس حجم منبع و فشار کار آن بسیار مهم و حیاتی است. معمولاً ضخامت ورق عدسی های طرفین منابع کویلی در ظرفیت بالاتر از 3000 لیتر یک سایز بیشتر از ضخامت ورق بدنه استوانه ای منبع کویلی در نظر گرفته میشود.
💠 مقایسه منبع دوجداره و منبع کویلی 💠
تفاوت ظرفیت منبع دوجداره و کویل دار: منبع دوجداره و کویل دار تا ظرفیت 600 لیتری بازدهی یکسانی دارند اما هنگامی که این عدد به 1000 لیتر افزایش یابد، استفاده از منبع کویلی بیشتر کاربرد دارد، زیرا راندمان حرارتی در منبع های دوجداره کاهش چشم گیری دارند. به همین دلیل استفاده از منبع دوجداره برای ظرفیت های پایین توصیه می شود. تفاوت هزینه خرید منبع دوجداره و کویل دار : به دلیل دارابودن پمپ سیرکولاتور در منبع کویلی و همچنین جنس آن که از فلز مس، چدن و فلنج ساخته شده، هزینه بالاتری نسبت به منبع دوجداره دارد. مقایسه هزینه تعمیر و نگهداری منبع دوجداره و کویل دار: به علت اینکه منبع کویلی از مس ساخته شده، در تماس با آب لوله کشی دچار رسوب گرفتگی می شود و پس از مدتی نیاز دارد حتما به روش اسیدشویی تمیز شوند و پس از 2 بار اسیدشویی نیز نیازمند تعویض هستند. در صورتی که منبع دوجداره نیازی به اسیدشویی ندارد. منبع کویل دار به اسید شویی، تعویض کویل و تعویض مخزن نیاز دارد و همچنین ممکن است حتی در منبع کویل دار ایستاده نیاز به تعویض پمپ هم باشد؛ این درحالی است که منبع دوجداره تنها ممکن است دچار خوردگی و پوسیدگی شود و اگر به موقع تعویض شود مشکلی به وجود نمی آید.