پیشرفت صنعت خودروسازی باعث شده تا فواصل تعویض روغن بیشتر شود؛ اما نباید فراموش کنید که عوامل متعدد میتواند این فواصل را تغییر دهد. دو خودروی سنگینی را تصور کنید که کاملا مشابه هم تولید شدهاند. این امکان وجود دارد که آنها از نظر فاصلهی کیلومتری در فواصل متفاوتی نیاز به تعویض روغن داشته باشند. یکی ممکن است در حدود ۸۰۰۰۰ کیلومتری و دیگری حدود ۱۸۰۰۰ کیلومتر نیاز به تعویض روغن داشته باشند. سه عامل اصلی باعث این تفاوت میشوند.
عوامل تعیین کننده فاصله تعویض روغن ماشین
یکی از مستقیمترین عواملی که میتواند باعث عمر روغن موتور باشد، بهرهوری و عملکرد موتور است. راندمان احتراق، آب بندی، کنترل دما و روشهای کنترل آلایندگی میتواند بر نوع و غلظت آلایندههای مخلوط در روغن تاثیر بگذارد. این آلایندهها شامل خاک، آب، دوده، سوخت، نیتروژن اکسید و هیدروکربنهای سوخته است.
بخشهای اصلی موتور مانند فیلترها، اگر دچار خرابی شوند، تاثیرات مخرب زیادی میگذارند. این امر نه تنها باعث کوتاه شدن عمر روغن شده، بلکه باعث خرابی موتور و ایجاد هزینههای بیشتر نیز میشود.
ظرفیت موتور یا اندازه مخزن از عوامل موثر دیگر محسوب میشود. هر چه حجم روغن افزایش پیدا کند، غلظت آلودگی به همان میزان کاهش مییابد. از طرفی این بدان معناست با بالا رفتن حجم روغن، افزودنی روغن بیشتر و فشار حرارتی کمتر خواهد بود. در نتیجه سازندگان خودروهایی که حجم زیادی روغن را ذخیره میکنند، فواصل تعویض روغن ماشین سنگین را بیشتر میدانند.
الگوها و شرایط رانندگی
شرایطی که موتور و روغن تحمل میکنند، تعیین کننده زمان تعویض روغن ماشین سنگین است. مثلا دمای محیطی که خودرو در آن رانندگی میکند، میتواند موثر باشد. دمای بسیار گرم یا بسیار سرد اصلا مناسب روغن موتور نیست.
ویژگیهای روغن
روغن موتورهای دیزلی که مناسب تعویض روغن ماشین سنگین هستند، اغلب دارای علامت استاندارد هستند. این استانداردهای مخصوص نشانگر بهترین ویژگی محافظت از موتور و ارائه طولانیترین عمر روغن است.
اما نکته اینجاست که حتی با کیفیتترین روغنها هم میتوانند بر اثر عوامل مختلف، تخریب شده و از عمرشان کاسته شود. هم سه شرطی که در ابتدا ذکر کردیم میتواند مفید باشد و هم عامل دیگری میتواند بر عمر روغن تاثیر بگذارد. یکی از عوامل مهم دیگر این است که آیا روغنی که انتخاب کردهاید از نظر مقابله با شرایط تنشزا مناسب موتور است یا خیر.
آلایندهها
درست است که آلایندهها در سه شرط اصلی تنظیم عمر روغن حضور نداشتند؛ اما به این معنی نیست که تاثیر ندارند. اگر روغن موتور در معرض این آلایندهها قرار گیرد، بیش از اینکه به نفع خودرو باشد، به ضرر آن است.
بهترین زمان برای تعویض روغن موتور زمانی است که اثرات مخرب روغن موتور، بیش از فواید آن باشد. این اثرات مخرب به دو دسته کوتاه و بلند مدت تقسیم میشوند. اثرات کوتاه مدت مانند این است که سوخت نتواند بازده خوبی داشته باشد. این اثر در تعویض روغن ماشین از بین میرود.
اما آثار بلند مدت مانند تخریب اجزای داخلی موتور است که حتی با تعویض روغن هم از بین نمیرود. در نتیجه مجبور به تعویض همان بخش از موتور هستید.
یکی از چالشبرانگیزترین موارد، تشخیص زمان تعویض روغن ماشین سنگین است. اما میتوان با توجه به برخی از عوامل این زمان را تشخیص داد:
نشانههای زمان تعویض روغن
زمانی که روغن موتور دیگر ویژگیهای خود از قبیل روان کردن قطعات موتور را نداشته باشد؛ در این صورت باعث ایجاد خوردگی قطعات موتور میشود.
اگر متوجه تجمع دوده و لجن شده اید، باید برای تعویض روغن اقدام کنید. این تجمعات روی قطعات داخلی خودرو مینشینند یا به آن میچسبند.
با این حال در بسیاری از مواقع نمیتوان از روی عملکرد کامیون یا خودرو سنگین متوجه شد. در این شرایط بهتر است نزد اپراتور بروید تا کیفیت روغن را در هر زمانی که تمایل دارید برای شما بسنجند.
اغلب موارد، خودروهای سنگین، یک یا دو راننده ثابت دارند. این امر باعث میشود تا راننده بتواند تشخیص دهد که آیا عملکرد ماشین سنگین یا کامیون، مانند سابق است یا خیر؟
راننده اگر با سابقه باشد با توجه به سبک رانندگی خود، محیط رانندگی از نظر آب و هوا، گرد و غبار و مواردی از این دست، روغن موتور و بازده فیلتر میتواند فواصل مطلوب را تشخیص دهد.
بسته به اینکه خودروهای سنگین در کجا و چگونه به حرکت درمیآیند، بازده سوختی آنها بین ۳ تا ۱۲ کیلومتر است. MPG شاخصی بسیار مفید برای تعیین چرخه کار روغن موتور است. بسیاری از تولیدکنندگان به تازگی دریافتهاند که مصرف سوخت میتواند معیار مناسبی برای زمان تعویض روغن باشد.
مراحل تعویض روغن ماشین سنگین
اولین کاری که میکنید این است که کامیون یا ماشین سنگین خود را روشن کنید. با این کار روغن گرم شده و ذرات آلاینده یک جا جمع میشوند. از طرفی مراحل تخلیه راحتتر انجام میشود. دقت کنید که ترمز دستی در حالت درست قرار گرفته باشد.
در این مرحله، شما نیازمند جک کف و پایه جک هستید. خودرو را با استفاده از جک کف بلند کنید. جک باید جایی میان مهاربند جلو و در بین لاستیکهای جلو قرار گیرد. دقت کنید خودرو حتما در سطحی صاف و هموار پارک شده باشد. با کمک جک، لاستیکهای جلو را از زمین بلند کنید. جایگاه جک بسیار مهم است.
این جایگاه اطمینان میدهد که اگر جک خراب شد، خودرو روی شما نیفتد! لاستیکهای عقب را هم محکم کنید تا خودرو به سمت عقب حرکت نکند.
آچار متناسب، فیلتر روغن، آچار فیلتر روغن، سطل برای روغن سوخته و روغن جایگزین از مواردی هستند که حتما باید تهیه کرده باشید. روغن خودرو باید مناسب باشد. از دفترچه راهنما میتوانید کمک بگیرید.
خود را به زیر خودرو بکشانید و محل روغن را پیدا کنید. پیچ و مهره را شل کنید. اما قبل از شل کردن، سطل را زیر آن قرار دهید.
روغن را از مخزن تخلیه کنید. پیچ را با پارچه تمیز پاک کنید و با انگشتان خود آن را به عقب بچرخانید. سپس با کمک آچار، یک چهارم الی نصف یک دور کامل پیچ را بچرخانید. با این کار پیچ محکم میشود. اما هنوز مهر و موم لاستیکی محکم نشدهاست.
با کمک آچار، فیلتر روغن را باز کنید. قبل از اینکه فیلتر کامل از بین برود، باید دوباره ظرف را زیر فیلتر قرار دهید تا روغنی که باقی مانده در فیلتر قرار گیرد. فیلتر قدیمی را با فیلتر جدید جایگزین کنید. فیلتر دقیقا باید متناسب با فیلتر قدیمی باشد. در ضمن حلقهای به شکل اوی انگلیسی در فیلتر قدیمی وجود دارد که باید حتما خارج شود.
با روغن تازه لبه فیلتر را چرب کنید. با این کار فیلتر جدید به خوبی مهر و موم میشود.
خودروها برای عملکرد هرچه بهتر، باید حتما در فواصل مشخص کیلومتری یا زمانی، تعویض روغن شوند. خودروهای سنگین نیز از این قاعده مستثنا نیستند. تعویض روغن ماشین سنگین، اگر به موقع انجام شود، سلامت موتور را تضمین میکند. سلامت موتور نیز عملکرد بهبود یافته خودرو را با خود همراه دارد.
خودروهای سنگین، اگر با روغن سوخته فعالیت کنند، بیش از همیشه میتوانند باعث آلودگی هوا شوند. تعویض به موقع روغن این خودروها هم سلامت خود خودرو و هم هوای تمیز اطراف را تضمین میکند.