بالابر به ماشینی اطلاق میشود که به منظور حمل بار و نفر، یا کار در ارتفاع و یا در خطوط تولید جهت انتقال بار و هم سطح سازی به کار میرود.
بالابرها از مکانیزمهای مختلفی برای بالابری استفاده کرده و تفاوتهای اساسی با بالاکشندهها و جرثقیلها و لیفتراکهادارند. نیروی بالابری توسط انواع مکانیزمها در دستگاههای مختلف ایجاد میگردند که هریک با توجه به نوع کاربرد و نیاز مشتری طراحی میگردند. درهریک از این بالابرها عوامل تعیین کنندهای همچون ظرفیت، ایمنی، محیط کاری، نوع کاربرد و قیمت تمام شده دستگاه، نوع مکانیزم را مشخص مینماید.
بالابرهای سیار
جهت کار در ارتفاع و یا انتقال بار و نفر و انجام امور خدماتی، رنگ آمیزی، ساخت سازهها و ساختمانها و… کاربرد دارد. بالابرهای سیار میتواند خود کششی و یا از نوع هلی یا push around باشد. با توجه به نوع دسترسی به دو دسته تقسیم میشود:
بالابرهای سیار با دسترسی عمودی: این نوع بالابر فقط به صورت عمودی توانایی حمل بار و نفر داشته و به کار میرود. متداولترین این نوع دستگاهها، بالابرهای هیدرولیکی آکاردئونی
(قیچی - Scissor Lifts) و ریلی میباشد. ;که جهت دسترسی در ارتفاعات مختلف ساخته میشود
بالابرهای سیار با دسترسی عمودی و افقی: به این بالابرها اصطلاحاً بوم لیفت گفته میشود که در نوع هیدرولیکی مفصلی و هیدرولیکی تلسکوپی و یا ترکیبی به بازار عرضه میگردد. این مدل دستگاهها معمولاً به منظور کار در ارتفاعهای زیاد، جهت جابجایی نفر و دسترسی به نقاط جانبی در ارتفاع کاربرد دارند و به دلیل استفاده از مکانیزم هیدرولیک دارای ایمنی مناسب میباشد.
بالابرهای ثابت
بالابرهای ثابت معمولاً در خطوط تولید، انبارها و… جهت جابجایی بارهای سنگین، تخلیه و بارگیری از خودرو و همسطح سازی کاربرد دارند. این نوع بالابرها با مکانیزمهای مختلف هیدرولیکی، زنجیری، کابلی و یا به صورت ترکیبی ساخته میشوند که در این میان بالابرهای هیدرولیکی ثابت با مکانیزم قیچی ایمنترین آنها و بالابرهای کابلی به دلیل احتمال قطع کابل، خارج شدن از قرقره وینچ و یا گیر کردن اشیا و اندام بدن میان کابل و وینج، خطر آفرینترین آنها به حساب میآید. دراینجا انواع بالابرهای هیدرولیکی ثابت که دارای ایمنی مناسب نسبت به دیگر مدلهای معرفی شده میباشند توضیح داده شده است.
این بالابرهای ثابت معمولاً نیاز به یک چاهک داشته که در زمان جمع شدن، دستگاه درون آن قرار گرفته و با زمین همسطح شود.
بالابرثابت هیدرولیک جک مستقیم: در این مدل جک هیدرولیک مستقیماً به میز بار متصل بوده و آن را به سمت بالا هدایت میکند. دراین حالت جک در زیر پلاتفرم قراردارد.
بالابرهای ثابت آکاردئونی: در این حالت مکانیزم قیچی توسط جک هیدرولیک باز شده و ارتفاع مورد نیاز را تأمین مینماید.
بالابر ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی: دراین حالت چرخ زنجیر و یا قرقره کابل توسط جک هیدرولیک نیمی از کورس حرکت را طی کرده و نیرو توسط زنجیر یا کابل به میز کار انتقال پیدا میکند و کل مسیر را طی مینماید.
دستهبندی بالابرها
بالابرهای هیدرولیکی
به مکانیزمهایی که نیروی بالابری توسط هیدرولیک و مدار هیدرولیک تأمین میگردند گفته میشود. بالابرهای هیدرولیکی درچند مدل آکاردئونی، بالابر هیدرولیک جک مستقیم، بوم لیفتهای مفصلی و تلسکوپی، تلسکوپی-زنجیری هیدرولیکی، ترکیب هیدرولیک زنجیر ویا ترکیب هیدرولیک کابل تولید میگردند که از لحاظ ایمنی به ترتیب گفته شده در بالا دارای بیشترین ضریب اطمینان میباشند.
بالابرهای زنجیری
در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم زنجیر و وینچ طراحی شده، به حرکت در میآید که در صورت استفاده از زنجیرهای دوبل و ترمزهای ضد سقوط میتواند کاربرد داشته باشد.
بالابرهای کابلی
در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم کابل و وینچ طراحی شده، به حرکت در میآید که در صورت استفاده از کابلهای دوبل و ترمزهای ضد سقوط میتواند کاربرد داشته باشد.
بالابر نفر
بالابر نفری وسیلهای مکانیکی است که امکان دسترسی موقتی افراد در ارتفاع را به منظور دستیابی به تجهیزات بلند مرتبه فراهم میکند. انواع متنوعی از بالابرهای نفری موجود است و با عنوانهای بالابر آکاردئونی (قیچی)، بالابر کشویی (ریلی)، بالابر مفصلی، بالابر تلسکوپی، بالابر مفصلی-تلسکوپی، بالابر عمود بر(Vertical Mast) و… شناخته شدهاند.
بالابرهای عمودبر
پلاتفرمهایی ایدهآل جهت استفاده در مکانهای با دسترسی سخت میباشند. بالابرهای عمودبر بصورت مستقیم از ارتفاع ۶ تا ۱۰ متر صعود مینمایند. این بالابرها عمدتاً جهت کارهای تعمیر و نگهداری و استفاده در انبارها و فروشگاهها مورد استفاده قرار میگیرند. این بالابرها قابل استفاده در محیطهای داخلی و خارجی بوده و با استفاده از لاستیکهای سفید هیچگونه ردی از خود روی کف محیط کار باقی نمیگذارند.
مقایسه انواع بالابرهای ثابت هیدرولیک
بالابر ثابت هیدرولیک جک مستقیم
ایمنی مناسب، قابلیت طراحی برای ظرفیتها و تناژهای بالا، تعمیر و نگهداری آسان
بالابرهای ثابت آکاردئونی
ایمنی مناسب
عمق چاهک کم نسبت به سایر بالابرها به عنوان مثال برای کورس ۷ متر و ظرفیت ۵ تن امکان طراحی با عمق چاهک ۷۰ سانتیمتر وجود دارد
امکان استفاده بدون گایدریل (در بعضی از مواقع محل استفاده به شکلی میباشد که باید بالابر کاملاً در چاهک جمع شود و از آن محل تردد خودرو انجام گیرد، این نوع مکانیزم امکان استفاده بدون گایدریل را نیز دارا میباشد)
قابلیت طراحی برای ظرفیتها و تناژهای بالا، امکان طراحی میز کاری گسترده (مثلاً انتقال خودرو)
بالابرهای ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی
سرعت بالاروی زیاد، ظرفیت متوسط، سایز میز متوسط، عمق چاهک بسیار کم