برنامه های نگهداری و تعمیر مجموعه ای متشکل از روش ها، فرم ها و دستورالعمل هایی است که به برنامه ریزی نگهداری و تعمیر اصلاحی یا اساسی، نحوه تامین قطعات یدکی و برنامه ریزی برای تامین نیروی انسانی لازم می پردازد. برنامه نگهداری و تعمیر باید به طور منظم مطابق با دستورالعمل شرکت سازنده جرثقیل اجرا شود. البته باید توجه داشت که آنچه توسط شرکت سازنده پیشنهاد می گردد، برنامه نگهداری و تعمیر پیشگیرانه است که به صورت دوره ای اجرا می شود و ممکن است جرثقیل بر اساس برنامه بازرسی نیازمند تعمیرات دیگری نیز باشد.
در این بخش موارد کلی در مورد نگهداری و تعمیر پیشگیرانه که برای انواع مختلف جرثقیل ها مشترک است مورد بررسی قرار می گیرد. تمام موارد نگهداری، تعمیر و تعویض باید در دفترچه مخصوص گزارش شود و توسط سرکارگر یا تعمیرکار تائید گردد. اسناد و مدارک نگهداری و تعمیر باید به نحو مناسب بایگانی شوند. پرسنل بخش نگهداری و تعمیر باید دانش کافی در مورد ماشین آلات داشته باشند و از خطرات محیط کار، آگاه باشند.
نکات ایمنی تعمیرات جرثقیل
در این بخش موارد کلی در مورد نگهداری و تعمیر پیشگیرانه که برای انواع مختلف جرثقیل ها مشترک است مورد بررسی قرار می گیرد. تمام موارد و اقداماتی که برای نگهداری، تعمیر و تعویض انجام می شود، باید در دفترچه مخصوص گزارش شود و توسط سرکارگر یا تعمیرکار تائید گردد. همچنین اسناد و مدارک مرتبط با نگهداری و تعمیر باید به نحو مناسب بایگانی شود. پرسنل بخش نگهداری و تعمیر باید دانش کافی در مورد ماشین آلات داشته باشند و از خطرات محیط کارگاه باشند.
قبل از شروع تعمیرات باید به نکات زیر توجه نمود:
تجهیزات مورد نیاز باید در محل انجام تعمیرات به طور منظم قرار گیرند و محوطه انجام تعمیرات باید توسط طناب یا نرده از محوطه اطراف جدا شود و فقط پرسنل تعمیرات وارد این محوطه شوند.
اگر حرکت یا سقوط هر بخش دیگری از جرثقیل باعث ایجاد خطر در هنگام پیاده سازی، تعمیر و سرهم کردن می شود باید آن بخش را مهار و یا تقویت نمود.
اگر روشن بودن موتور برای انجام تعمیرات ضرورتی ندارد باید آن را خاموش نمود.
وقتی موتور روشن است و یا راننده در داخل کابین به اهرمهای کنترل دسترسی دارد، به هیچ وجه نباید افراد بدون هماهنگی و اطلاع راننده زیر قطعات تحت تعمیر و یا روی قطعات قرار بگیرند.
تمام اهرمهای کنترل باید خلاص شوند و اطمینان حاصل شود که اهرم ها به طور ناخواسته فعال نشوند.
جرثقیل باید خاموش باشد و سوییچ خارج شود تا از غیرفعال بودن جرثقیل اطمینان حاصل شود. اگر بیش از یک سوییچ در اختیار پرسنل قرار دارد تابلوی اخطار در داخل کابین قرار داده شود تا دیگران جرثقیل را روشن نکنند.
علائم اخطار باید در خارج کابین و بر روی جرثقیل نصب شود که مشخص کند جرثقیل در حال سرویس است و نباید از آن استفاده کرد.
در هنگام انجام تعمیرات، به موارد زیر توجه کنید:
جرثقیل را تمیز نگه دارید. روغن و گریس را از روی عرشه پاک کنید و دستمال نظافت، کابل، زنجیر، سطل و بشکه و سایر وسایلی که امکان ایجاد خطر دارد را بردارید. آچار و لوازم را در جعبه ابزار قرار دهید. از پاک کننده هایی غیر قابل اشتعال برای تمیز کردن استفاده کنید.
قبل از کار کردن با ترمزها کفش هایتان را تمیز و خشک کنید.
هنگام کار لباس های گشاد نپوشید چون ممکن است لباس در قطعات متحرک گیر کند و خطر ایجاد کند. دست و پا و البسه را از چرخدنده، سیم بکسل، درام و قرقره دور نگه دارید.
اطمینان حاصل کنید که وسایل ایمنی مثل کپسول آتش نشانی در دسترس باشند و درست کار کنند. لوازم ایمنی را دست کاری نکنید.
وقتی می خواهید از جرثقیل بالا بروید با دست سیم بکسل ها را برای کمک به بالارفتن نگیرید. سیم بکسل ها به علت روغن کاری لغزنده هستند و ممکن است باعث سقوط شما شوند.
از یک میله یا یک تکه چوب برای هدایت سیم بکسل ها به داخل درام استفاده کنید.
بعد از انجام تعمیرات و قبل از به کارگیری جرثقیل، باید به موارد زیر توجه نمود:
تمام قسمت هایی که در تعمیرات باز و بسته شده باید به صورت چشمی بازرسی شود و سپس توسط راننده عملکرد آن بررسی شود تا اطمینان حاصل شود که اجزا درست کار می کنند.
علائم و تابلوهای هشدار تعمیرات را بردارید و علائم و تابلوهای شرایط کاری جرثقیل را مجددا در مکان های مناسب قرار دهید.
تجهیزات آسیب دیده ای که تعمیرات اساسی روی آنها انجام شده قبل از به کارگیری باید توسط تکنیسین های آموزش دیده و مجرب و یا نمایندگی شرکت سازنده به طور کامل مورد آزمایش قرار بگیرد.
عیوب زیر باید به سرعت تعمیر شوند تا ایمنی کار باربرداری تضمین شود:
اجزای مهم مکانیزم های متحرک در صورتی که دچار ترک، شکستگی، خوردگی، خمیدگی و ساییدگی شدید شده باشند.
اجزای مهم سازه جرثقیل در صورتی که دچار ترک، خمیدگی، شکستگی و ساییدگی شدید شده باشند.
قلاب بار معیوب (شکل ۱) باید تعویض شود. تعمیر آن با روش هایی مثل جوش دادن و خم کردن قابل قبول نیست.