در سالهای اخیر، استفاده از سموم و کودهای شیمیایی مانند اوره در کشاورزی و یا استفاده از انواع داروها و هورمونهای رشد در دامپروری زیاد شده است. یکی از دلایل اصلی این موضوع، افزایش جمعیت و افزایش تقاضا برای محصولات غذایی است زیرا در تولید انبوه مواد غذایی، کشاورزی و دامپروری سنتی دیگر پاسخ گو نیستند. از آن جایی که به کار بردن این مواد در تولید محصولات غذایی می تواند برای انسان و محیط زیست در طولانی مدت ضرر داشته باشد، در چند سال گذشته، افراد بیشتر تمایل دارند که به جای محصولات صنعتی از محصولات ارگانیک، طبیعی یا محلی استفاده کنند. زیرا این محصولات سالمتر هستند.
محصولات کشاورزی ارگانیک
میوهها، سبزیجات و سایر محصولات کشاورزی، در صورتی ارگانیک محسوب میشوند که از سه سال قبل، برای برداشت محصولات در آن زمین، از هیچگونه کود و یا آفتکش شیمیایی استفاده نشده باشد. برای مثال برنج ارگانیک به برنجی گفته میشود که کشاورز، از ۳ سال قبل به زمین خود کود و سم شیمیایی نداده باشد و در هیچ یک از مراحل کاشت، داشت و برداشت کردن برنج نیز از هیچ گونه سم و کود شیمیایی، برای مقابله با آفات استفاده نشود. در این شرایط، برنج بسیار کمی به دست میآید و به همین دلیل قیمت این برنج میتواند تا ۴ برابر، از قیمت برنج معمولی بیشتر باشد.
محصولات دامی ارگانیک
محصولات دامی و لبنی، در صورتی ارگانیک هستند که حیواناتی که این محصولات از آنها به دست میآید، زندگی و رفتار طبیعی خود را داشته، بتوانند آزادانه حرکت کنند و محل زندگی آنها کوچک و محدود نباشد، برای رشد این حیوانات، نباید هیچ آنتی بیوتیک و یا هورمونی به آنها تزریق شده باشد و همچنین باید از علوفهای تغذیه کنند که کاملا ارگانیک باشد.
در حالت کلی استفاده از هرگونه ترکیبهای اصلاح شده ژنتیکی در محصولات گیاهی و دامی، که به صورت ارگانیک رشد میکنند، ممنوع است.
چگونه متوجه شویم که یک محصول ارگانیک است؟
این کار چندان سخت نیست. تنها محصولاتی ارگانیک هستند که دارای گواهی ارگانیک باشند. این گواهی زمانی به یک محصول اختصاص مییابد که ارگانیک بودن آن توسط نهادهای معتبر هر کشور تایید شود. این نهادها بعد از کنترل ارگانیک بودن محصولات بر اساس استانداردها، به آن گواهی ارگانیک میدهند. بازرسی محصولات ارگانیک، به طور مداوم و هر چند وقت یکبار صورت میگیرد و چنانچه در هر مرحله مشخص شود که تولیدکنندگان یا کشاورزان، برخلاف استانداردها عمل میکنند، برچسب ارگانیک به محصولات آن ها داده نمیشود.
اگر محصولی دارای گواهی ارگانیک از این مراجع باشد، لوگوی آن مرجع میتواند روی محصول درج شود تا مشتری با مشاهده آن بتواند به ارگانیک بودن محصول، اطمینان پیدا کند.
البته باید بدانید که همیشه بودن برچسب ارگانیک روی یک محصول، به معنای واقعا ارگانیک بودن آن نیست و ممکن است که فروشنده، از برچسب ارگانیک تقلبی روی محصولات خود استفاده کرده باشد که این کار پیگرد قانونی دارد . اگر قصد خرید محصولات ارگانیک دارید باید از مکانهایی خرید کنید، که مطمئن باشید ارگانیک بودن محصولات، توسط نهادهای نظارتی کنترل میشود.
درجه بندی مواد غذایی از نظر ارگانیک بودن یا نبودن
صد در صد ارگانیک: محصولاتی هستند که به طور کامل از ترکیبات طبیعی تشکیل شدهاند.
ارگانیک: محصولاتی هستند که به میزان ۹۵ درصد متشکل ار ترکیبات طبیعی هستند.
تولید شده با مواد ارگانیک: محصولاتی هستند که حداقل دارای ۷۰ درصد مواد طبیعی باشند.
غیر ارگانیک: مواد غذایی که میزان مواد طبیعی در آنها، کمتر از ۷۰ درصد باشد، ارگانیک محسوب نمیشوند.
آیا محصولات ارگانیک با طبیعی فرق دارند؟
بله این دو تعریف متفاوت هستند. طبیعی در هر محصولی، ممکن است تعریف خودش را داشته باشد؛ مثلاً عسل طبیعی به عسلی گفته میشود که زنبور در فصل شهد و گل، به صورت مصنوعی تغذیه نشده باشد و یا چای طبیعی به چایی گفته میشود که هیچ افزودنی شیمیایی برای افزایش عطر و رنگ چای، به آن اضافه نشده باشد.
در یک تعریف کلی، میتوان گفت که محصولات طبیعی به محصولاتی گفته میشود که حداقل پردازش و فراوری روی ماده غذایی انجام شده باشد؛ به طوری که مواد تشکیل دهنده آن محصول همگی طبیعی باشند و همچنین حاوی مواد افزودنی خاص مانند هورمونها، آنتی بیوتیکها، شیرین کنندهها، رنگهای خوراکی، نگهدارندهها و یا طعم دهندههای مصنوعی نباشند.
محصولات محلی چیست و چگونه میتوانیم آنها را تشخیص دهیم؟
در تعریف جهانی محصولات محلی، به مواد غذایی و سایر محصولات کشاورزی گفته میشود که در یک منطقه خاص رشد میکنند یا تولید میشوند و پس از طی مراحلی به فروش میرسند. در این محصولات، از هیچ ماده نگهدارنده شیمیایی برای افزایش نگهداری ماده غذایی استفاده نمیشود؛ بنابراین طبیعتا نباید فاصله بین مکان و زمان تولید و مصرف این محصولات خیلی زیاد باشد زیرا معمولا ماندگاری این محصولات کم بوده و ممکن است زود خراب شوند.
در مورد اینکه حداکثر این فاصله میتواند چه قدر باشد تا محصول، محلی محسوب شود، هیچ توافقی روی معیار قرار دادن عدد مشخصی وجود ندارد ولی برخی میگویند که این مسافت باید کمتر از ۴۰۰ مایل یا ۶۴۴ کیلومتر باشد.