لوازم یدکی مصرفی و پر مصرف خودرو شامل روغن موتور، روغن گیربکس، فیلترها، تسمه ها، سرسیلندر، واتر پمپ و بسیاری از قطعات دیگر می باشد که تمامی اینها بعد از مدتی مشخص نیاز به تعویض دارند.
روغن موتور
روغن موتور یکی از مهم ترین لوازم یدکی مصرفی خودرو بهشمار می رود که نقش زیادی را در کارکرد مناسب و سلامت موتور ماشین دارد. در واقع روغن موتور وظیفه روان کنندگی، تمیز کاری قطعات داخل موتور، کاهش دمای موتور، جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی قطعات موتوری، کاهش مصرف سوخت و ضربه گیری برای قطعات موتور را بر عهده دارد.
به طور کلی روغن موتورهای انواع مختلفی دارند و بر اساس متریال بکار رفته در آنها برای خودروهای مختلف کاربرد دارند. به طور مثال انواع روغن موتور ماشین شامل روغن مصنوعی یا سنتیک، روغن های معدنی یا مینرال، روغن تصفیهای یا مونوگرید، روغنهای نیمه سنتیک، روغن های بهینه سازی پایه معدنی و روغن موتور گیاهی یا روغن موتور سبز می باشد.
روغن گیربکس
روغن گیربکس یکی دیگر سیال های مهم خودروست که در بخش سیستم گیربکس و جعبه دنده قرار دارد که روانکاری قطعات مختلف گیربکس را انجام می دهد. روغن گیربکس در خودروهای دندهای با نام واسکازین (روغن دنده) شناخته می شود و روانکاری چرخ دنده ها و دیگر متعلقات آن را انجام می دهد و همچنین باعث کاهش حرارت گیربکس می شود. اما این روغن در گیربکس های اتوماتیک وظیفه انتقال نیرو از جعبه دنده به موتور را بر عهده دارد و همچنین گیربکس را خنک نگه می دارد.
حال با گذر زمان روغن گیربکس خاصیت اولیه خود را از دست می دهد و باعث اختلال در جعبه دنده و موتور و در نهایت حرکت خودرو می شود. علاوه بر این ممکن است فرسوده شدن روغن گیربکس منجر به اصطکاک بین قطعات و ورود ذرات فلزی به درون گیربکس، استهلاک قطعات مختلف و آسیب به گیربکس شود که به همین دلیل تعویض به موقع این روغن بسیار بسیار مهم است.
روغن ترمز
روغن ترمز سیال مورد استفاده در سیستم ترمز است که در لولههای سیستم ترمز در جریان بوده و نیروی وارد شده بر پدال ترمز را به روتور چرخ های خودرو منتقل می کند. زمانی که نیروی وارد شده بر پدال توسط روغن ترمز به روتورها می رسد، سرعت حرکت چرخ ها کاهش پیدا می کند و در نهایت ماشین متوقف می شود.
به طور خلاصه نحوه کار روغن ترمز به صورت زیر می باشد:
✔️ فشار دادن پدال ترمز
✔️ با وارد آمدن فشار به پدال ترمز، یک پیستون در کالیپر ترمز فشرده می شود
✔️ بعد از این فشردگی، افزایش فشار در لوله های ترمز اتفاق می افتد و روغن ترمز حرکت می کند
✔️ فشار وارد شده از سمت روغن ترمز باعث فشرده شدن لنت ترمز توسط روتورهای ترمز خواهد شد
✔️ در نهایت با فشرده شدن لنت ترمز، چرخش چرخ ها کاهش پیدا می کند و خودرو متوقف می شود
با توجه به مصرفی بودن روغن ترمز، به طور میانگین هر دو سال یکبار بایستی این روغن را تعویض کنید تا سلامت سرنشینان خودرو و سایر افراد به خطر نیفتد. نکته مهم اینکه انواع روغن های ترمز در مقیاس DOT وجود دارد که بایستی با اطلاع از این موضوع، روغن ترمز مناسب ماشینتان را خریداری کنید.
روغن هیدرولیک
امروزه اکثر خودروها دارای فرمان هیدرولیک می باشند و به همین دلیل نیاز به روغن هیدرولیک خواهند داشت. روغن هیدرولیک باعث می شود که راننده بتواند به راحتی فرمان ماشین را بچرخاند و اگر مقدار این روغن کمتر از حد استاندارد باشد و یا کارایی خود را از دست بدهد باعث سفت شدن فرمان ماشین می شود.
روغن هیدرولیک نیز همانند سایر سیالات ماشین نیاز به تعویض به موقع دارد که معمولاً بهتر است روغن هیدرولیک را هر ۸۰ هزار کیلومتر تعویض کنید. همچنین اگر با علائمی مانند شینده شدن صداهای از سمت پمپ هیدرولیک، صدای زوزه موقع چرخاندن فرمان، کف کردن روغن هیدرولیک، بوی سوختگی روغن و… شدید بایستی سریعاً این روغن را تعویض کنید.
صافی بنزین
فیلتر یا صافی بنزین بین مخزن سوخت و موتور قرار دارد که البته محل قرارگیری این فیلتر در خودروهای مختلف می تواند متفاوت باشد. حال در بنزین آلایندههای مختلفی وجود دارد که باعث بوجود آمدن تاثیرات منفی در عملکرد موتور ماشین می شود که بنابراین باید صافی بنزین وجود داشته باشد تا با جذب آلایندههای مختلف درون سوخت از فرسودگی و خراب شدن پمپ بنزین ماشین و انژکتورها جلوگیری کند.
پس فیلتر بنزین همانطور که از نامش پیداست با فیلتر کردن آلودگی های بنزین از ورود آنها به داخل موتور خودرو جلوگیری کرده و باعث حفظ سلامت موتور می شود.
زمان تعویض صافی بنزین معمولاً بین ۲۰ الی ۳۰ هزار کیلومتر خواهد بود که با گذر زمان این قطعه به دلیل فیلتراسیونی که انجام می دهد دچار گرفتگی می شود و از رسیدن بنزین به موتور جلوگیری می کند، لذا بهتر است در بازههای زمانی مشخص صافی بنزین را تعویض کنید.
فیلتر روغن
وظیفه اصلی فیلتر روغن پاکسازی کثیفی های موجود در روغن موتور خودرو می باشد. با توجه به اینکه روغن موتور در بین قسمت ها و قطعات مختلف موتور حرکت می کند و عملیات روانکاری و خنک سازی آنها را انجام می دهد، در حین برگشت کثیفی های زیادی را به خود جذب می کند که اگر روغن موتور کثیف توسط فیلتر روغن تمیز نشود، روغن موتور دیگر نمی تواند وظایف خود را به درستی انجام دهد و طبیعتاً موتور ماشین با مشکل مواجه می شود.
اگر شاهد علائمی همچون بالای رفتن دمای موتور، بد کار کردن موتور، بوی بد در داخل کابین خودرو و… مواجه شدید باید بدانید که فیلتر روغن نیاز به تعویض دارد. البته توصیه ما این است هر زمان که قصد دارید روغن موتور را تعویض کنید، همراه با روغن موتور فیلتر روغن را هم تعویض کنید.
رادیاتور ماشین
موتور ماشین به واسطه احتراق داخلی کار می کند که به همین دلیل بالا رفتن دما در موتور امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است. رادیاتور ماشین اصلی ترین قطعه در سیستم خنک کننده ماشین بهشمار می رود که وظیفه کاهش حرارت مایع خنک کننده را به کمک هوا بر عهده دارد.
ترموستات ماشین
یکی دیگر از قطعات سیستم خنک کننده خودرو ترموستات نام دارد که این قطعه کوچک بین موتور و رادیاتور قرار می گیرد و وظیفه آن قرار دادن دما و حرارت موتور در حالت عملکردی عادی است. این کار با تنظیم مایع خنک کننده از سمت رادیاتور به موتور توسط ترموستات انجام می شود. به بیان ساده تر، وظیفه ترموستات قطع و وصل کردن ورود مایع خنک کننده به موتور و اجزای آن است که به صورت خودکار انجام می شود. زمانی که موتور در حال کاهش دماست، این جریان قطع شده و زمانی که دمای موتور بالا باشد، اتصال جریان توسط ترموستات و ورود مایع خنک کننده مجدداً متصل می شود.
واتر پمپ
قطعه دیگری که مربوط به سیستم خنک کننده ماشین می باشد واتر پمپ نام دارد. این قطعه با کنترل گرمای آب، رادیاتور و ضد یخ باعث می شود که موتور بهتر بتواند حرارت شدید ناشی از احتراق درونی را تحمل کند. به بیان دیگر واتر پمپ بعد از روشن شدن ماشین آب و ضد یخ را در سراسر سیلندرها و بلوک موتور به گردش در می آورد و بدین ترتیب دما و حرارت بالای موتور کم شده و به اصطلاح خنک می شود.
سرسیلندر
به طور کلی موتور خودرو از سه بخش مجزا تحت عنوان های کاتر، سیلندر و سرسیلندر تشکیل شده که این اجزای موتوری وظایف مخصوص به خود را دارند. سرسیلندر در قسمت فوقانی سیلندر قرار دارد که با اتصال به بلوک های سیلندر جهت تشکیل اتاق احتراق تعبیه شده است. زمانی که موتور ماشین روشن است، انفجارهای کوچک و متعددی در آن رخ می دهد که در نتیجه حرارت و گرمای بسیاری را تولید می کند. این حرارت توسط بخش های مختلف تعبیه شده در خودرو جذب می شود تا آسیبی به موتور خودرو وارد نشود که در این میان وظیفه سرسیلندر در ماشین و نقش اصل آن تحمل حرارت حاصل از انفجارها می باشد. علاوه بر این سرسیلندر دارای سوپاپهایی است که باید مطابق با حرکت پیستون در سیلندر باز و بسته شوند و داشتن زمانبندی دقیق و مناسب حرکت این پیستون بسیار حائز اهمیت است که دیگر وظیفه سرسیلندر در موتور خودرو محسوب می شود.
