ترخینه چیست؟
ترخینه نوعی خمیر خشک شده از بلغور گندم، دوغ و سبزیجات است که به عنوان ماده اصلی این آش به کار می‌رود. آش ترخینه به دلیل طعم ترش و ملس و همچنین خاصیت سیرکنندگی، طرفداران زیادی دارد و در بسیاری از استان‌های ایران، به خصوص در غرب کشور پخته می‌شود.
ترخینه یک غذای نیمه آماده کهن ایرانی است. و روی نیمه آماده بودن و کهن بودن آن تاکید می‌کنیم. ترخینه در مناطق مختلفی از کشور تولید و مصرف می‌شده است. ترخینه پایه گندم و دوغ دارد و با طعم دهنده‌هایی بسته به سلیقه و طبق مناطق مختلف خوش طعم و عطر می شود.
مواد ترخینه چیست؟
بلغور گندم یا جو را با دوغ یا شیر تخمیر شده است که می‌توانید به آن نمک و افزودنی‌های دیگری مانند شلغم و پونه اضافه کنید.
اول از هر چیز باید اعلام کنیم که گندم آسیاب شده (البته نه آرد گندم) که به آن بلغور میگویند در هر دو مورد ترخینه ترش و شیرین مشترک است.
طبق تحقیقی که انجام دادیم از منابع معتبر متوجه شدیم که ترخینه دو نوع می باشد.
1- ترخینه ترش : که با ماست یا دوغ تهیه می شود (این نوع ترخینه بیشتر در استان های غربی و شمال غرب کشور استفاده می شود)
2- ترخینه شیرین (بلغور شیر): که با شیر تهیه می شود(این نوع ترخینه بیشتر در استان های خراسان استفاده می شود.
در کشور های دیگر نیز هر دو نوع ترخینه استفاده می شود
تاریخچه ترخینه و آش ترخینه چیست؟
این محصول، سابقه کهنی هم دارد؛ از همان زمان که در قرن یازده، زمخشری، زبان‌شناس و ادیب برجسته، اولین بار از ترخینه در لغت‌نامه‌اش نوشت، می‌فهمیم که ترخینه‌خوری ایرانیان قرن‌ها است که خواستار دارد و سادگی‌اش همان چیزی است که از مد نیفتاده و همیشه مورد پسند است. در پس این محصول باارزش باور و آدابی وجود دارد که تهیه‌ی آن را معنادارتر می‌کند. در گذشته بعضی آشپزانِ ترخینه به رسم سنت، گاهی از خمیر آن مجسمه‌هایی به شکل شبان و نگهبان درست می‌کردند که به باورشان محافظی برای این ذخیره‌ی مقوی بوده و از نزدیک شدن حیوانات به آن جلوگیری می‌کرده است. در افواه گاهی گفته می‌شود که آش ترخینه برای سرماخوردگی مفید است. البته هر چیزی که به تقویت ایمنی بدن کمک کند، می‌تواند ضد سرماخوردگی باشد. اما آنچه قطعا مشخص است، آش ترخینه یک سور ساده و خودمانی است.
تهیه ترخینه خشک
این محصول مقوی از هم‌نشینی و خیساندن و یا پختن چند ساعته گندم نیم‌کوفته با دوغ و شیر تخمیر شده یا آب انار و آب‌غوره، با كمي تفاوت بسته به ذایقه‌ی محلي، به حالتی نیمه جامد و کته مانند تبدیل می‌شود و گاهی ادویه‌هایی هم مثل زردچوبه و پونه و یا سبزی‌های محلی چاشنی آن می‌شود تا حالش را عوض کنند. اما اینکه راز برخی چاشنی‌های محلی ترخینه چیست، هنوز نمی‌دانیم. اهالی ترخینه‌پز، خمیر به دست آمده از گندم را با دست شکل می‌دهند و بعد آن را روی پارچه‌ای مخصوص و یا روی فرشی از برگ‌های پونه زیر نور آفتاب و در معرض هوا خشک می‌کنند که نتیجه اش می‌شود ترخینه.
مهمترین مزایا و خواص ترخینه
ترخینه معمولا به دو صورت بدست آید. ترخینه در روش اول، مقداری بلغور گندم یا جوی نیم کوب را به همراه دوغ به مدت چند ساعت می جوشانند و بعد خمیر بدست آماده را به حالت گوله گوله در مقابل نور خورشید و یا تنورهای مخصوص حرارت قرار می دهند تا کاملا خشک شوند. روش دوم؛ از خیساندن بلغور گندم و یا جو نیم کوب در دوغ ترش تهیه می شود، که باید به مدت 10 روز به همان شکل باقی بماند و برای ماندگاری بیشتر ترخینه بهتر است، همانند روش اول خشک شود. که در هر دو روش پیش از خشک کردن ترخینه می توان از افزودنی های همچون نمک، شلغم و پونه به منظور ماندگاری بیشتر و افزایش خواص ترخینه استفاده کرد و مطالعات انجام گرفته بر روی ترخینه نشان می دهد، که مصرف ترخینه خیس بیش از ترخینه خشک شده دارای مزیت دارویی می باشد. البته زمانی می توانید، از خواص ترخینه بهره مند گردید، که ترخینه را به صورت کاملا بهداشتی تهیه نمایید.
ترخینه به دلیل وجود انواع ویتامین ها و همچنین خاصیت آنتی بیوتکی خود، همچنین به خاطر وجود لاکتوباسیلوس(باکتری های مفید) و باکتریوسین ها(پپتیدهای ضدمیکروبی) برای سلامت بدن مفید هستند و مصرف ترخینه برای پیشگیری و درمان بیماری سرماخوردگی و بیماری آنفولانزا، مقابله با رشد میکروب های مضر در سیستم گوارشی و جلوگیری از پوکی استخوان موثر است. علاوه بر آن گندم یا جو موجود در ترخینه هر کدام درای خواص بی شماری می باشند. که کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی، سرطان، دیابت و درمان زکام های سخت، سرفه و یبوست برخی خواص بلغور گندم می باشند. جو نیز دارای فواید درمانی همچون کاهش تب، درمان یبوست، درمان درد کمر، کاهش وزن، درمان اخلاط خونی، ورم حنجره و حلق، سرفه و … است. همچنین خواص گیاهان دارویی همچون شلغم و پونه موجود در ترخینه را نمی توان نادیده گرفت.
سایر مزایای ترخینه
✔️ درمان آنفولانزا و سرما خوردگی ✔️ تقویت عمومی سیستم بدن دارای پروتئین بالا ✔️ تقویت عضلات بدن ✔️ انرژی زا ✔️ منبع کلسیم، منیزیم، فسفر و ویتامین D ✔️ دندان‌ها و استخوان‌ها را محکم و از بروز پوکی استخوان جلوگیری می‌کند ✔️ تقویت بینایی ✔️ خون ساز و رفع کم خونی شدید ✔️ دارای ویتامین A بالا ✔️ موثر در تقویت قلب و عروق ✔️ دارای سرو تونین بالا و مبارزه با افسردگی ✔️ بهترین غذا برای زنان باردار ✔️ تقویت گوارش ✔️ تقویت حافظه و جلوگیری از ابتلا به آلزایمر که تمامی این‌ها از خواص ترخینه به شمار می‌رود.
◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️
پخش مهدی، تولید و فروش انواع شیره انگور و ترخینه در ملایر
خرید و قیمت ترخینه در ملایر
ترخینه چیست، چه طور تهیه می‌شود و چه فوایدی دارد؟
مهمترین خواص دارویی و درمانی ترخینه
👤 مهدی سلطانی
