آشنایی با انواع برنج گیلان
استان گیلان تولید کننده و ارائه دهنده مرغوب ترین برنج ایرانی در کشور است و امروزه نیز در آن انواع برنجهای بسیار محبوب و باکیفیت همچون هاشمی، صدری، کاظمی و… کشت و تولید میشود. با این که امروزه در 17 استان کشور، تولید برنج از گونه های مختلف آن انجام میشود و هر یک از آنها خصوصیات و ویژگیهای مخصوص به خود را دارند، اما برنج گیلان از آن گونه برنج هایی است که مشخصات اصلی یک برنج درجه یک را همچون عطر و طعم و پخت خوب دارا است. در حقیقت شرایط جغرافیایی و خاک غنی و حاصلخیز آن است که موجب چنین رونقی در بازار برنج گیلان شده است.
کشاورزان گیلانی کفیتیت را به کمیت ترجیح داده و تنها به کاشت برنجهایی باکیفیت میپردازند. با این وجود برنجهای گیلانی بر خلاف برنج های استانهای دیگر همجوار خود، طبعی گرم داشته و کم محصول هستند. اکثر برنج های کشت شده در گیلان توسط خود کشاورزان کشف شده و بدون هیچ گونه دخالتی در ساختار ژنوم آنها ارائه شدهاند.
به عنوان مثال برنج هاشمی و علی کاظمی توسط دو کشاورز به نامهای یوسف هاشمی و علی کاظمی کشف و به افتخار آنها نام آنها بر این نوع برنجها نامگذاری شد. با این وجود، به ندرت نیز انواع دیگری از برنج نظیر شیرودی و فجر هم در این استان توسط کشاورزان کشت و برداشت میشوند که جزء انواع پر محصول به شمار میآیند. از پرطرفدارترین و پر فروشترین انواع برنج گیلانی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1) برنج هاشمی یکی از انواع برنج گیلانی
برنج هاشمی یکی از شناخته شده ترین و پرفروشترین برنج ایرانی هم در ایران و هم در دنیا است. ویژگیها و مشخصات منحصر به فرد این برنج باعث شده تا محبوبیت آن در طی زمان به شدت افزایش یابد.
برنج هاشمی را کشاورزی به نام یوسف هاشمی در سال 1364 کشف کرد و سپس با تولید و کشت آن توانست تا تولید این برنج را در سال 1370 به تولید انبوه برساند و بخش بزرگی از شالیزارهای کشت برنج را به این نوع اختصاص دهد.
به طور کلی برنج هاشمی در کنار طعم و عطر بینظیر خود، خواص و مزایای زیادی نیز دارد و در دو نوع سردگونه و گرم گونه یا برنج هاشمی گرم و برنج هاشمی سرد در بازار عرضه میشود که این نامگذاری نیز به دلیل جنس و تفاوت کاشت آنها است.
با این حال شما هر کدام از این دو نوع را که انتخاب کنید، در دو حالت دودی و غیردودی در اختیار شما قرار خواهد گرفت. برای تهیه برنج دودی، در ابتدا شلتوکهای برنج را در اتاقکهای مخصوص قرار می دهند و آن ها را با استفاده از حرارت آتش و دود خشک می کنند. در نهایت آنها را به کارخانه برنج کوبی منتقل میکنند تا به برنج تبدیل شوند. اما در حالت غیردودی، در همان ابتدای کار، شلتوک برنج را به کارخانه برنج کوبی میفرستند تا در آن برنج تولید شود.
2) برنج علی کاظمی یکی از انواع برنج گیلانی
یکی دیگر از بهترین و محبوب ترین انواع برنج گیلانی، برنج علی کاظمی است که توسط فردی به همین نام در سال 1360 و در روستای شکارگوراب بالا از شهرستان فومن کشف شد. علی کاظمی این نوع برنج را در محصول مزارع خود که از خانواده صدری و نوع بینام بود، کشف کرد و توانست در سال 1370 آن را به طور گسترده پرورش دهد.
3) دم سیاه یکی از انواع برنج گیلانی
برنج دم سیاه یا سیاه دم در حقیقت به برنج هایی گفته میشود که در در شلتوک خود یک ریشک یا بند خیلی نازک دارند که آن نیز به رنگ سیاه است. از این جهت، به این برنج، دم سیاه میگویند. این نوع برنج اغلب در شهرهایی چون لاهیجان، آستانه اشرفیه، رشت و … کشت می شود و از اقسام مختلفی چون صدری دم سیاه و طارم دم سیاه برخوردار است که اغلب نیز همه آن را با نام دم سیاه به دست مشتری میرسانند.
از ویژگیها و خصوصیات مهم این برنج میتوان به مواردی چون داشتن دانه های بلند و قلمی، رِی بالا پس از پخت، رنگ سفید مایل به کرم و عطر خوش و مطبوع آن اشاره کرد.
4) برنج طارم یکی از انواع برنج گیلانی
کشت و منشأ اولیه برنج طارم، شهر طارم در استان زنجان است. این برنج به دلیل مرغوبیت و کیفیت بالایی که داشت، نام این شهر را به خود اختصاص داد و به این نام شناخته شد. با این وجود، وسعت و میزان کشت آن در استان گیلان بسیار بیشتر است و از این رو به عنوان برنج گیلانی شناخته میشود. برنج طارم دارای انواع مختلفی همچون طارم صدری، طارم دم سیاه، طارم سنگی، طارم عطری، طارم هاشمی، طارم استخوانی و… است که این عناوین به دلیل ویژگی های منحصر به فردی است که این برنجها دارند و با آن نامگذاری شدهاند.
به طور کلی باید در زمان خرید برنج دقت کنید و آن چنان هم به تبلیغات بسنده نکنید. چرا که اغلب این نوع نامگذاریها برای جنبه تبلیغاتی ماجرا است و موجب جذب مشتری خواهد شد. در صورتی که به عنوان مثال برنج استخوانی مانند سنگ و استخوان محکم است و قابلیت شکنندگی بسیار پایینی دارد. این ویژگی را در حقیقت اکثر برنج های تازه ای که از کارخانجات برنج کوبی بیرون میآیند، دارند.
در کنار برنج های سنگی و استخوانی که کیفیت بالا و پخت خوبی دارند، برنج های غیرمرغوبی نیز وجود دارند که وسط آنها یک شیار ریزی دارد و بسیار شکننده تر هستند.
5) شیرودی یکی از انواع برنج گیلانی
برنج شیرودی یکی از انواع برنج پرمحصول ایرانی است و از ترکیب دو نوع برنج دیلمان و خزر به دست آمده است. با این که این نوع برنج به صورت بسیار انگشت شمار و محدود در گیلان و در برخی از مناطق آن کشت میشود، اما به دلیل ارزان بودن، توانسته تا با بسیاری از برنج های خارجی رقابت کند. این برنج در اصل محصول تولیدی زمین های زراعی استان مازندران است.
از این برنج به دلیل شباهت زیادی که به برنج طارم هاشمی دارد، در انواع مراسمات و مجالس میتوان استفاده کرد. با وجود مزایای فراوان این برنج اما به جهت بافت خاصی که دارد، بهتر است تا به صورت تازه و گرم مصرف شود.
6) برنج دم زرد
برنج دم زرد، زرد دم یا پیش پخته یکی دیگر از برنج های محبوب گیلانی است و اغلب در شهرهایی چون رشت، کوچصفهان و لاهیجان تولید میشود. این برنج شباهت فراوانی نیز با برنج هاشمی دارد.
برنج دم زرد شلتوکهایی به رنگ قرمز مایل به قهوه ای دارد که در طی زمان و فرآیند برنج کوبی به رنگ زرد و قهوهای کم رنگ تغییر رنگ میدهد. به همین جهت این برنج را دم زرد مینامند.
7) برنج صدری ممتاز
برنج ممتاز یا حسن سرایی از خانواده برنج صدری است و از عطر و طعم بسیار مطبوع و ری کشی بالا برخوردار است. این برنج در نقاط مختلف و معدودی از گیلان کشت میشود و با توجه به منطقه کشت، کیفیت متفاوتی نیز دارد.
8) بی نام (بینام)
برنج بینام یکی از قدیمی ترین برنج هایی است که در گیلان کشت میشود و امروزه به دلیل ویژگیهایی همچون گرد شدن و بادکردن دانه برنج پس از پخت، محبوبیت بالایی ندارد. با این حال عطر و طعم عالی دارد و بسیار نرم و خوش خوراک است. این نوع برنج بیشتر در مناطقی چون کوچصفهان، رشت و آستانه اشرفیه کشت و پرورش مییابد.
