فن سانتریفیوژ چیست؟
فنهای سانتریفیوژ یا هواکشهای گریز از مرکز، دستگاههایی هستند که با افزایش انرژی جنبشی و فشار بالا موجب جابهجایی هوا یا گاز میشوند. این فنها هوای جذب شده را با زاویه 90 درجه به سمت بیرون هدایت میکنند. استحکام بالا، کم صدا بودن و قابلیت استفاده از آن در شرایط سخت و سنگین آن را جزو محصولات محبوب مرتبط با تهویه قرار میدهد. همچنین در سیستمهای کانالکشی شده با فشار بالا از این پنکهها استفاده میشود. فنهای گریز از مرکز به دلیل سهولت در تولید و سادگی کار در نصب، یکی از پرکاربردترین محصولات در نوع خود برای سیستمهای تهویه صنعتی هستند. تفاوت عمده این فنها در اندازه و نوع پروانه آنها است و بر اساس درجه حفاظت یا همان استاندارد IP رتبه بندی میشوند.
اجزای تشکیل دهنده فن های سانتریفیوژ
هواکشهای گریز از مرکز شامل بخشهای هوزینگ فن، پروانه یا ایمپلر، داکت خروجی و ورودی هوا، مکانیزم درایو، یاتاقان، کوپلینگها یا جفت ساز، دستگاه قفل کننده پروانه، لوله تخلیه فن، ورقهای شفت میشود که سه بخش اصلی آن پروانه، موتور و حلزونی است.
پروانه: قسمت اصلی فن، پروانه است که با چرخش تولید شده توسط موتور، هوا را در داخل حلزونی به جریان درمیآورد.
موتور: وظیفه اصلی موتور در هواکشهای گریز از مرکز، ایجاد انرژی لازم برای دوران پروانه است. موتور با فعال شدن، پروانه را به سرعت چرخانده و هوا را جذب و به سمت خروجی هدایت میکند.
حلزونی:حلزونی نقش مهمی در عملکرد هواکش دارد. پس از عبور هوا از پروانه و وارد شدن به خروجی، حلزونی باعث بازگشت هوا به داخل محیط و خروج کامل آن میشود. حلزونی به عنوان تنظیمکننده جریان هوا به استحکام فن کمک میکند. به طور کلی، هواکشهای گریز از مرکز با ترکیب هماهنگ این سه بخش، هوا را از محیط جذب کرده و به خارج از محیط انتقال میدهند.
کاربرد فن سانتریفیوژ
کاربرد صنعتی: دستگاههای مکنده یا دمنده هوا به طور گسترده در کارگاهها و کارخانهها استفاده میشوند. وظیفه اصلی پروانه حلزونی (یا سانتریفیوژ)، تخلیه گرمای اضافی و آلایندههای تولید شده از دستگاههای صنعتی در هوا است. در صنایع نفت و پتروشیمی نیز، انواع مختلف هواکشهای گریز از مرکز برای تخلیه گازهای اسیدی و آلوده مورد استفاده قرار میگیرند. لازم به ذکر است که در کاربردهای صنعتی و دفع گازهای اسیدی، قسمتهای مختلف سانتریفیوژ باید الزاماً از مواد استنلس استیل تهیه شود. البته در برخی موارد، به دلیل قیمت مناسب، پرههای پلی آمید یا پلی پروپیلن به عنوان جایگزین مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربردهای مسکونی و شهری: کالا مد نظر جهت تخلیه هوای نامطبوع در آشپزخانهها، انتقال دود حاصل از آتشسوزی (در مواقع اضطراری) در کارگاهها و کارخانهها و آپارتمانها، در صنایع مرتبط با رنگرزی برای تخلیه آلودگیهای حاصل از پاشش رنگدانهها، در داخل رستورانها برای تخلیه دود و بخارات متصاعد شده از دیگهای پخت و پز مورد استفاده قرار میگیرند. به طور کلی، این محصولات به منظور جمعکردن گرد و غبار و پاکسازی فضا، انتقال مواد در یک مسیر حرکتی ثابت، بهعنوان خنککننده، در محیطهای صنعتی و برای خشککردن کلینکر در کورهها استفاده میشوند.
انواع متداول فن سانتریفیوژ
نوع اول؛ فوروارد: این محصولات از سرعت دوران پایینی بهره میبرند که باعث کاهش صدا میشوند، همچنین هواکشهای گریز از مرکز که اکثراً در سیستمهای گرمایش، تهویه و هواساز مورد استفاده قرار میگیرد، دارای اندازه کوچکتری نسبت به پنکههای دیگر هستند و بازدهی کمتری نیز دارند.
مدل دوم؛ بکوارد: پرههای این نوع در جهت مخالف با حرکت پروانه است و بازدهی بیشتری نسبت به هواکشهای فوروارد و پروانه شعاعی دارند. زمانی که امکان استفاده از پروانههای ایرفویل به علت خوردگی و سایش وجود نداشته باشد، از بکوارد استفاده میشود. لازم به ذکر است که مدل مد نظر فشار هوای بالایی ایجاد میکند، قابلیت جابجایی حجم هوای زیادی را دارد و از کارایی بالا با صدای کم برخوردار است.
نوع سوم؛ ایرفویل: ایرفویل به دلیل نوع پیادهسازی پرههای خود، بیشترین بازدهی را در میان دیگر مدلهای مشابه به خود دارد. زاویه برخورد باله با جریان هوا (سیال) در این مدل کم است و به علت استحکام مکانیکی بالا، قابلیت ویژهای در تولید فشارهای زیاد دارند. این محصولات از سرعت بسیار زیادی، حتی دو برابر فن فوروارد برخوردار هستند.
مدل چهارم؛ پروانه شعاعی: این نوع فن به دلیل پوشش خوب پرهها، مقاومت در برابر خوردگی و فرسایش را به طور چشمگیری بالا میبرد. آنها دارای کارایی قابل اعتماد و از نظر قیمت، محصولاتی اقتصادی هستند. به دلیل تولید فشار بالا قادرند هوا را به همراه ذرات درشت، گرد و غبار، برادههای چوب یا ذرات آهن به طور موثری جابجا کنند. این مدل برای کاربردهای صنعتی و محیطهایی با ذرات گرد و خاک، گازهای مختلف و یا رطوبت زیاد، مناسب است.
