برای راهاندازی یک موتورخانه ابتدا باید بدانید که موتورخانه چیست و چگونه کار میکند. این سیستم یک بخش مجزا از ساختمان یا اتاقی است که تجهیزات مختلفی را در خود جای داده است. وظیفه اصلی تجهیزات موتورخانه در همکاری با یکدیگر، تامین گرمایش یا سرمایش ساختمان است. نکته مهم این است که موتورخانه برای ساختمانهایی با انواع کاربریهای مختلف مسکونی، تجاری، اداری و صنعتی قابل پیادهسازی است. متراژ مورد نیاز برای احداث موتورخانه به تعداد واحدهای ساختمان و میزان انرژی و گرمایش یا سرمایش مورد نیاز بستگی دارد. برای مثال اگر بخواهیم برای یک ساختمان مسکونی نسبتا کوچک موتورخانه را راهاندازی کنیم، وجود یک اتاق کافی خواهد بود.
موتورخانه چیست ؟
سیستم موتورخانه از اجزای مختلفی بهره میبرد. هرکدام از این دستگاهها به هنگام کار کردن ممکن است سروصدایی ایجاد کنند. به همین دلیل اتاق این سیستم را باید جایی قرار دهیم که صدای آن برای ساکنان ساختمان آزاردهنده نباشد. موتورخانه را میتوان یکی از بهترین سیستم های گرمایش خانه دانست که کارایی بالایی دارد.
انواع موتورخانه کدام است؟
- موتورخانه صنعتی: از این موتورخانه برای کارگاهها، کارخانهها، بیمارستانها و فضاهایی استفاده میشود که به حجم زیادی از آب گرم یا سرد نیاز دارند و اجزا باید ظرفیت و قدرت بالایی داشته باشند. اجزای موتورخانه صنعتی معمولا در چندین اتاق یا سالن قرار داده میشوند.
- موتورخانه مسکونی: این موتورخانه معمولا در یک یا دو اتاق احداث میشود. اجزای موتورخانه مسکونی نسبت به نوع صنعتی کوچکتر، دارای ظرفیت کمتر و فضای محدودتر است. این سیستم برای مجتمعهایی با چندین واحد بسیار مناسب هستند.
نکات اجرایی مخازن در موتورخانه حرفه ای
۱. توجه نمایید کف مخازن آب داخل موتورخانه باید بر کلکتور مکش بوستر پمپ سوار شود، یعنی ارتفاعش حداقل 20 سانتی متر از روی لوله مکش بالاتر باشد.
۲. هنگام طراحی مخازن آب دقت کنید که ابعاد را به گونه ای انتخاب کنید که دور ریز به حداقل برسد.
۳. درز جوش های هر طبقه از ورق ها در امتداد نباشد مانند آجربند نباید روی هم بیفتد تا احتمال گسیختگی کاهش یابد.
۴. مخازنی که طول آن ها زیاد است باید مجهز به موج گیر های درونی شود.
۵. نیم درصد اگر کف آن به سمت درین شیب داشته باشد هنگام سرویس دوره ای که شیر زهکش باز می شود گل و لای خارج شود.
۶. مقابل ورود آب یک سبد توری آشغال گیر با دسته یا زنجیر بند تعبیه کنید. که هر هفته توسط مسئول نگهداری تمیز گردد.
۷. مخازن آب باید به دریچه ورودی با نرده در داخل و بیرون ، کنترل ارتفاع ، لوله سرریز ، کنترل سرریز ، لوله ونت با توری ضد پشه و عقربه ارتفاع نما یا یایت گلاس لوله تخلیه و لوله های ورود و خروج آب باشد. معمولا از وسط برای آب شرب و از پایین برای آتش نشانی خروجی می گیرند. این اختلاف ارتفاع آب ذخیره شده آتش نشانی و همیشه پاک خواهد بود.
۸. برای آتش نشانی مخزن آب راکد نسازید چون ایجاد خوردگی ، رسوب ، بو و تجمع پشه و گیرپاژ بوستر پمپ می گردد.
اجزای موتور خانه حرفه ای
1.اتاق کنترل که می تواند دارای میز کار و دسک سوییچ باشد و آینه ای مورب در پشت دسک پنل که اوپراتور از بیرون از پشت پنجره وضعیت چراغ دستگاه ها و کلید ها را ببیند . حتما باید هوای سالم داشته باشد و امکان خروج و ورود سریع از بیرون را داشته باشد.
2.اتاق برق باید در مناطق گرمسیر خنک کننده داشته باشد که دمای قطعات از 35 درجه سانتیگراد بالاتر نرود ، دمای پیشنهادی بین 17 تا 20 درجه 3.سانتیگراد می باشد.
4.تلمبه خانه که غالبا بیرون و نزدیک چاه است ولی جزو توابع تاسیسات موتورخانه محسوب می شود.
5.چاله کندانس برای دیگ های بخار
6.مجراهای جمع آوری آب های دستگاه و پمپ ها
7.پلتفرم برای دی اریتور و دی آلکالایزر ها ی دیگ های بخار
8.پلتفرم دسترسی به شیر های پمپ های بزرگ و ادوات کنترل مربوطه
9.سرویس بهداشتی
10پایپ رک یا ساپورت لوله ها و کلکتور ها
11.باید توجه داشت که هیچگاه نباید از آویز های گلابی که توسط یک یا دو میلگرد از سقف آویزان می شود برای لوله ها و کلکتور ها در موتورخانه استفاده شود. زیرا مهمترین وظیفه ساپورت ها تثبیت جهت و محدود نمودن تکان لوله است و اگر زلزله بیاید و از این نوع بست ها استفاده شده باشد ، اکثر اتصالات رزوه ای خواهد شکست و چیدمان لوله ها به هم خواهد خورد.
12.بخش تعمیرات خرده کاری با میز کار فلزی
13.اعلام و اطفا حریق و آژیر مناسب برای اطلاع رسانی اضطراری یا ریست کردن دیگ بخار
14.پی مناسب برای هر دستگاه با توجه به پیشنهاد کارخانه سازنده دستگاه میزان لرزش و فشار طراحی گردد.
طراحی و اجرای موتورخانه
اجرای موتورخانه، مرحله ای است که طبق استاندارد بعد از طراحی موتورخانه توسط مهندس طراحی یا مشاور و زیر نظر مهندس ناظر صورت میگیرد. اجرای موتورخانه، شامل نصب تاسیسات موتورخانه، نصب دیگ، ساخت فونداسیون و ساپورت کاری، نصب چیلر، نصب و راه اندازی سیتسم پمپاژ به همراه تمامی شیرآلات، نصب منابع انبساط و عایقکای موتورخانه بعد از جوشکاری و انجام تمامی لوله کشی ها است. در این مطلب سعی شده است که به طور مختصر مراحل مختلف اجرای یک موتورخانه مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
اجرای موتورخانه
اجرای موتورخانه، از جمله مراحلی است که بعد از طراحی موتورخانه و طبق نظر ناظر و مشاور صورت میگیرد. بعضا برای موتورخانههای کوچکتر، نفش طراحی، مجری و مشاور را یک نفر ایفا میکند و بر اساس تجربه به ساخت موتورخانه میپردازند. به طور کلی اجرای موتورخانه شامل موارد زیادی است که باید به ترتیب انجام شود. احداث فونداسیون، اجرای آرماتور بندی، نصب تمامی شاسی کشیها و بالاخره نصب تجهیزات و لولهکشی تمامی تجهیزات تا رایزرها، جزو مواردی است که باید در اجرای یک موتورخانه لحاظ شود. در زیر مراحل کلی اجرای یک موتورخانه به تفصیل آمده است.
احداث فونداسیون
دیگ، چیلر، بویلر، منبع آبگرم، منبع انبساط و این دسته شامل مواردی است که بعد از پر شدن آب درون آنها بسیار سنگین شده و باید در مکان مناسب قرار گیرد. در صورتی که فونداسیون احداث نشود، بعد از مدتی سیستم دچار نشست و ناهمترازی شده و کل سیستم تحت فشار قرار میگیرد. لذا ساخت فونداسیون مناسب برای تجهیزات مختلف بر اساس نظر طراح و همچنین مشاور و باتوجه به تجربه بسیار حائز اهمیت است. معمولا فونداسیون به طور کلی به ضخامت ۱۰ سانتی متر، شامل میلگرد و بتون ساخته میشود که قبل از قرار گیری تجهیزات بر روی آن ساخته شده و بعد از چند روز به استحکام نهایی خود میرسد.
نصب و راه اندازی چیلر
نصب چیلر، شامل حمل به داخل موتورخانه و نصب آن بر روی فونداسیون است. برای اینکه چیلر به درستی نصب شود و کمپرسورهای چیلر دچار مشکل نشود، وجود لاستیک و فونداسیون بر زیر چیلرها بسیار مهم است. برای نصب چیلر، داشتن جرثقیل مناسب با توجه به ساپورتهای مناسب بسیار حائز اهمیت است. چیلرهای هواخنک معمولا بر روی پشت بام نصب شده که این خود باعث این میشود که دیگر از برج خنک کن استفاده نشده و نصب کل چیلر به طور کلی راحت تر خواهد بود. در صورتی که چیلر آب خنک باشد، معمولا درون موتورخانه مسقف قرار دارد که باید در این صورت، محل را برای درست قرارگیری چیلر انتخاب کرد تا بتوان به برج خنک کن نیز دسترسی داشت.
بعد از جاگذاری چیلر، باید از نحوه قرارگیری درست چیلر و تراز بودن نسبت به لولهها و قسمتهای دیگر اطمینان حاصل کرد. قبل از نصب چیلر باید نحوهی قرارگیری خروجی های چیلر و همچینین اینکه چگونه قرار است نسبت به باقی تجهیزات لوله کشی شود در نظر گرفته شود که این وظیفه را طراح به عهده میگیرد.
نصب و راه اندازی بویلر
نصب بویلر از جمله مواردی است که مانند چیلر باید انجام شود. بویلر میتواند به صورت چدنی یا به صورت فولادی باشد. بویلرهای فولادی میتواند به صورت واتر تیوب (watertube) یا به صورت اسپیرال (spiral) باشد که در نحوه نصب و لوله کشی آنها هیچ تفاوتی ندارد. مراحل فونداسیون کاری و بستر سازی بویلر مانند چیلر است و تفاوتی ندارد و حساسیت آن حتی پایین تر است. باید در نظر گرفت که بویلر یا چیلر طوری نصب شود که جا برای سیستم پمپاژ و باقی تجهیزات مناسب باشد.
نصب و راه اندازی پمپ و بوستر پمپ
پمپها با توجه به اینکه برای چه مصرفی، با چه میزان دبی و چه فشاری طراحی شده باشند، به صورتها مختلفی نصب و راه اندازی میشود. معمولا سیستم موتورخانه از پمپ خطی یا پمپ سانتریفیوژ استفاده میشود. پمپهای سانتریفیوژ باید با دقت بیشتری در محل نصب شوند و فونداسیون مناسب را داشته باشند. معمولا برای هر سیستمی یک پمپ رزرو در نظر گرفته میشود تا به صورت دورهای در سیستم وارد شود. قبل از هر پمپ معمولا یک شیر فلکه، صافی و لرزه گیر و بعد از آن یک لرزه گیر، شیر یکطرفه و شیر فلکه نصب میشود. قبل و بعد از پمپ باید از فشار سنج استفاده کرد تا فشار قبل و بعد از پمپ کاملا مشخص باشد.
