بسیاری از افراد علاقمند به سفر، اقامت در هتل‌های شیک و لوکس در مرکز شهر را نمی‌پسندند. آنها ترجیح می‌دهند که برای دیدن یک شهر، به دل طبیعت آن بروند و در همانجا، چند روزی اقامت داشته باشند. اقامتگاه بوم گردی در واقع، خانه‌های در دل طبیعت برای اقامت مسافران است. این اقامتگاه‌ها، حال و هوای کاملا محلی و سنتی دارند و ظاهر آنها با توجه به بافت آن شهر طراحی شده است. میزبان شما در اقامتگاه بوم گردی از شما با غذاها، نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های محلی پذیرایی می‌کند. البته، در این اقامتگاه‌ها، هر مسافر برای خود اتاقی جداگانه دارد و دیگر امکانات مانند حیاط، سرویس بهداشتی و... با دیگر مسافرها مشترک است.
انتخاب اقامتگاه بومگردی باعث می‌شود ساخت و ساز ساختمان‌های عظیم مثل هتل و ویلا و ساختمان‌هایی که از هیچ نظر با طبیعت و زیست‌بوم اطرافشان هماهنگی ندارند کمتر شود.
حیف است وقتی از یک جنگل سرسبز یا آبشار تک‌افتاده توی دل طبیعت یا غار کوچکی در انتهای یک مسیر پر پیچ‌وخم خاطره دارید؛ یا بهتان خوش گذشته وقتی دسته‌جمعی به روستایی کوچک سفر کرده‌اید و در روستا با آدم‌های مهمان‌نوازی آشنا شده‌اید که شما را سر سفره‌شان آوردند. اما چند سال بعد ببینید که جای سبزی خاطرات را ساختمان‌های بزرگ و بی روح گرفته‌اند یا اثری از آن روستا نمانده.
1) خدمات رفاهی و بهداشتی
از یک اقامتگاه بوم گردی نمی‌توان توقع خدمات رفاهی و بهداشتی هتل‌های لوکس را داشت. به عنوان مثال، همه هتل‌ها دارای اینترنت پرسرعت، رستوران‌های شیک همراه با غذاهای متنوع، سرویس بهداشتی و حمام مجزا و... هستند. ولی خدمات رفاهی و بهداشتی در اقامتگاه‌های بوم گردی تا این حد نیست. برخی از این خدمات شامل:
سیستم گرمایشی و سرمایشی: سیستم سرمایشی و گرمایشی در این اقامتگاه‌ها، کولر گازی و شوفاژ نیست. با توجه به موقعیت جغرافیایی اقامتگاه و مصالح به کار رفته در ساخت آن، سیستم سرمایشی و گرمایشی تغییر می‌کند. به طور معمول، در تابستان‌ها از پنکه و در زمستان‌ها از بخاری هیزمی یا بخاری نفتی استفاده می‌شود. ولی در برخی از مناطق، مانند شمال کشور، اقامتگاه‌ها با مصالحی همچون کاه و گل ساخته می‌شوند. به همین دلیل، تابستان‌ها کاملا خنک هستند و نیازی به سیستم سرمایشی نیست.
سرویس دهی میزبانان اقامتگاه: به طور معمول، میزبانان شما در اقامتگاه‌های بوم گردی همان صاحبان اقامتگاه هستند. اغلب میزبانان از یک خانواده بومی تشکیل می‌شوند که در همان اقامتگاه زندگی می‌کنند. سرویس دهی در این اقامتگاه‌ها به شیوه محلی و بومی انجام می‌شود. غذاهایی که برای شما به عنوان وعده‌های غذایی آماده می‌شود، کاملا محلی است. صمیمیت و آرامش زیادی در این اقامتگاه‌ها جریان دارد و میزبانان شما سعی می‌کنند تا آداب، رسوم و فرهنگ بومی آن منطقه را برای شما به اشتراک بگذارند. حتی اگر با خود فردی راهنما برای دیدن طبیعت اطراف اقامتگاه ندارید، می‌توانید از میزبانان خود کمک بگیرید.
سرویس بهداشتی: معمولا در اقامتگاه‌ها بوم گردی، سرویس بهداشتی و حمام مجزا برای هر اتاقی درنظر گرفته نشده است. چرا که معماری این اقامتگاه‌ها سنتی است و تنها یک حمام و سرویس بهداشتی در حیاط قرار دارد. البته، تا جای ممکن، تمامی شیرآلات و کاشی‌های این سرویس بهداشتی‌ها مدرن شده‌اند تا مسافران رضایت خاطر داشته باشند.
سرویس خواب: اقامتگاه‌های بوم گردی وظیفه انتقال فرهنگ بومی به مسافران را دارند. به همین دلیل، در بیشتر اقامتگاه‌ها، استراحت شبانه به صورت کف خواب است. یعنی هر شب برای شما تشک، لحاف و بالش پهن می‌شود تا روی آن بخوابید. البته، اقامتگاه‌های محدودی هم وجود دارند که با کرسی و تخت خواب برای استراحت از شما پذیرایی می‌کنند.
2) خدمات درمانی و پزشکی
اقامتگاه‌های بوم گردی در دل طبیعت و به دور از مرکز شهر قرار دارند. به همین دلیل، دسترسی مسافران تا مراکز درمانی، کمی سخت است. ولی در بیشتر روستاها، یک خانه بهداشت قرار دارد که در مواقع ضروری، می‌توانید به آنجا مراجعه کنید. حتی، در تمام اقامتگاه‌های بوم گردی، جعبه کمک‌های اولیه وجود دارد. ترجیحا اگر بیماری خاصی دارید که در مواقع ضروری باید به بیمارستان مراجعه کنید، اقامتگاه‌ها یا هتل‌های نزدیک به یک بیمارستان را انتخاب کنید.
3) راهنما بومی
سومین ویژگی مهم در هر اقامتگاه بوم گردی‌ای، وجود یک راهنما محلی است. از آن جایی که این اقامتگاه‌ها در مناطق بکر طبیعت واقع شده‌اند، جاذبه‌های اطراف آن، کمتر شناخته شده هستند. افراد کمی به مسیر آنها مسلط هستند. پس، شما برای بازدید از آنها، به یک راهنما بومی و محلی نیاز دارید که بتواند تمام جاذبه‌های اطراف اقامتگاه را به شما نشان دهد.
4) معماری و مصالح به کار رفته در اقامتگاه
هر منطقه جغرافیایی، دارای معماری خاص و منحصر به فرد خودش است که در واقع، نشان از فرهنگ و نوع آب و هوای آن منطقه دارد. زمانی که وارد یک روستا می‌شوید، اولین چیزی که به چشمتان می‌آید، نوع معماری، ظاهر خانه‌ها و مصالح به کار رفته در آنها است. به عنوان مثال، در مناطق شمالی کشور، خانه‌های روستایی با کاه‌گل و در مناطق کویری کشور، خانه‌ها با خشت ساخته می‌شوند.
اقامتگاه یاسر در ماسوله
دور از شهر و نزدیک جاذبه‌های طبیعی
اولین نکته مهم که یک اقامتگاه محلی را جذاب می‌کند نزدیک بودنش به جاهای دیدنی معروف روستا یا شهری است که بهش سفر می‌کنیم.
فرض کنید شب را در همان جنگلی صبح کنید که فردایش قرار است برای جنگل‌نوردی به آن بروید. یا با مرداب هسل یا دریاچه عروس فقط ده دقیقه فاصله داشته باشید. یا اقامتگاه‌تان کاملاً مشرف بر منظره جنگل‌های هیرکانی یا کوهپایه‌های زاگرس یا ساحل سرخ هرمز باشد.
میزبان‌های مهمان نواز و خوش رو
یکی از ویژگی‌های خوب ماندن در اقامتگاه‌های بومگردی این است که دیگر اسمتان مسافر نیست و بهتان می‌گویند مهمان!
اقامتگاه‌های بومگردی این خوبی را دارند که میزبان شما همان نزدیکی است و در جایی شبیه اقامتگاه شما زندگی می‌کند و خیلی وقت‌ها می‌توانید با آنها هم‌صحبت شوید. ازشان در مورد زندگی محلی پرس و جو کنید و زندگی در آن منطقه را از نزدیک لمس کنید.حتی خیلی از میزبان‌ها برایتان صبحانه و ناهار و شام تهیه می‌کنند که بهترین راه برای تجربه غذاهای محلی است.
بافت محلی و رنگ و لعاب مخصوص خانه‌های روستایی
با این‌که سلیقه‌ها متفاوت است و شاید کسی اجاره آپارتمان لوکس یا استخردار را به خانه‌های محلی و روستایی ترجیح بدهد اما از لذت ماندن در خانه‌ای که بافت همان شهر را دارد غافل نشوید.یکی از چیزهایی که اقامتگاه‌های بومگردی را خاص می‌کند صنایع دستی محلی است که در دکوراسیون آن به کار رفته. وسایلی مثل گلیم و قلاب‌دوزی و پارچه‌های محلی وقتی برای تزئین اقامتگاه استفاده می‌شوند به آن حس خودمانی‌تری می‌دهند. آدم حس می‌کند اهل همانجاست و حس مهمان بودن و غریبگی نمی‌کند.
کلبه‌های سنتی شمالی کاهگلی یا اقامتگاه‌های کویری که با معماری سنتی همان منطقه درست شده‌اند لطف دیگری دارند. اصلاً عطر و بوی بهتری هم می‌دهند.
رنگ و بوی تاریخ دارد
امروزه خیلی از کاروانسراها و خانه‌های تاریخی به اقامتگاه بومگردی تبدیل شده اند. مثل این است که برای تماشای یک دیدنی تاریخی به شهری سفر کنید، بعد بفهمید که می‌توانید شب را هم همانجا بمانید و استراحت کنید.خیلی از این اقامتگاه‌ها داخل معماری‌شان هم عناصری تاریخی دارند. شاید بدتان نیاید با این معماری‌های متفاوت آشنا شوید.