تاریخچه خودرو برقی

در یک خودروی برقی خبری از موتور درون‌سوز و به تبع آن اگزوز نیست، به‌همین خاطر هنگام حرکت دودی تولید نمی‌شود. با توجه به این موضوع، انواع ماشین الکتریکی می‌توانند در کاهش آلودگی هوای شهرها بسیار تاثیرگذار باشند. مدل‌های مختلف خودروی برقی از لحاظ ساختار و تکنولوژی کاملا متفاوت از مدل‌های بنزینی و دیزلی هستند و به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند.

خودرو برقی چیست؟

خودروی برقی از یک یا چند موتور الکتریکی برای حرکت استفاده می‌کند. این خودروها از نظر زیست‌محیطی، اقتصادی و فناوری مزایایی دارند که برخی از آنها عبارتند از کاهش آلودگی هوای شهرها، صرفه‌جویی در هزینه سوخت، کاهش صداهای مزاحم و افزایش راندمان انرژی. در یک ماشین برقی انرژی لازم توسط باتری‌ تامین می‌شود.

نحوه کارکرد خودروهای برقی

خودروهای برقی به جای سوخت فسیلی از برق برای تامین انرژی موتور استفاده می‌کنند. این خودروها دارای یک باتری قابل شارژ هستند که انرژی برق در آن ذخیره می‌شود. موتور الکتریکی با کمک انرژی موجود در باتری، نیروی لازم برای حرکت چرخ‌ها را تولید می‌کند. به‌طور کلی در یک ماشین الکتریکی، قوای محرکه ساختار ساده‌تری نسبت به مدل‌های بنزینی و دیزلی دارد.

تاریخچه خودروی برقی

برخلاف تصور عموم، خودروی برقی در قرن نوزدهم متولد شد و حتی در ابتدا دارای محبوبیت بیشتری نسبت به ماشین درون‌سوز بود. اما با پیشرفت تکنولوژی موتورهای درون‌سوز و کاهش قیمت سوخت، خودروهای برقی از بازار عقب ماندند و به تدریج به دست فراموشی سپرده شدند.

در قرن نوزدهم، چندین مخترع در کشورهای مختلفی مانند مجارستان، هلند و آمریکا، ایده خودروی برقی را مطرح کردند. در آن دوران حتی چند مدل از این ماشین الکتریکی نیز تولید شد. اولین خودروی برقی جهان را می‌توان در سال ۱۸۲۸ میلادی شناسایی کرد که توسط آنیوس ایستوان یدلیک، مخترع و مهندس مجارستانی ساخته شد. این خودرو قادر بود به سرعت ۴ کیلومتر بر ساعت دست پیدا کند. با چنین سرعتی، این ماشین برقی خیلی کندتر از یک اسب بود! البته ماشین مجارستانی به عنوان نمونه‌ای از پتانسیل‌های نیروی برق برای حمل و نقل زمینی طراحی شده بود و هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید.

اولین خودروی برقی در مقیاس تجاری، در سال ۱۸۹۰ میلادی توسط یک شیمیدان اسکاتلندی‌تبار ساکن آمریکا به نام ویلیام موریسون، ساخته شد. این خودروی ۴ اسب بخاری قادر به حمل ۶ نفر و حرکت با سرعت ۲۳ کیلومتر بر ساعت بود. آقای موریسون به خاطر تحصیل در رشته شیمی، بیشتر به فناوری باتری علاقه داشت تا صنعت حمل و نقل، از این رو وی مسیر متفاوتی را در پیش گرفت. البته دستاوردهای او در زمینه خودروهای برقی، الهام‌بخش سایر محققان و دانشمندان شد و آنها چند ماشین الکتریکی دیگر را توسعه دادند.

شاید بپرسید دلیل شکست خودروهای برقی در قرن ۱۹ چه بود و چرا این خودروها نتوانستند در آن مقطع فراگیر شوند؟ برای پاسخ به این سوال، می‌توان دلایل زیادی را برشمرد که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

این دلایل باعث شد که خودروهای برقی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ از بازار خارج شوند و جای خود را به خودروهای درون‌سوز بدهند.

در سال‌های اخیر، با توجه به نگرانی‌های زیست‌محیطی و امنیت انرژی، خودروهای برقی دوباره مورد توجه قرار گرفته‌اند. پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه باتری‌، الکترونیک و موتورهای الکتریکی باعث بهبود عملکرد، کاهش هزینه و افزایش جذابیت خودروی برقی شده است. از سال ۲۰۱۰ تاکنون، فروش انواع خودروی تمام برقی به سرعت رشد کرده و اکنون نزدیک به ۲۰ میلیون دستگاه از این نوع وسایل نقلیه در خیابان‌ها و جاده‌های جهان تردد می‌کنند. تسلا مدل ۳، نیسان لیف و رنو زوئی از جمله پرفروش‌ترین خودروهای برقی به شمار می‌روند.

خودرو برقی در ایران

تاریخ خودرو برقی در ایران از سال ۱۳۸۱ خورشیدی آغاز شد، ۱۰۲ سال بعد از زمانی که مظفرالدین شاه قاجار، اولین ماشین‌های بنزینی را در نمایشگاه خودرو پاریس پسندید و وارد کشور کرد. البته همان‌طور که رواج خودروهای بنزینی در ایران سال‌ها زمان برد، همین اتفاق هم برای خودروهای برقی افتاده است. اگرچه از سال ۱۳۸۱ تاکنون مدل‌های مختلفی از خودروهای برقی، هیبرید و پلاگین هیبرید با برندهای خارجی در دسترس خریداران داخلی قرار گرفته است و در دور جدید واردات هم، تعدادی ماشین چینی برقی وارد شده است، اما هنوز خودروهای برقی ایرانی به تولید انبوه نرسیده‌اند.

اولین خودرو برقی ایرانی سال ۱۳۸۱ با نام آریانا معرفی شد. نکته جالب اینجاست که هیچ‌کدام از اطلاعات و مشخصات فنی مورد ادعای سازنده آریانا به تایید نرسید. در دهه ۹۰ طراحی و تولید نمونه‌های اولیه ماشین‌های برقی گسترش پیدا کرد و دانشگاه‌ها و شرکت‌های خودروسازی داخلی، گاه به‌صورت مشترک و گاه به‌صورت مجزا دست به آزمایش زدند.

ایران خودرو با معرفی دنا پلاگین هیبرید و رانا برقی کار خود را شروع کرد. در سال ۱۴۰۰ تارا EV در دو تیپ معرفی شد و در نمایشگاه تحول صنعت خودرو ۱۴۰۲ نوبت به معرفی نسخه برقی ری را شد. البته این کار زمانی انجام شد که هنوز مدل بنزینی ری را وارد بازار نشده بود.

سایپا هم ساینا برقی را در سال ۱۳۹۶ معرفی کرد و در اولین نمایشگاه تحول صنعت خودرو پیش روی بازدیدکنندگان قرار داد. این خودرو اگرچه نام ساینا را یدک می‌کشد، اما یک ماشین هاچبک است و در اصل ترکیبی از ساینا و کوییک به حساب می‌آید.

کرمان موتور در نمایشگاه تحول ۱۴۰۱ نسخه برقی جک J4 را معرفی کرد که از همان ظاهر مدل بنزینی J4 بهره می‌برد. البته با تفاوت‌هایی که آن را به عنوان یک خودرو برقی متمایز می‌کند. بعدها جک J4 EV مبنای طراحی و تولید کی ام سی ایگل برقی شد.

مدیران خودرو نیز با ام وی ام آریزو ۵ برقی، فونیکس تیگو ۷ پرو e پلاس و فونیکس تیگو ۸ پرو e پلاس وارد بازار خودروهای برقی در ایران شد.

آزادسازی واردات خودرو موجب شده است تا در کنار ماشین‌های درون‌سوز، اتومبیل‌های برقی نیز امکان ورود به کشور را پیدا کنند. ایران خودرو، سایپا، بهمن، کرمان موتور، مدیران خودرو، آرین پارس موتور، فردا موتورز، نبکا، نادین خودرو، مکث موتور و آریا دیزل شرکت‌هایی هستند که به معرفی و رونمایی از محصولات برقی برای عرضه به مشتریان ایرانی پرداخته‌اند.

هرچند واردات خودروهای برقی امکان‌پذیر است، اما مهم‌ترین مانعی که بر سر راه استفاده گسترده و عمومی از این ماشین‌ها وجود دارد، نبود زیرساختار لازم است. در حال حاضر فقط یکی دو ایستگاه شارژ سریع در شهر تهران و چند ایستگاه هم در شهرهای دیگر موجود است که برای ترویج ماشین‌های برقی و ترغیب مردم به رانندگی با آنها کافی نیست. برای مقایسه باید بدانید که در کشور ترکیه بیش از ۱۰۰۰ ایستگاه شارژ وجود دارد.

البته شهرداری تهران برای گسترش استفاده از خودروهای برقی، اقدام به واگذاری تعدادی تاکسی برقی شامل جک E50A و ام وی ام آریزو ۵ EV به رانندگان تاکسی کرده است.