کاربرد های شیرآلات
علاوه بر قطع و وصل جریان آب و تنظیم جریان و ترکیب آب سرد و گرم با هم، کاربرد دیگر شیرآلات بهداشتی، از لحاظ زیبایی و نمای داخلی میباشد که امروزه به اولویت اول تبدیل شده است و نکته بعدی صرفهجویی در مصرف آب میباشد.
مشخصات فنی شیرآلات
به طور کلی شیرآلات از دو جنس آلیاژهای برنج یا سرب خشک ساخته میشوند و تنها روکشهای آنهاست که تفاوتهای ظاهری در آنها ایجاد میکند. از میان این دو جنس برنج بهتر از سرب خشک عمل میکند. زیرا سرب پس از مدتی دچار خوردگی شده و علاوه بر آن از نظر بهداشتی نیز زیانهایی را در پی خواهد داشت، برای همین امر از استفاده شیر اشپزخانه سرب اصلا توصیه نمی شود و صدمه زیادی به سلامتی انسان می زند. به همین دلیل این نوع شیرآلات از نظر استاندارد مورد تایید نیستند و غیر بهداشتی محسوب میشوند.
قوانین استاندارد درمورد همین امر که باید در یک شیر استاندارد رعایت شود:
مطابق استاندارد ۶۶۷۹ و ۱۵۴۶ کلیه قسمتهای فلزی بکار رفته در ساخت شیرآلات بهداشتی (به استثنای دستگیره) از آلیاژ برنج باید باشند.
در هر صورت قطعات در تماس با آب نباید از آلیاژ برنجی با بیش از ۲/۵ درصد سرب باشند. انواع روکشهایی که برای شیرآلات کاربرد بیشتری دارند عبارتند از: برنج، برنز، مس و استیل که از میان آنها اگر استیل استنلس اصل باشد، از دیگر اجناس بهتر است. چرا که هم مقاومت بهتری در برابر پوسیدگی دارد و هم به خاطر ظاهرش کمتر لکههای آب را نشان میدهد و از لحاظ زیبایی هم مناسبتر است.
سایر موار هم مثل برنز یا مس تنها آبکاری برنز و مس هستند و بیشتر جنبه تنوع بخشی دارند و شاید به خاطر رنگ زرد یا قرمزی که دارند حس نوستالژیک به خریداران بدهد.
کلیه مواد مورد مصرف در ساخت شیرآلات بهداشتی که در تماس با آب هستند، باید از جنسی انتخاب شوند که در مقابل آب تا دمای ۹۰ درجه سانتیگراد و محیط استفاده مقاوم بوده و حین مصرف هیچگونه خوردگی نسبت به سایر قطعات مورد استفاده در شیر نداشته باشند. همچنین نباید سمی بوده و هیچگونه تغییر در کیفیت ظاهر و رنگ، بو و طعم آب آشامیدنی مصرفی ایجاد کنند.
در ضمن نباید منجر به رشد باکتریها و به خطر انداختن سلامت انسان شوند.
سطوح خارجی آب کروم داده شده و پوشش نیکل کروم باید مطابق الزامات استانداردهای بندهای ۲-۲ و ۶-۲ استاندارد شماره ۶۶۷۹ باشند. بعد از جنس فلز مورد استفاده در شیرآلات، آبکاری دارای اهمیت فراوان است که میتواند در مقاومت شیر تاثیر بسزایی داشته باشد و هرچه کیفیت آبکاری بهتر باشد شیرآلات دیرتر فرسوده میشوند.
مثلاً اگر شیرآلاتی دارای آبکاری ۲۵ میکرونی باشد و روکش آن هم استیل واقعی باشد، از نظر کیفی عمری بسیار طولانی خواهد داشت. حداقل ضخامت آبکاری برای نیکل ۱۰ میکرون و کروم ۰/۳ میکرون است. در مورد شیرهای مخلوط آب گرم در سمت چپ و آب سرد در سمت راست قرار دارد.
درباره شیرهای ساده:
شیری است که تنها برای کنترل جریان آب نصب میشود و عمل مخلوط کردن آب سرد و گرم مانند شیرهای مخلوط را انجام نمیدهند. این شیرها دارای اجزای زیر هستند که با بیشتر شیرهای دیگر، مشابه میباشند.
– بدنه
– دیسک: که در شیرهای توپی و مخروطی همان توپ یا استوانه مخروطی است
– نشیمنگاه: که محل نشستن دیسک و یا واسط بدنه و دیسک یا همان واشر است. اغلب از جنس نرمی ساخته میشود تا کار آببندی را انجام دهد.
– دسته و فلکه: فلکه یا دسته به دیسک وصل میشود. معمولاً با چرخاندن فلکه شیر باز یا بسته میشود.
شیرهای پدالی
بهترین انتخاب برای اماکن عمومی شیرهای پدالی یا غیر لمسی به دلیل عدم نیاز به انرژی مانند برق و باتری در قیاس با شیرهای الکترونیکی است. اما آنها هم در هنگام استفاده با مشکلاتی مواجهاند. در مدلهای جدید شیرهای پدالی قابلیتهایی مانند تنظیم مقدار و دمای آب سرد و گرم و پدال جمعشونده جهت سهولت نظافت در نظر گرفته شده و بر مزیتهای آن افزوده شده است. این شیرها در مکانهایی مانند مدارس، بیمارستانها، کلیه مراکز پزشکی، هتلها، مساجد، رستورانها و … قابل استفادهاند. از دیگر مزایای انواع پدالی و چشمی عدم تماس دست با شیر است که مانع انتقال بیماریهای واگیردار عفونی و پوستی میشود و به خاطر سرعت قطع آب در میزان مصرف آب و حتی انرژی نیز صرفهجویی میشود. از این رو برای اماکن عمومی بهترین انتخاب هستند.
شیرهای اهرمی
شیرهای اهرمی خود به دو مدل ایستاده و دیواری تقسیم میشوند که نوع ایستاده معمولاً در روشویی و سینک ظرفشویی استفاده میشود و نوع دیواری در حمام و توالت مورد استفاده است. البته گاهی از نوع دیواری نیز در روشویی و سینک ظرفشویی استفاده میشود. در شیرهای اهرمی به جای مغزی از یک کارتریج استفاده میشود. کارتریجها در دو نوع پلاستیکی و سرامیکی موجود هستند که نوع سرامیکی آن مرغوبتر است و محصول کشورهای اروپایی به خصوص اسپانیا و ایتالیا مطلوبتر میباشد. نوع پلاستیکی آنها از رینگهای پلاستیکی o شکل درون یک کارتریج استوانهای برای کنترل جریان آب استفاده میکند. برخی شیرها و سردوشها نیز به چراغهای LED مجهزند که جنبه تزئینی دارد. در این نوع شیرها بر اساس دمای آب رنگ چراغهای LED تغییر میکند و این چراغها انرژی خود را از فشار آب بدست آورده و نیاز به برق و باتری ندارند. برخی شیرها هم مجهز به سیستم نمایش دمای آب هستند. در ساخت این شیرها استاندارد 6679 موسسه استاندارد ایران باید رعایت گردد.
شیرهای الکترونیکی
در برخی شیرهای الکترونیکی با استفاده از وبلاتور که هوا را داخل آب کرده و آب را بصورت حباب بیرون میریزد، صرفه جویی بیشتری در مصرف آب میشود. البته با نصب سرشیرهای مختلف و ترکیب هوا و آب در انواع دیگر شیرآلات نیز میتوان مصرف آب را کاهش داد. اساس کار شیرآلات الکترونیکی بر مبنای ارسال و دریافت نور مادون قرمز میباشد یعنی کاملاً الکترونیکی بوده و بدون تماس دست و تنها با قرار دادن دست مصرف کننده در میدان دید سنسورهای مادون قرمز شروع به کار میکنند. همچنین قابلیت استفاده همزمان از برق و باتری را دارند و در صورت قطع برق از باتری استفاده میکنند. در صورتی که یک جسم ثابت در مقابل سنسور قرار گیرد بعد از یک مدت زمان مشخص مثلاً ۴۵ ثانیه جریان آب قطع میشود. همچنین جهت صرفهجویی در مصرف آب سردوشهایی نیز در بازار موجود است که با ترکیب آب و هوا و کنترل جریان خروجی آب و حالتهای مختلف پاشش میتواند تا ۵۰% مصرف آب را کم کنند.
شیر پیسوار
شیر سادهای است که معمولاً قبل از اتصال لولههای آب سرد و گرم به شیرهای مخلوط نصب میگردد. در واقع رابط بین لولهکشی و شیر مخلوط است و هدف از نصب آن این است که در صورت خرابی شیرهای مخلوط با بستن آنها بتوان جریان آب را قطع کرده و به تعمیر و یا تعویض آنها پرداخت. شیرهای پیسوار معمولاً یا از جنس برنجی با آب کاری نیکل کروم هستند و یا از جنس پلاستیکهای فشردهاند و البته امروزه بیشتر از شیرهای پیسوار فیلتردار که دارای فیلتری از جنس استنلس استیل هستند استفاده میشود تا از ورود اجسام خارجی به داخل شیر مخلوط جلوگیری شود و از کارتریج شیر اهرمی محافظت شود. محل دیگر شیرهای پیسوار برای پر کردن سیفون توالت فرنگی یا شرقی است.
نکات مهم که برای خرید شیرآلات باید رعایت کنیم:
شیرآلات معمولاً بصورت کلی یا یک دست کامل خریداری میشوند. یک دست کامل شیرآلات معمولاً شامل:
شیرتوالت، شیر حمام، شیر روشویی، شیر سینک ظرفشویی میباشد. همچنین شیر سینک ممکن است با علمی ثابت یا علمی متحرک که اصطلاحاً شاوری گفته میشود خریداری شود. شیرهای پیسوار نیز در سایزهای ۱/۲ و ۳/۸ در بازار موجود بوده و باید به پلاستیکی یا برنجی بودن آن توجه داشت.
بسیاری از برندهای معروف جهان برای کاهش هزینههای تولید و البته ارزان شدن محصولاتشان با استفاده از شرکتهای تولیدی چینی تحت لیسانس، محصولاتشان را روانه بازار هدف میکنند. بنابراین نمیتوان زیاد به نامهای کشورهای اروپایی در این صنعت دل بست. برای خرید شیر ابتدا نوع شیر را باید مشخص کنیم که بستگی به محل مصرف دارد. امروزه شیرآلات اهرمی محبوبترین نوع است. اما برای مکانهای عمومی یا مکانهایی که بحث صرفهجویی آب اولویت دارد باید به سراغ شیرهای پدالی و چشمی رفت و اگر به دنبال شیرآلات ارزان قیمت هستیم و سهولت استفاده زیاد برایمان مهم نباشد شیرهای واشری توصیه میگردد. امروزه شیرهای تک اهرمی با قابلیت جدا شدن سر شیر (شلنگی) برای آشپزخانه و شیرهای تک اهرمی ایستاده برای سرویس روشویی استفاده میگردد و دیواریهای اهرمی مناسب سرویس بهداشتی هستند. هم اکنون در کمتر آشپزخانهای شیرهای دیواری را میبینیم. مگر اینکه به سفارش مشتری این نوع شیر استفاده شده باشد، آن هم برای همخوانی با دیگر جزئیات ساختمان، بنابراین عرف بازار هم اکنون این گونه است که شیرهای ایستاده دارای کاربردی دو منظوره در بخشهای مختلف ساختمان هستند بطوری که هم در آشپزخانه کاربرد دارند و هم در روشویی سرویس بهداشتی اما مدلهای دیواری معمولاً در سرویس بهداشتی استفاده خواهند شد. کارشناسان معتقدند در مدلهای دیواری با توجه به اینکه محل خروج آب با ارتفاعی نسبتاً زیاد نسبت به سینک ظرفشویی نصب خواهد شد، موجب پاشش آب به اطراف شده و معمولاً مورد استقبال قرار نمیگیرد. نکته مهم دیگری که در هنگام خرید باید مورد توجه قرار داد این است که در مورد شیر سینک، آشپزخانه و روشویی سوراخهای تعبیه شده روی سینک مطابق شیر خریداری شده باشد یا از صفحههای زیر شیر مناسب استفاده کنید تا از حفرههای اضافی پشتیبانی کند. نکته مهم دیگر خدمات پس از فروش است. هرچند شیرآلات بهداشتی در ذهن ما از ساختمان سادهای برخوردارند اما با توجه به گسترش و تنوع مدلهای گوناگون در جهان و استفاده از برخی فناوری های نوین در این نوع لوازم کم کم وقت آن رسیده که برای انتخاب نمونه مورد نظرمان به خدمات پس از فروش آنها نیز توجه ویژه داشته باشیم، چون نه تنها کیفیت لعاب و روکش و جنس مغزی این لوازم باید قابل اعتماد باشد بلکه تهیه و تعویض قطعات یدکی نیز باید برای انتخاب خریداران مورد نظر باشد. بنابراین بهترین گزینه این است که قبل از خرید، به کارخانه تولید کننده شیر مورد نظر و البته کشور سازنده یا وارد کننده آن و خدمات پس از فروش و گارانتی آن دقت کنیم چون در صورت ایجاد مشکل اگر این عوامل برای شما وجود نداشته باشد ممکن است مجبور به تعویض کل شیر گردید. به عنوان مثال در برخی شیرها کارتریج خاصی به کار رفته که در صورت خراب شدن آنها اگر توان تهیه آنها را در بازار داخلی کشور نداشته باشیم مجبور خواهید شد که کل شیر را تعویض کنید که برای شما تجربهای گران خواهد بود. البته این تنها نقطه ضعف نیست بلکه با توجه به تنوع کنونی بازار و ورود تکنولوژیهای الکترونیک در برخی شیرآلات اگر از برندهایی که به صورت عمده وارد ایران نشدهاند و خبری از نمایندگی آنها نیست خرید کرده باشید باید آمادگی این مشکلات را داشته باشید. بنابراین خدمات پس از فروش به اعتقاد بسیاری از کارشناسان مهمترین عامل در هنگام خرید است. با توجه به تنوع گسترده بازار فروش شیرآلات ساختمانی در سراسر جهان بدون تردید برخی از طرحها دارای لوازم و تجهیزات جانبی هستند مثل شیرآلاتی که همزمان قابلیت اتصال به سیستم تصفیه آب را دارند یا آنهایی که برای پر کردن قابلمه شیر مجزا در کنار سینک برایتان مهیا کردهاند. اما باید به این نکته توجه داشت که هرچقدر لوازم جانبی شیرآلات بیشتر باشد، اگر این لوازم جانبی دچار نقص شوند، مشکلات بیشتر خواهد شد. از گذشتههای دور تاکنون استفاده از شیرآلات طلا نشانه طبقه اجتماعی بالا یا ثروت افراد بوده است. اما امروزه استفاده از تزئینات بدلی مثل نگینها و تجهیزات اضافه در شیرآلات توانسته راه شیرهای تزئینی و زیبا را به منازل اقشار متوسط جامعه نیز باز کند . اما باید توجه داشت هرچند که این تزئینات سبب زیبایی بیشتر محصولات میگردد ولی هزینه نگهداری از این نوع شیرآلات به مرور زمان بیشتر از هزینه خرید آنهاست.
