🔶 ویژگی های و مزایای ساخت گنبد و گلدسته ایرانی
به گفته استاد پیرنیا دو ویژگی در گنبد ایرانی است که آنها را متمایز و خاص می کند. اول اینکه برای پوشش زمینه چهار گوش که در مساجد معمولا قسمت شبستان می باشد. ابتدا به وسیله گوشه سازی با فیلپوش آنها را به هشت گوش سپس شانزده ضلعی و نهایتا به دایره تبدیل می کردند.که این امر اجازه می دهد که سطوح وسیعی را با گنبد پوشاند. دوم اینکه اشکال گنبد ایرانی از اصول دقیق هندسی تبعیت میکند. به طوری که از نیروی رانشی جلوگیری کرده باعث صرفه جویی در مصالح و ایستایی بالا می گردد. این نیز دلیل گنبدی شکل بودن مساجد محسوب می شود.
گلدسته ها در تناسب با کل بنا معمولا گرد، مربع ، هشت ضلعی و یا مارپیچ هستند. در گذشته با توجه به مصالح بو آورد گلدسته ها را می ساختند از همین جهت هر منطقه ای با منطقه دیگر متفاوت بود اما تمامی آنها از اصول مشترکی پیروی می کردند.
🔶 علت ساخت گنبد و گلدسته در کنار هم
پیشکسوتان معماری اسلامی معتقدند گلدسته ها به لحاظ فنی نیروی رانشی وارده از گنبد و ایوان های بلند را مهار می کنند برای همین در کنار گنبد ساخته می شوند. این مطلب درست است اما تنها علت نیست چرا که گنبد ها و ایوان های بزرگی در ایران داریم که بدون وجود گلدسته سالها پا برجا مانده اند. عده ای فلسفه شان به این صورت است که گنبد به مثابه سر آدمی و دو گلدسته را تشبیه به دستانش می کنند که برای اجابت دعایش به سوی آسمان کشیده شده است. مسئله دیگر در ساخت گنبد و گلدسته در کنار هم قبله یابی است. این مطلب را هم نباید نادیده گرفت که طراحی گنبد و گلدسته در کنار هم به لحاظ بصری به هر دو عنصر شکوه و عظمت بیشتری می دهد و به نوعی مکمل یکدیگر می شوند.
🔶 مزایای سازه فلزی نسبت به مصالح بنایی در گنبد و گلدسته
🔶 مزایای سازه بتنی نسبت به مصالح بنایی در گنبد و گلدسته
✔️ اول اینکه بتن دارای تحمل فشاری بالایی است در عین حال شکل پذیری مناسبی هم دارد. ✔️ دومین مسئله ایجاد سطح خارجی صاف و سیقلی است که نازک کاری را ساده و زیباتر می کند. ✔️ سوم سریع الاجرا بودن سازه بتنی نسبت به مصالح بنایی است.
◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️◾️
مجتمع تولیدی گنبد و گلدسته سازی سیدالشهدا در مازندران
ساخت گنبد و گلدسته در مازندران
👤 مهدی لقایی
