آجر نسوز چیست؟
آجر نسوز یا Firebrick، آجری است که مقاومت بالایی در برابر گرما، سرما و تغییرات هوایی دارد و به دلیل پخت کامل آن، از استحکام بالایی نیز برخوردار است. در تعاریف علمی، به هر آجری که مقاومت حرارتی از ۹۵۰ درجه سانتیگراد به بالا دارد آجر نسوز میگویند؛ این مقاومت حرارتی معمولا ۱۳۵۰ درجه سانتیگراد است و حداکثر آن نیز ۳۵۰۰ درجه سانتیگراد است.
یکی از ویژگیهای این نوع مصالح این است که با توجه به غلظت آلومینا (از ۳۶ تا ۹۹ درصد متغیر است اما میتوان بهجای آن از سیلیس هم استفاده کرد) در کیفیتهای مختلفی تولید میشوند و براساس این غلظت، آجر میتواند درجه حرارتی بالایی را تحمل کند.
آجر نسوز در مقابل دماهای بالا و آتشسوزی مقاومت بیشتری نسبت به انواع دیگر آجر دارد. این نوع آجرها در صنعت فولادسازی بهعنوان لاینر کورههای آهنی و فولادی، در صنعت گلخانهسازی بهعنوان ورقهای روکشدهی شده و در صنایع پتروشیمی و شیمیایی بهعنوان تیرهای ساختمانی و لولههای خنککننده استفاده میشوند.
این نوع آجرها با ترکیبات خاص و فرآیندهای خاصی ساخته میشوند تا ویژگیهای حرارتی و مقاومتی بالایی را داشته باشند. بهعنوان مثال، اجر نسوز با اکسید آلومینیوم به دلیل دارا بودن خاصیت عایق حرارتی، میتواند دمای بالایی را تحمل کند و از شکستن و آسیب دیدن کورههای فولادسازی جلوگیری کند.
این نوع آجرها به دلیل مقاومت بالا در مقابل خوردگی، بهعنوان یک محافظ در برابر رسوب و ترکیدگی شیشهای به کار میروند. ظاهر این آجرها گلآلود و صاف است و این ویژگی باعث چسبندگی با ملات و مقاومت در برابر درجه حرارت بالا و سایش میشود (مخلوط مواد آجر نسوز باعث استحکام بالای پیوند داخلی آن میشود).
مشخصات فنی آجرهای نسوز
رنگ آنها از سفید شروع میشود و شامل رنگهای زرد و قهوهای و مشکی است.
ابعاد آنها برای کوره معمولاً ۲۳*۱۱٫۵*۶ و برای نما نیز ۲٫۵*۳۲*۷ است.
هر آجر نسوز نیز ۳٫۵ کیلوگرم وزن دارد و در ابعاد آجر نما نسوز ۱٫۱ کیلوگرم است.
مقاومت فشاری (ظرفیت تحمل) آجر نسوز بین ۲۰۰ الی ۲۲۰ کیلوگرم در سانتیمتر مربع است.
درصد جذب آب آجرهای نسوز از ۵ الی ۱۵ درصد متغیر است.
دارای انواع آجرهای نسوز ضد اسید و معمولی است.
خواص آجر نسوز
مقاومت بالا در برابر حرارت: آجرهای نسوز در برابر حرارت بالا مقاومت بسیار بالایی دارند. این ویژگی آنها را برای استفاده در صنایعی مانند صنعت فولاد، سیمان، شیشه، سرامیک و... مناسب میکند. مقاومت بالا در برابر خوردگی: آجرهای نسوز نسبت به خوردگی و شیمیایی شدن بسیار مقاوم هستند. به همین دلیل در تجهیزات صنعتی و شیمیایی نیز استفاده میشوند. وزن کم: برخی از آجرهای نسوز مانند آجر الیافی، به دلیل وزن کمی که دارند، وزن کلی ساختمان و بنا را کاهش میدهند و همچنین کارگران را قادر میسازند که با آنها به سهولت کار کنند. عمر طولانی: آجرهای نسوز بسیار پایدار هستند و معمولاً برای چندین سال استفاده میشوند. انعطافپذیری: برخی از آجرهای نسوز مانند آجر الیافی، قابلیت انعطاف دارند که باعث میشود تجهیزات صنعتی در برابر تغییرات دمایی و لرزشها مقاوم باشند. عایق حرارتی: بسیاری از آجرهای نسوز به دلیل قابلیت عایق حرارتی بالایی که دارند، در سیستمهای گرمایشی و سرمایشی استفاده میشوند. پایداری مکانیکی: آجرهای نسوز، پایداری مکانیکی بالایی دارند و به این دلیل در صنایع استفاده میشوند.
طبقهبندی کاربردی آجر نسوز
آجر نسوز به دلیل مقاومت بالای حرارتی و ضد سایش بودن، در صنایع مختلف از جمله فولاد، شیشه، سیمان، چدن و ... کاربرد دارد. بسته به نوع و کاربرد آجر نسوز، میتوان آن را به چند دسته تقسیم کرد:
آجر نسوز سیلیکاتی
این نوع آجر با استفاده از خاک رس، شن و سیلیس تولید میشود و در صنایع گرمایی و شیمیایی کاربرد دارد.
مزایا:
مقاومت بالا در برابر حرارت، خوردگی و سایش
قابلیت تحمل فشار و شکستگی کمتر
دارای عمر طولانی
آجر نسوز الیافی
این نوع آجر با الیاف شیشه، پلیپروپیلن و کربن تولید میشود و در صنایع بیشتری مانند فضایی، هواپیمایی و اتومبیلسازی استفاده میشود.
مزایا:
مقاومت بالا در برابر حرارت، خوردگی، سایش، ضربه و لرزش
سبک وزن و قابلیت انعطاف
ایجاد عایق حرارتی بسیار عالی
آجر نسوز سیلیکاتی کربناتی
این نوع آجر با استفاده از خاک رس و کربنات سدیم تولید میشود و در صنایع شیمیایی، فولاد و سیمان کاربرد دارد.
مزایا:
مقاومت در برابر حرارت، خوردگی و سایش
عمر طولانی
ارزان قیمتتر از آجر الیافی
آجر نسوز الیافی سیلیکاتی
این نوع آجر با الیاف شیشه و خاک رس تولید میشود و در صنایع گرمایی، شیمیایی و فضایی کاربرد دارد.
مزایا:
مقاومت بالا در برابر حرارت، خوردگی، سایش، ضربه و لرزش
قابلیت انعطاف و پایداری در برابر تنشهای مکانیکی
سبک وزن و عایق حرارتی عالی
