کره زمین سرشار از شگفتی ها و زیبایی های گوناگون است؛ بخشی از این شگفتیها درون زمین جای دارند وبخش دیگر آن، بر روی زمین قابل مشاهده اند. بیشتر عناصر، در هسته زمین به صورت مذاب هستند که توسط آتش فشان ها به سطح زمین راه پیدا میکنند و بر اثر مجاورت با اکسیژن و جریان هوا جامد میشوند. برخی از این عناصر نیز مانند انواع فلزاتی چون: آهن، مس، طلا، نقره و ... قابلیت ذوب مجدد دارند؛ و اما برخی از دیگر عناصر، که در حفرههای زمین حبس شده و در اثر حرارت درونی و فشار بالا تشکیل کریستال میدهند، توسط ماگما جامد شده و تبدیل به سنگ میشوند. این سنگها، با ترکیبات عناصر دیگر مانند گوگرد، آلومینیوم، منیزیم، کروم و البته وجود عنصر سیلیس به شکلها و رنگ های بسیار زیبا و جذاب در میآیند که به عنوان سنگ زینتی مورد توجه انسان ها قرار گرفته به همین دلیل قیمتی میباشند.
به طبع هر گرانی بی علت نیست و قیمتی بودن هر کانی، بستگی به ویژگی های آن دارد. سنگ ها هم با توجه به داشتن ویژگی های مختلف، قیمتی میشوند و هر چه این ویژگیها جذابتر باشند، طبیعتاً سنگ قیمتیتر خواهد شد. مهمترین عوامل برای امتیاز دهی به یک سنگ، شامل موارد زیر میشود:
1. درصد سختی
2. درصد شفافیت
3. درصد خلوص یا تعداد عناصر
4. درصد پراکندگی
5. خلوص رنگ
انواع سنگهای قیمتی
الماس
الماس، از سنگهای بسیار گران بها و کمیاب است که از فشرده شدن کربن در طی میلیونها سال به وجود میآید. این سنگ اغلب در معادن زغال سنگ یافت میشود.
زغال سنگ، در حالت معمولی شعله ور میشود. این بدین معناست که قبلاً دچار تحریق شده و الماس، تکه ای مذاب و تبلور یافته از عنصر کربن است که در اثر این حرارت، ذوب شده و سپس در اثر فشار، منسجم میشود وبه صورت تک عنصر، تشکیل دانههای کریستالی میدهد. به همین دلیل، مقاومت بالایی در مقابل ضربه دارد؛ به طوری که سختی آن 10 بوده و از این لحاظ، رتبه اول را در میان سنگ های قیمتی دارد. همچنین نوعی نیمه رسانا محسوب میشود که در بعضی محصولات الکترونیکی و فضایی مورد استفاده قرار میگیرد. سنگ الماس، در اصل بی رنگ است اما اگر در محیط هایی دارای عناصر دیگر شکل بگیرد در رنگهای آبی، قهوه ای و مشکی هم یافت می شود.
این سنگ به دلیل انحصار و عرضه بسیار محدود، قیمت بالایی به خود گرفته و در دسترس تولید کنندگان صنعتی نمیباشد و بیشتر جنبه جواهراتی دارد که با توجه به برش های خاص، درخشندگی بیشتری به خود خواهد گرفت.
زمرد (emerald)
سنگ زمرد، نوعی سنگ بریل است که اولین بار در مصر استخراج شد. زمرد به نگینی سبزرنگ معروف است که طیف رنگی آن از سبز تا سبز مایل به آبی هم میباشد. رنگ زمرد بستگی به مقدار وانادیوم و کروم موجود در آن داشته و عنصر اصلی آن، منیزیم است. زمردی که سبز پررنگ، شفاف و بدون ناخالصی باشد، دارای ایولوین بیشتری است که آن را از سنگ های کوارتزی جدا کرده و نزدیک به سنگ الماس میکند. این نوع زمرد، کمیاب است و درجه سختی آن 8 میباشد به همین دلیل از قیمت بالاتری برخوردار است. رنگ سبز رنگ معنویت و طبیعت است به همین دلیل انگشتر زمرد طرفدران بسیاری دارد.
یاقوت (Ruby)
یکی از پرطرفدارترین سنگ ها در جهان است که رنگ سرخ آن، در میان پادشاهان بسیار محبوب بوده است. این سنگ از ترکیب اکسید آلومینیوم و اتم اکسیژن ساخته شده است. ترکیب کروم، باعث سرخی و سولفات سدیم باعث سبزی یاقوت میشود. بیشترین یاقوت ها در آسیا در مناطق جنوب مرکزی یافت میشود.
لاجورد (Lapis lazuli)
رنگ های مشکی این سنگ در یونان کشف شد. به همین دلیل از آن استقبالی صورت نگرفت اما در خاور میانه پس از اسلام، توسط پیامبر و امامان به عنوان سنگ برتر بر روی انگشتر مردانه توصیه شد و از آن پس انگشتر عقیق محبوبیت خاصی در جوامع اسلامی و مسلمانان پیدا کرد.
اوپال
سنگ اوپال، اولین بار در استرالیا یافت شد. هم اکنون نیز بالای 90 درصد سنگ اوپال جهان، از این قاره استخراج میشود. این سنگ از خانواده کوارتز است و نوعی عقیق محسوب میشود. وجه تمایز اوپال با سنگ عقیق، درخشندگی و رنگارنگ بودن آن است. این سنگ با توجه به تنوع رنگی و انکسار نور قیمت گذاری میشود و هر چه انکسار نورش بیشتر باشد، قیمتی تر خواهد بود. اما به این دلیل که در ساختار خود، دارای آب می باشد، شکننده بوده و جزء سنگ های نیمه قیمتی محسوب می شود.
مرواید
مروارید یکی از سنگ های قیمتی جهان است که به خودی خود، براق بوده و نیازی به تراش و سیقل ندارد این سنگ با ایجاد ماده کلیسیت، آراگونیت و آهک توسط موجود نرم تن دریا، درون صدف ساخته میشود. مروارید ها اغلب به شکل کروی و سفید میباشند اما اشکال و رنگ های دیگر آن هم موجود است و هرچه نوع آن کمیاب تر و بزرگتر باشد، طبیعتاً قیمتی تر است.