گیربکس چیست؟
گیربکس در لغت نامه زبان فارسی به معنی جعبه دنده می باشد اما در اصطلاح، یکی از ابزارهای سیستم انتقال قدرت است که میان موتور (تولید کننده توان) و مصرف کننده توان (مانند دستگاه میکسر، تیکنر و غیره) قرار می گیرد. وظیفه اصلی گیربکس، ایجاد تغییر در سرعت دوران و گشتاور مورد نیاز جهت استفاده در بخش های مختلف صنعتی است. وظیفه گیربکس تغییر دور و گشتاور موتور برای رسیدن به دور و قدرت مورد نظر است. گیربکس قادر است قدرت چرخش را افزایش و سرعت آن را کاهش دهد. هرچه نرخ کاهش سرعت در گیربکس بیشتر شود، قدرت آن بالاتر خواهد رفت.
مزایای موتور گیربکس
به عنوان مهم ترین ویژگی مثبت این وسیله صنعتی میتوان به کاهش هزینههای نصب و طراحی اشاره کرد. به بیانی دیگر، با استفاده از موتورگیربکسها دیگر نیازی به نصب جداگانه موتور الکتریکی و گیربکس در پروژههای مهندسی وجود ندارد. مصرف بهینه انرژی از دیگر نقاط قوت استفاده از این وسیله صنعتی به شمار میآید. حذف تلفات انرژی به دلیل عدم نیاز به تراز کردن و کوپلینگ موتور گیربکسها نیز از مزایای دیگر کاربرد این قطعه محسوب میشود.
سایر مزایای موتور گیربکسها عبارتند از: ▪️ کاهش آلودگی صوتی و افزایش طول عمر ▪️ امکان انتقال گشتاور و سرعت بالا به دلیل طراحی دقیق دندانههای چرخ دندهها ▪️ ترکیب بهینه گیربکس و الکتروموتور
عملکرد موتور گیربکس
در موتور گیربکس، قطعه گیربکس و جفتهای چرخ دنده ای نقش مهمی دارند. انتقال نیروی موتور از سمت ورودی به سمت خروجی با استفاده از این قطعات انجام میشود. در واقع، در موتورگیربکسها، گیربکس به عنوان مبدل سرعت و گشتاور عمل میکند. در موتورگیربکسها در نتیجه عملکرد یک منبع نیرو و یک سیستم انتقال قدرت، سرعت و دور موتور کاهش مییابد و در مقابل، قدرت یا گشتاور خروجی موتور افزایش پیدا میکند. به عبارتی دیگر، عملکرد الکتروگیربکسها به صورت کاهش دور و سرعت موتور و تغییر توان قدرت موتور تعریف میشود.
دو فاکتور میزان سرعت ورودی و گشتاور خروجی گیربکس جهت انتخاب گیربکس و انواع آن بسیار مهم تلقی میشوند. بر این اساس، دو گروه در طبقه بندی الکتروگیربکسها تعریف میشوند: ▪️ موتور گیربکسهای کاهنده ▪️ موتور گیربکسهای افزاینده تفاوت این دو نوع عملکرد موتور گیربکس چیست؟ الکتروگیربکسهای کاهنده با کاهش سرعت گیربکس و افزایش گشتاور عمل میکنند؛ در حالیکه، نوع افزاینده موتور گیربکسها با ویژگی افزایش سرعت و کاهش گشتاور شناخته میشوند.
کاربرد موتور گیربکس
تولید خودرو از جمله صنایعی است که موتورگیربکسها در مراحل مختلف ساخت تا مونتاژ نهایی آن کاربرد دارند. صنعت تولید بطری، نوشیدنی و واحدهای بسته بندی نیز به طور قابل توجهی به استفاده از این تجهیزات تکیه دارند. انتقال و دریافت بار در فرودگاهها و رباتها یا ماشینهای جا به جا کننده هم از دیگر موارد کاربرد موتور گیربکسها محسوب میشود. سایر موارد استفاده این قطعه صنعتی را میتوان به صورت زیر برشمرد: ▪️ ساخت و تجهیز بالابرها، آسانسورها و جرثقیلها ▪️ صنعت تولید و تبدیل مواد غذایی ▪️ صنعت فولاد سازی و سیمان ▪️ صنعت پتروشیمی ▪️ صنایع مس ▪️ تجهیزات انتقال مواد در معادن و کورههای ذوب
انواع موتور گیربکس
1- گیربکس حلزونی (Worm Gearbox)
2- گیربکس هلیکال یا شافت مستقیم (Helical Gearbox)
3- گیربکس آویز یا شافت موازی (Parallel Shaft Gearbox)
4- گیربکس کرانویل پینیون (Crown Wheel Pinion Gearbox)
5- گیربکس صنعتی (Industrial Gearbox)
6- گیربکس خورشیدی (Planetary Gearbox)
7- گیربکس دور متغیر
8- گیربکس سایکلو
9- گیربکس سروو موتور
