بالا بودن کیفیت خوراک طیور هم مانند خوراک دام از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.کیفیت خوراک طیور بر رشد مناسب و سلامت آن ها و همچنین رفع نیازهای تغذیه ای طیور تاثیرگذار است.بهترین خوراک طیور ویژگی هایی دارد که تعیین کننده سلامت گوشت و تخم مرغ آن ها است.
مواد اصلی در جیره غذایی طیور عبارتند از:
دانه غلات و مشتقات آن ها
غلات معمولاً بیشترین میزان از خوراک طیور را تشکیل می دهد. دانه های غلات مقرون به صرفه هستند و بیشتر نیازهای جوجه به مواد مغذی را برطرف می کنند. اما استفاده از افزودنی های توکسین بایندر در کنار غلات بسیار اهمیت دارد زیرا غلات بسیار به کپک، باکتری و پوسیدگی حساس هستند و اگر در معرض رطوبت قرار گیرند و یا به صورت نامناسب نگهداری شوند، می توانند توسط قارچ ها و باکتری های سمی آلوده شوند و سلامتی طیور را به خطر بیاندازند.
چربی ها و روغن ها
چربی ها نقش مهمی در تامین انرژی مورد نیاز طیور دارند. روغن مرغوب ویژه طیور دارای خاصیت پروتئنی و ویتامینی بالایی است که بر رشد مناسب طیور و کیفیت گوشت آن ها تاثیر می گذارد. کمبودهای انرژی جیره باید حتماً از منابع چربی و روغن با کیفیت تأمین شود. در صنعت تغذیه و مدیریت تغذیه طیور منابع چربی مختلفی وجود دارد.
پروتئین ها و آمینواسیدها
پروتئین های گیاهی (کنجاله ها) و پروتئین های حیوانی (حشرات و لارو آن ها) در جیره غذایی طیور نقش مهمی دارند. کنجاله ها خاصیت پروتئنی و ویتامینی بالایی دارند و به رشد مناسب طیور و کیفیت بیشتر آن ها کمک بسزایی می کنند. کنجاله تخم پنبه، سویا، بادام زمینى و آفتاب گردان علاوه بر پروتئین،چربی جیر غذایی طیور را نیز تامین می کنند.
کربوهیدرات ها
کربوهیدرات ها یکی از مهم ترین منابع تامین انرژی برای طیور محسوب می شوند. ذرت، گندم، جو و سایر غلات دارای نشاسته قابل هضم برای طیور هستند. اما بعضی از انواع کربوهیدرات به راحتی هضم نمی شوند و به همین دلیل نیاز است تا از آنزیم های افزودنی برای افزایش قابلیت هضم آن ها استفاده شود.
مواد معدنی
طیور علاوه بر پروتئینها، کربوهیدرات، چربیها و ویتامین، به مواد معدنی هم نیاز دارند. مواد معدنی زیر باید در جیره غذایی طیور جای بگیرند:
کلسیم: کمک به افزایش ضخامت پوسته تخم مرغ، جوجه درآوری قوی و استحکام استخوان ها؛
فسفر: کمک به استحکام استخوان ها، افزایش کیفیت پوسته تخم مرغ، جوجه درآوری قوی
منیزیم: جلوگیری از بروز سندرم مرگ ناگهانی؛
منگنز: افزایش جوجه درآوری، جلوگیری از تغییر شکل استخوان پا؛
آهن: جلوگیری از بروز کم خونی در طیور؛
مس: جلوگیری از بروز کم خونی در طیور؛
ید: جلوگیری از بروز بیمای گواتر در طیور؛
روی: پردرآوری قوی، رشد قوی استخوان ها ( اهمیت روی در تغذیه طیور انکارنشدنی است)؛
کبالت: افزایش رشد، کاهش میزان مرگ و میر در گله، افزایش جوجه درآوری.
ویتامین ها
ویتامین در جیره غذایی طیور از اهمیت بالایی برخوردار است. ویتامین ها به دو دسته محلول در چربی(ویتامین A، D، E و K ) و محلول در آب (ویتامین C و ویتامین های گروه( B تقسیم می شوند. ویتامین آ معمولاً برای طلایی تر شدن رنگ زرده تخم مرغ در جیره غذایی طیور تخمگذار قرار می گیرد. ویتامین C نیز معمولاً در جیره غذایی طیوری جای می گیرد که استرس زیادی دارند.
ویژگی های بهترین خوراک طیور
کیفیت خوراک یکی از مهم ترین دغدغه های مرغداران است. زمانی که متخصصان تغذیه در کارخانه تولید کننده خوراک طیور اقدام به تولید بهترین خوراک طیور می کنند، نکات زیر را در نظر می گیرند:
استفاده از مواد نگهدارنده مناسب
همانطور که اشاره کردیم، دانه های غلات خیلی زود در معرض فاسد شدن و کپک قرار می گیرند واحتمال خراب شدن آن ها در زمان طولانی در انبار بالا است. کپک ها و باکتری ها باعث از بین رفتن خوراک طیور می شوند و ارزش غذایی آن را از بین می برند.
تغذیه با دان کپک زده باعث می شود که طیور در معرض مایکوتوکسین ها قرار بگیرد و دچار بیماری های جدی شود که گاه ممکن است تمامی گله را درگیر کند. استفاده از مواد نگهدارنده در خوراک طیور می تواند این مشکل را حل کند و کیفیت خوراک را در طولانی مدت حفظ نماید.
داشتن مکمل و مواد مغذی مورد نیاز
در بخش قبلی به مواد مورد نیاز برای سلامت طیور اشاره کردیم. یک خوراک باکیفیت باید تمامی نیازهای طیور را تامین کند. داشتن مواد مغذی و مکمل های مناسب یکی از مهم ترین ویژگی های خوراک خوب طیور است..
ارزش غذایی بالا و کاهش آلودگی
خوراک با کیفیت و مکمل های مناسب طیور با داشتن ارزش غذایی بالا، به بهبود کیفیت گله کمک می کند.مکمل های خوب می توانند آلودگی غذایی را از طریق مدفوع طیور دفع کنند. اگر خوراک از کیفیت بالایی برخوردار باشد، میزان آلودگی دفع شده نیز کمتر خواهد بود و به این ترتیب کود طیور نیز آلودگی کمتری خواهد داشت. بنابراین خوراک با کیفیت طیور علاوه بر سلامت این موجود زنده، باعث بالا رفتن کیفیت کود و قیمت آن نیز می شود.
میزان تردی و نرمی خوراک طیور
از دیگر ویژگی های مهم در ارزیابی کیفیت خوراک طیور، میزان تردی و نرمی آن است. هر چه دانه ها و گلوله ها ترد تر و نرم تر باشند، هضم آن در دستگاه گوارش طیور بهتر است و در نتیجه مواد مغذی دریافتی توسط جوجه ها نیز افزایش می باید. افزایش مواد مغذی به بهبود کیفیت گوشت و تخم مرغ کمک می کند.
اندازه دانه ها در خوراک طیور
یکی از مهم ترین ویژگی هایی که باعث افزایش کیفیت و مرغوبیت خوراک طیور می شود، اندازه و سایز دانه ها یا به اصطلاح پلت ها است. طیور دانه هایی که دارای سایز یکسان هستند، به طور کامل مصرف می کنند و به این ترتیب میزان هدر رفت به حداقل می رسد.
اما دانه هایی که سایز متفاوتی دارند و میزان ریز و درشت بودن آن ها زیاد است، ممکن است طیور مقدار زیادی از آنها را مصرف نکنند و به عنوان آشغال و دور ریز جمع آوری شوند. به همین دلیل، میزان مواد مغذی دریافتی طیور کاهش می یابد و برای جبران آن باید مقدار خوراک را افزایش داد که این امر باعث افزایش هزینه های مرغداری می شود.
