مقدمه:
از دیرباز حشرات و جانوران موذی به سبب ایجاد مزاحمت برای انسان و سایر موجودات زنده مورد توجه قرار گرفته اند .این موجودات با گزش و نیش خود مزاحمت بسیاری برای انسان فراهم می آورند و گاه نیش سمی آنان مرگ موجودات را به همراه داشته و مشکلات عدیده ای پیامد این گزش می باشد .گاهی اوقات نیش و گزش باعث تحریک و آلرژی شدید می شود .انتقال عوامل بیماری زا به روشها و به صورت مختلف توسط حشرات و جانوران موذی و ایجاد اپیدمی های چندان بزرگ جان هزاران انسان را با خطر جدی مواجه نموده و گاهی سبب مرگ می شود .
پشه ها:
⚡️اهمیت پزشکی :
بیماریهای مالاریا ،وشرریا بانکروفتی ،تب زرد ،تب دانگ ،بروگیا مالائی ،آربوویروسها و ویروسهای مولد آنسفالیت بیماریهایی هستند که توسط پشه ها منتقل می شود .
⚡️راههای مبارزه :
الف )مبارزه با لاروها
1- مبارزه بیولوژیک :استفاده از ماهیها مانند آفانیوس و گامبوزیا
2- مبارزه فیزیکی: زهکشی اراضی ،از بین بردن آبهای راکد ،جلوگیری از ورود فاضلابها به اراضی کشاورزی ،پرکردن گودالها و چاله ها ،ایجادتغییر شکل درلانه های لاروی،کندن و از بین بردن گیاهان آبزی
3- مبارزه شیمیایی: استفاده از حشره کشهایی که خاصیت لارو کشی دارند مانند Abate ،استفاده از روغنهای معدنی مانند نفت و گازوئیل
4- مبارزه تلفیقی: تلفیق دو یا چند راه مبارزه مانند تلفیق مبارزه بیولوژیک و شیمیایی
مگس خانگی:
⚡️اهمیت پزشکی:
در انتقال بسیاری از عوامل بیماریزا از طریق مکانیکی (برگرداندن غذای خورده شده ،مدفوع ،موهای موجود بر روی پاهای بدن بر روی سطوح و مواد غذایی )نقش دارد از جمله :
-ویروسها (از قبیل فلج اطفال،تراخم،هپاتیت )
-ریکتزیاها و باکتریها (از قبیل تب کیو ،وبا ،حصبه ،سل ،جذام ،سیاه زخم)
⚡️راههای مبارزه:
الف )بهسازی محیط
-قراردادن مواد زائد و زباله داخل کیسه زباله پلاستیکی و بستن زدن آنها ،سوزاندن و دفن زباله
ب)مبارزه فیزیکی
-نصب توری بر روی درب پنجره و هواکش ساختمان ها
-نصب تله های نوری ماوراءبنفش در فروشگاههای مواد غذایی و رستوران ها
ج)مبارزه شیمیایی
-استفاده از اسپری حشره کش
-سم پاشی اماکن داخلی و خارجی با استفاده از حشره کشهای ابقائی به شرط نداشتن مقاوت نسبت به آنها
-استفاده از طناب های آغشته به حشرکشها
شپش سر و بدن
⚡️اهمیت پزشکی :
انتقال بیماریهای پدیکولوزیس ‘ تیفوس اپیدمیک و آندمیک ‘تب خندق ‘تب راجعه اپیدمیک ‘تیفوئید ‘تب ولگردان توسط شپش بدن می گردد و بیماری زرد زخم توسط شپش سر ایجاد می شود .
⚡️راههای مبارزه :
1-شپش سر :
-رعایت بهداشت شخصی و آموزش بهداشت در مدارس
-شستشوی مرتب سر با آب گرم و صابون یا شامپو
-شانه کردن موها با استفاده از شانه های فلزی یا چوبی دندانه ریز
-استفاده از شامپوهای اختصاصی مانند شامپو پرمترین 1 درصد
-استفاده از گرد حشره کشها مانند پرمترین 5/0 درصد ومالاتیون 1 درصد
2-شپش بدن :
-تعویض لباسها
-عدم استفاده از لباسهای دیگران
-شستشوی لباسها و ملحفه ها در حرارت 60 درجه سانتیگراد
-اطو کشیدن لباسها خصوصا درزها و چین های لباسها
-عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهای آلوده به مدت 1 ماه
ککها:
⚡️اهمیت پزشکی:
1- آزار نیش و گزش ککها
2- طاعون
3- تیفوس آندمیک
4- سستودها
5- سالمونلوزیس
⚡️مبارزه :
1-حفاظت شخصی
استفاده از مواد دور کننده مانند بنزیل بنزوات ‘دی متیل فتالات و دی اتیل تولامید
2-حیوانات خانگی
-گردپاشی حیوان :مالاتیون 5-2 درصد ‘کارباریل 5-3 درصد و پرمترین 1 درصد
-سم پاشی محیط زیست :مالاتیون 2 درصد ‘دیازینون 5/0 درصد (سم پاشی هر دو هفته یکبار تکرار شود .