یکی از روش های درمانی که از قدیم مورد توجه بوده است و در حال حاضر مدنیزه شده است اکسیژن رسانی است. شاید بارها دیده باشید که به بیمار که دچار حمله قلبی، خفگی و یا … شده است اکسیژن می رسانند. خب تصور کنید بیماری دارید که مدام نیاز به اکسیژن داشته باشد در این صورت بهترین راهکار کمک گرفتن از تجهیزات تنفسی مانند دستگاه اکسیژن ساز و یا کپسول اکسیژن می باشد.
دستگاه اکسیژن ساز یا به صورت دقیق تر دستگاه متراکم کننده اکسیژن، وسیله ای برای بالا بردن غلظت اکسیژن می باشند. این دستگاهها همانطور که از نامشان مشخص می شود جهت تامین یکی از مهم ترین عناصر حیاتی بدن، یعنی اکسیژن، به کار می روند. کاربرد این دستگاهها بسیار وسیع بوده و در سالهای اخیر با افزایش روزافزون همراه بوده است. همچنین بدلیل شیوع کرونا در یکی دو سال اخیر، کارایی این دستگاهها بیش از پیش افزایش پیدا کرده است. البته قیمت، قابلیت حمل آسان و سهولت کار با این دستگاهها از جمله دلایلی می تواند باشد که در مقبولیت سریع این دستگاهها نقش بسزایی داشته اند.
چرا نیاز به اکسیژن ساز داریم؟
هوایی که ما تنفس می کنیم تنها شامل 21% اکسیژن بوده و باقی شامل 78% نیتروژن و 1% گازهای دیگر می باشد. در بدن یک فرد سالم شش ها با تنفس این هوا، اکسیژن مورد نیاز اندام ها را تامین می کند. در این فرایند اکسیژن جذب و باقی گازها از جمله نیتروژن بدون اینکه جذب بدن شوند، از طریق بازدم دوباره به بیرون فرستاده می شود. در بدن یک فرد بیمار که توانایی عادی خود را در جذب اکسیژن از دست داده است، بایستی از دستگاههای تنفسی استفاده کنیم.
چنین مواقعی، دستگاه اکسیژن ساز با جذب هوای محیط و با فیلتر کردن نیتروژن موجود در آن اکسیژن مورد نیاز بدن بیماران را فراهم می آورد. اما آیا واقعا این دستگاهها اکسیژن تولید می کنند؟ در جواب باید بگوییم، خیر. در واقع معنای تحت الفظی آن از انگلیسی به فارسی این دستگاهها همین مطلب را میرساند. oxygen concentrator که به معنای متراکم کننده اکسیژن ترجمه می شود ولی در ایران و به غلط واژه اکسیژن ساز به این دستگاهها اطلاق می شود.
مزایای استفاده از دستگاه اکسیژن ساز
استفاده از اکسیژن سازها مزایای فراوانی نسبت به کپسول های اکسیژن و یا دیگر تجهیزات تنفسی دارد که در ادامه به ذکر چندی از آنها می پردازیم:
- قیمت کاملا معقول و به صرفه با توجه به امکانات و ویژگی ها
- تولید اکسیژن با خلوص بالا (بیش از 90)، بهداشتی و بدون بو با فیلترینگ گرد و غبار و انواع باکتری ها
- قابلیت حمل آسان دستگاه اکسیژن ساز
- تولید اکسیژن مداوم اکسیژن بدون نیاز به شارژ مکرر
- احساس آرامش روحی و روانی بیماران
- جلوگیری از بروز احتمالی خطر انفجار در کپسولها
- تولید اکسیژن مرطوب و خشک
- انواع دستگاه با حجم های متفاوت برای بیماران مختلف و با کنترل سریع و راحت جریان اکسیژن
تفاوت اکسیژن سازهای ثابت و قابل حمل
مکانیزم کاری هر دو نوع دستگاه توضیح داده شده در بالا هیج تفاوتی با یکدیگر ندارند. تنها تفاوت اکسیژن سازهای قابل حمل با دستگاههای خانگی (ثابت) در اندازه، استفاده از باتری در کنار برق مستقیم و همچنین وزن آنها است. دستگاههای اکسیژن ساز پرتابل میتوانند با برق (AC , DC) و باتریها تغذیه شوند.
در این سیستم از سنسورهای فشار بسیار حساس داخل دستگاه استفاده شده است که دم و بازدم بیمار را تشخیص داده و در هنگام دم اکسیژن را خارج و در هنگام بازدم آن را قطع می نماید این تکنیک موجب صرفه جویی در مصرف انرژی دستگاه می گردد.
موارد کاربرد دستگاه اکسیژن ساز:
امروزه بسیاری از مردم دچار انواع بیماری های قلبی، ریوی و یا تنفسی هستند. یکی از مهم ترین قسمت هایی که در اثر این بیماری با اختلال روبرو می شود، سیستم تنفسی بیماران خواهد بود. در این شرایط، تعداد قابل توجهی از این بیماران می توانند از اکسیژن مکمل برای مراقبت های تنفسی در خانه، بیمارستان و یا در یکی از مراکز پزشکی بهره مند شوند.
طیف وسیعی از بیماران ممکن است که نیاز به استفاده از دستگاهها داشته باشند. از جمله، بیمارانی که دارای نارسایی های ریوی از جمله بیماران COPD و پنومونی و ریوی و به تازگی بیماران کرونایی می باشند. به طور کلی می توان گفت بیمارانی که سطح اکسیژن خونشان (SPO2) از حالت عادی پایین تر است برای بالا بردن اکسیژن خون خود نیاز مبرم به اکسیژن تراپی دارند. ساعات استفاده از دستگاه بایستی توسط پزشک مشخص شود و این ساعات می تواند بین ۱ الی ۲۴ ساعت در روز باشد. به عنوان یک توصیه جدی باید توجه کرد که پس از تجویز پزشک به سرعت باید از دستگاه اکسیژن ساز استفاده کرد.