کارخانه آسفالت (Asphalt plant) به دستگاهی گفته می شود که برای ترکیب کردن نسبت مناسبی از سنگدانه ها (شن و ماسه) با قیر و فیلر (ماسه بادی)، جهت تولید آسفالت استفاده می شود. در کارخانه آسفالت معمولا شن و ماسه پس از پخته شدن به برج آسفالت منتقل شده و عملیات جداسازی، توزین، ترکیب و اختلاط روی آن انجام می شود.
انواع کارخانه آسفالت از نظر نوع آسفالت
آسفالت با توجه به نحوه ساخت و کابرد به دو دسته آسفالت گرم و سرد تقسیم می گردد. آسفالت گرم از ترکیب شن و ماسه داغ شده با قیر در دمای بالا در کارخانه آسفالت گرم تولید و آسفالت سرد از اختلاط شن و ماسه و قیر در دمای محیط و بدون نیاز به گرم کردن در کارخانه آسفالت سرد تولید می گردد.
کارخانه آسفالت سرد
کارخانه آسفالت سرد فاقد مشعل، خشک کن، دستگاه فیلتراسیون و سرندها بوده و نسبت به نوع گرم ساده تر هستند و اکثرا به صورت سیار (موبایل) می باشند.
کارخانه آسفالت گرم
در کارخانه آسفالت گرم شن و ماسه داغ یا پخته شده، در گرما با دیگر مواد ترکیب می شوند.
انواع محصولات کارخانه های آسفالت
آسفالت گرم
قشر رویه (توپکا)
قشر آستر (بیندر)
اساس قیری
ماسه آسفالت
آسفالت سرد (آسفالت سرد کارخانه ای)
انواع کارخانه آسفالت از نظر روش تولید
کارخانه آسفالت دسته ای
در کارخانه آسفالت دسته ای یا بچینگ که به صورت عمودی می باشد، کلیه مواد (شن، ماسه، قیر و فیلر) با توجه به اندازه آنها غربال شده و سپس طبق مقیاس های استاندارد، توزین و به صورت دسته ای با فاصله زمانی و توقف های متناوب مخلوط می شوند. آسفالت حاصل از این نوع کارخانه ها کیفیت بالایی دارند.
اجزا اصلی کارخانه آسفالت
سیلوهای ذخیره (فیدرها)
در کارخانه های آسفالت چه نوع گرم و چه سرد، تعدادی سیلوی ذخیره با عملکردهای متفاوت وجود دارد. یکی از سیلوهایی که در هر دو نوع کارخانه آسفالت وجود دارد، سیلوی ذخیره مصالح سرد (فیدر) می باشد که معمولا دارای 4 بین یا مخزن نگهداری بوده و برای ذخیره و نگهداری شن و ماسه، فیلر و قیر مورد استفاده قرار می گیرد و سپس حجم مشخصی از مواد را به صورت تدریجی از طریق نقاله به مراحل بعدی هدایت می کند.
سیلوی ذخیره مصالح گرم نیز سیلوی دیگری است که در برج آسفالت کارخانه های آسفالت گرم قرار دارد. این سیلو وظیفه ذخیره مصالح گرم شده و انتقال آنها به میکسر را بر عهده دارد.
سیلوی ذخیره آسفالت سیلوی دیگری است که برای ذخیره آسفالت تولید شده تا زمان مناسب تخلیه آن مورد استفاده قرار می گیرد. وجود این سیلو در کارخانه آسفالت ضرورتی ندارد و در بعضی کارخانه ها، مصالح قبل از میکس در همان سیلوی ذخیره مصالح گرم نگهداری می شوند تا در زمان مناسب تخلیه ابتدا مخلوط شده و سپس از میکسر مستقیم خارج شوند.
سیستم های انتقال مواد
نوار نقاله و الواتور از جمله دستگاه هایی هستند که جهت انتقال مواد به صورت افقی یا عمودی در کارخانه آسفالت مورد استفاده قرار می گیرند. نوار نقاله مصالح سرد را از فیدر به سمت درایر یا خشک کن به صورت افقی شیب دار منتقل می کند و الواتور نیز مصالح داغ شده و فیلر را به صورت عمودی از درایر به سمت برج آسفالت می برد.
برج آسفالت
برج آسفالت شامل سرند (برای دانه بندی)، سیلوی ذخیره مصالح گرم و آسفالت، توزین (برای وزن کردن مصالح قبل از ترکیب) و میکسر (برای مخلوط کردن شن و ماسه با فیلر و قیر) می باشد. برج آسفالت فقط در کارخانه های آسفالت گرم با تولید به روش دسته ای یا بچ وجود دارد.
سیستم فیلتراسیون
سیستم فیلتراسیون شامل اگزاست فن، سیکلون و بگ فیلتر می باشد که عمل تصفیه هوای آلوده حاصل از تولید آسفالت را برعهده دارد.
سیستم کنترل
سیستم کنترل شامل اتاق کنترل و تابلوی فرمان می باشد. اتاق کنترل مرکزی است که اپراتور در آن از طریق تجهیزات و ابزارآلات کنترل دقیق و تابلوی فرمان کلیه عملیات های کارخانه آسفالت را کنترل می کند.