مبدل کاتالیستی وظیفۀ بیاثر کردن گازهای سمی که ناشی مصرف سوخت خودرو هستند را دارد. ازاینرو این وسیله نقش به سزایی در پاکیزگی هوا و محیطزیست موجودات زنده دارد. طبعاً خرابی یا نقص این وسیلۀ مهم موجب ضررهای جبرانناپذیری به محیطزیست میشود و اثرات مضری که از آن بر جای می ماند، ممکن است تا سالها زندگی بشر و کرة زمین را تحتتأثیر قرار دهد.
تشخیص این که کاتالیزور خودروی شما سالم است یا خیر، در حین رانندگی چندان آسان نیست، فلذا باید مراقب باشید که در سریعترین زمان ممکن مشکلات و خرابی های آن را تشخیص دهید تا از هزینه های سنگین تعمیر آن در امان بمانید. علائم خرابی کاتالیزور به اندازة گرمشدن بیش از اندازة موتور و یا پنچری لاستیک های خودروی شما آشکار نیست، بنابراین اگر با یک کاتالیزور بد، رانندگی را ادامه دهید مشکل بد و بدتر خواهد شد.
مبدل کاتالیزوری چه کاری انجام میدهد؟
مبدل کاتالیزور بین موتور و صداخفهکن در اگزوز خودرو قرار می گیرد. وظیفۀ اصلی این وسیله کاهش گازهای گلخانه ای منتشر شده از خودرو و حفاظت از محیطزیست است. این قوطی فلزی با یک کاتالیزور شیمیایی پر شده است که گازهای منتشر شده از خودروی شما را تبدیل به گازهای کماثرتر کرده و یا آنها را به کل حذف می کند. یک مبدل کاتالیزوری خوب، انتشار این گازها را کاهش میدهد: هیدروکربن ها، مونوکسید کربن (مبدل دوطرفه)، اکسیدهای نیتروژن (مبدل سه طرفه). بر عکس یک مبدل خوب، یک مبدل بد بیش از حد مجاز گازهای گلخانه ا ی پخش می کند، بنابراین خودرویی که مبدل کاتالیزوری معیوبی دارد نمی تواند از پلیس راهنماییورانندگی برچسب معاینه فنی را دریافت کند و در نتیجه شما نمی توانید قانوناً با وسیله نقلیه خود رانندگی کنید. البته کمتر پیش می آید که عمر مبدل های کاتالیزوری کوتاه تر از طول عمر موتور خودروی شما باشد
چهار روش (تست) عیبیابی مدل شما
۱. گرفتگی مبدل: تست خلأ
گرفتگی سیستم اگزوز موجب کاهش قدرت موتور و همچنین مشکلات بسیار دیگری می شود. اگر به کارکرد و سلامت مبدل نصب شده بر روی خودروی خود مشکوک هستید، باید سیستم را تست کنید؛ این تست به یک آمپر خلأ نیاز دارد. آمپر خلأ (Vacuum Gauge) ابزار تشخص بسیار مفیدی است که در تعمیر سایر قسمتهای موتور نیز کارکرد و استفاده دارد.
۲. گرفتگی مبدل: تست فشار عقب
دقیقاً مانند تست خلأ در بخش قبل، تست فشار برگشتی میتواند در تشخیص گرفتگی سیستم اگزوز کمک کند، اما این تست مستقیماً در سیستم اگزوز انجام میشود تا مبدل کاتالیزوری یا صد خفه کن و یا لوله متصل شده را تشخیص دهد. این تست ساده نیاز به فشارسنج عقب دارد.
برای انجام این تست، سنسور اکسیژن عقب یا جلو را بردارید. گاهی اوقات، برداشتن سنسور اکسیژن دشوار است، زیرا سیستم اگزوز در دمای بالا کار میکند و باعث میشود سنسور به سوراخ رزوهای که روی آن نصب شده، بچسبد.
۳. کارایی کاتالیزور: تست دما
اگر کارایی مبدل کاتالیزور به حدی پایین باشد که نتواند گازهای خروجی را بهدرستی متوقف کند، مانیتور کاتالیزور (سنسور اکسیژن عقب) آن را به کامپیوتر گزارش می دهد. در این مواقع کامپیوتر خودرو نقص عملکرد (MIL) را روشن می کند و یک کد معمولاً P0420 تا P0424 را ذخیره می کند. بااینحال می توانید کارایی مبدل کاتالیزوری خود را با استفاده از یک دماسنج آشپزخانه مناسب یا بهتر از آن با یک دماسنج مادونقرمز، تست کنید.
۴. وضعیت بستر کاتالیزور: تست شیر
مبدل های کاتالیزوری پلت (Pellet) از دانههای سرامیکی کوچکی که با کاتالیزور پوشانده شده اند استفاده میکنند. پلت ها ممکن است به دلیل گرمای بیش از حد متلاشی شوند. سایر وسایل نقلیه از مبدل «یکپارچه» استفاده میکنند که به شکل یک لانهزنبوری سرامیکی که در درون کاتالیزور قرار گرفته است. این بستر به طور محکم در درون مبدل نگه داشته می شود. اما اگر مبدل به طور مستقیم از یک جسم سخت ضربه ببیند و یا این که در تصادف ضربه بخورد، ممکن است این بستر ترک بخورد. همچنین کارکردن در دمای بیش از حد گرم برای یک مدت طولانی، ممکن است ساختار داخلی را بشکند. برای تست وضعیت فیزیکی یک نوع مبدل یکپارچه، می توانید از یک پتک پلاستیکی یا یک چکش معمولی پیچیده شده در یک تکه پارچه، استفاده کنید.