یکی از چالشهای استفاده از ژنراتور، نحوه جایگزینی آن بهجای منبع اصلی و راهاندازی آن در هنگام قطعی برق است. این کار میتواند بهصورت دستی یا اتوماتیک انجام شود. برای قطع و وصل کردن اتصال مولد برق و بار الکتریکی از سوئیچ انتقال (Transfer Switch) استفاده میشود. سوئیچ انتقال میتواند بهشکل دستی یا اتوماتیک، ژنراتور را وارد مدار یا از مدار جدا کند.
⚫️ راهاندازی با سوئیچ انتقال دستی
در حالت دستی، اپراتور هنگام قطع شدن برق، بهصورت دستی و به وسیله سوئیچ انتقال، شبکه اصلی را از مدار جدا و ژنراتور را جایگزین منبع برق اصلی میکند. در شکل ۳ یک سوئیچ انتقال دستی را میبینید.در کاربردهای با درجه اهمیت پایینتر، مانند باغها و ویلاهای مسکونی یا کارگاههای کوچک و انبارها، به دلیل هزینه کم و کاربرد آسان از سوئیچ انتقال دستی استفاده میشود.
⚫️ راهاندازی با سوئیچ انتقال اتوماتیک
در حالت اتوماتیک، سوئیچ انتقال بهمحض اینکه منبع اصلی قطع شود، ژنراتور را جایگزین آن میکند و پس از وصل شدن برق اصلی، ژنراتور را خاموش و بار را به شبکه اصلی وصل میکند. شکل ۴ یک سوئیچ انتقال اتوماتیک را نشان میدهد.بهکارگیری سوئیچ انتقال اتوماتیک مستلزم پرداخت هزینه خرید، نصب و نگهداری است؛ بنابراین استفاده از آن برای کاربردهایی مانند تهویه ساختمانهای مسکونی که حساسیت کمتری دارند، مقرونبهصرفه نیست. بهتر است در کاربردهای حساس و مهم مانند بیمارستانها، مراکز خرید یا راهاندازی خطوط تولید از آن استفاده شود.
⚫️ اجزای اصلی تشکیلدهنده دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتورها با توجه به تکنولوژی ساخت، نوع و حساسیت کاربرد آنها با تجهیزات و قطعات مختلفی ساخته میشوند؛ اما برخی قسمتهای اصلی برای همه ژنراتورها مشترک است. اجزای اصلی یک دیزل ژنراتور، شامل موارد زیر است:
موتور دیزل
تناوبساز AC
رادیاتور
سیستم خنککننده
سیستم اگزوز
فیلتر هوا
پنل کنترل
چارچوب پایه
مخزن
موتورِ دیزل (ِDiesel Engine): منبعِ نیروی مکانیکیِ ژنراتور است. اندازه و ظرفیت خروجی آن تعیین میکند که یک سِتِ ژنراتور چقدر توان میتواند تولید کند.
تناوبساز (AC Alternator): این بخش، نیروی مکانیکی موتور دیزل را به نیروی الکتریکی تبدیل میکند.
رادیاتور و سیستم خنککننده (Radiator and Cooling System): هنگام کارِ ژنراتور، برخی اجزا بهویژه بخشهای مکانیکی ژنراتور بهشدت گرم میشوند. این بخش، وظیفه پایین آوردن دما را برعهده دارد.
سیستم اگزوز (Exhaust System): دود ناشی از موتورِ دیزل، آلودگی زیادی ایجاد میکند. این بخش وظیفه فیلتر کردن ذرات معلق و گازهای سمی و همچنین هدایت دود خروجی موتور به فضای بیرون را برعهده دارد.
فیلتر هوا (Air Filter): این بخش از نوعی الیاف تشکیل شده است که از ورود گرد و غبار و آلودگی به درون موتور جلوگیری میکند.
پنل کنترل (Control Panel): یک واسط کنترلی است که کنترل فرایندهایی از قبیل راهاندازی، خاموش کردن، اندازهگیری سوخت و کنترل سوئیچهای سلکتور فاز را انجام میدهد.
چارچوب پایه و مخزن سوخت (Base Frame and Fuel Tank): چارچوب پایه نقش نگهدارنده بدنه ژنراتور را دارد و همه اجزای مکانیکی و الکتریکی آن روی این پایه نصب میشود. مخزن سوخت نیز محل ذخیره سوخت مورد نیاز موتور دیزل است.
⚫️ سوخت دیزل ژنراتور چیست؟
چنان که اشاره شد، موتور دیزل از نوع موتورهای احتراقی است و بسته به کاربرد و محل استفاده، با سوختهای مختلفی کار میکند. انواع رایج سوختهای موتور دیزل عبارتند از:
بنزین: موتور بنزینی برای توانهای کمتر از ۶ کیلووات استفاده میشود و صدای کمی دارد.
گازوئیل: در توانهای کمی بالاتر و جایی که دسترسی به بنزین مشکل است، از سوخت گازوئیل برای راهاندازی ژنراتور استفاده میشود. ژنراتورهای گازوئیلی برای کاربرد بلندمدت یا حتی پیوسته در محیطهای باز مناسباند و از لحاظ هزینه سوخت نسبت به موتورهای بنزینی ارزانتر هستند.
گاز: گاز نسبت به بنزین و گازوئیل آلودگی کمتری ایجاد میکند. ژنراتورهای گازی کمصداتر از انواع دیگر ژنراتور هستند.
سوختهای دیگر: به جز موادی که اشاره شد، در موارد نادر، مواد سوختی دیگری نیز مانند روغن گیاهی، روغن حیوانی، پارافین و گلیسیرین بهعنوان سوخت دیزل به کار میروند. در موتورهای دیزلی بزرگ (از ۳ تا ۳۰ مگاوات) نیز از مواد نفتی سنگین (Heavy Fuel Oil) یا HFO استفاده میشود.
