انواع لبنیات و محصولات لبنی که باید بشناسید

محصولات لبنی چه هستند؟

عبارت «لبنیات» (Dairy) برای توصیف هر غذایی استفاده می‌شود که از شیر تهیه شده باشد. این شیر می‌تواند از حیوانات مختلفی به دست بیاید، از جمله گاو، بز، گوسفند، بوفالو و حتی در برخی از کشورها شتر و غژگاو. اما اکثریت محصولات لبنی جهان با شیر گاو تهیه می‌شوند.

از میان انواع لبنیات، خوراکی‌هایی مانند شیر، پنیر و ماست بیشترین محبوبیت را دارند و رد پای آن‌ها را در فرهنگ‌های غذایی مختلف پیدا خواهید کرد. از طرف دیگر اما شمار قابل‌توجهی از مردم جهان هم یا باید مصرف لبنیات خود را محدود کنند و یا به کلی دور چنین محصولاتی را خط بکشند، آن هم به دلایل مختلفی مانند حساسیت به شیر، عدم تحمل لاکتوز و یا پایبندی به باورهای اخلاقی گوناگون مانند وگانیسم.

مصرف انواع لبنیات چه مزایایی دارد؟

اصلی‌ترین و مهم‌ترین مزیتی که محصولات لبنی به همراه می‌آورند، گستره‌ای وسیع از مواد مغذی و معدنی است که بدن ما به آن‌ها نیاز دارد. از منابع خالص چربی (مانند کره) که بگذریم، محصولات لبنی معمولا مقادیر زیادی پروتئین، کلسیم و فسفر دارند. علاوه بر این، با خوردن این محصولات چندین ویتامین و مواد معدنی مهم دیگر مانند B12 را هم به بدنتان می‌رسانید.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که مصرف لبنیات ممکن است به سلامت استخوان‌ها کمک و از شکستگی آن‌ها جلوگیری کند. علاوه بر این کاملا اثبات شده که برخی از مواد موجود در شیر مانند پروتئین، کلسیم و فسفر نقشی مهم در سلامت‌ استخوان‌ها ایفا می‌کنند.

انواع لبنیات

۱. دوغ

دوغ نوعی نوشیدنی نمکی است که تنها با سه ماده تهیه می‌شود: ماست، آب و نمک. به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نوشیدنی‌های ایران و ترکیه با سابقه‌‌ای بیش از ۱۰۰۰ سال، دوغ از محبوبیت بسیار زیادی در منطقه خاورمیانه برخوردار است. با توجه به مواد تشکیل‌دهنده دوغ، این نوشیدنی هر سه درشت‌مغذی اساسی را همراه با مقدار زیادی سدیم در خود جای داده است.

۲. کره

کره نوعی ماده لبنی بسیار چرب است که با تکان دادن شیر یا خامه به دست می‌آید و معمولا از آن روی نان صبحانه و یا هنگام سرخ کردن مواد خوراکی استفاده می‌شود. از آن‌جایی که چربی اشباع کره نسبتا زیاد است، نمی‌توانید در مصرف آن زیاده‌روی کنید. بنابراین بسیار مهم است که از خواص کره در هر وعده غذایی باخبر باشید.

3. پنیر

پنیر از خوشمزه‌ترین انواع لبنیات است که در سراسر جهان طرفدار دارد. این خوراکی آنقدر محبوب است که بسیاری از کشورهای جهان به تولید پنیرهایی به‌خصوص شهرت پیدا کرده‌اند، مثلا:

پنیر چدار (انگلیس)
پنیر کممبر (فرانسه)
پنیر فتا (یونان)
پنیر گورگونزولا (ایتالیا)
پنیر گرویر (سوییس)
پنیر مانچگو (اسپانیا)
پنیر موزارلا (ایتالیا)
پنیر پارمزان (ایتالیا)
پنیر ریکوتا (یونان)

4. خامه

خامه یکی دیگر از انواع لبنیات پرچرب است که از لایه چربی روی شیر به دست می‌آید، آن هم پیش از این‌که شیر وارد فرآیند هموژنیزه کردن شود. خامه انواع مختلفی هم دارد و میزان چربی موجود در آن‌ها می‌تواند بین ۱۸ تا ۵۵ درصد متغیر باشد.

درست مانند کره، خامه منبع ویتامین‌های محلول در چربی A و D به حساب می‌آید. با این حال بهترین ویژگی خامه احتمالا مزه آن باشد. این خوراکی تقریبا هرچیزی را خوشمزه‌تر می‌کند. در سمت منفی ماجرا، خامه حاوی مقدار قابل‌توجهی چربی اشباع و کالری است و مواد مغذی چندانی هم ندارد. بنابراین خامه را به مقدار متعادل مصرف کنید.

5. پنیر خامه‌ای

پنیر خامه‌ای یکی از انواع لبنیات است که به طعم بسیار خوشمزه، بافت نرم و پخش شدن آسان روی نان شهرت پیدا کرده است. در آشپزخانه کارهای زیادی می‌توانید با پنیر خامه‌ای انجام دهید و رد پای این خوراکی را هم در انواع و اقسام دستورهای غذا پیدا می‌کنید، از دستور تهیه چیزکیک نیویورکی گرفته تا طرز تهیه سیب‌زمینی تنوری.

البته لازم به اشاره است که برندهای مختلف، پنیرهای خامه‌ای متنوعی را روانه بازار می‌کنند و بنابراین ارزش غذایی هم می‌تواند کاملا متغیر باشد. برخی پنیرهای خامه‌ای صرفا پنیر ۱۰۰ درصد چربی با مقداری نمک هستند، برخی دیگر هم با چربی کم یا پروتئین زیاد به دست مشتریان می‌رسند.