امروزه به دلیل پیچیدگی زندگی صنعتی و کمبود زمان برای رسیدگی به کارهای خانه بطور کامل دیگر مراسمات و مهمانی ها به مانند قبل نیست و دیگر خبری از جمع شدن خانم های مجلس و ظزف شوری و این داستان ها نیست، لذا امروزه با رشد و پیشرف تکنولوژی ماشین های ظرف شوری نقش مهمی در ساده کردن کار شستن ظرف های خانم خانه ایفا کرده اند و بعد از آن کارخانجات ساخت ظروف یکبار مصرف با توجه به ساده تر کردن این فرآیند، دست به تولید ظروف یکبار مصرفی زدند که مثل گذشته دگر به آن سادگی نبود و توانست با بهره از قالب های زیبا ظروفی متناسب و شیک را تولید کنند که جاییی در بین مجالس و مهمانی های رسمی نیز داشته باشد و از طرفی هم حتی دیگر نیازی به شستن آن نیست و بعد از یک بار مصرف دور انداخته شده و در وقت به شدت صرفه جویی میشود. خلاصه زمانی که برای اولین بار ظروف یکبار مصرف وارد بازارها شدند، همه نفس راحتی کشیدند و به خود وعده زندگی سالمتر و البته راحتتری دادند. و میشه گفت سالهاست که این ظروف حتی در نذریها و سفرههای ما جای خود را باز کردهاند و از زمانی که نذری در سینیها و ظروف فلزی در بین مردم پخش میشد زمان زیادی گذشته است.
⚫️ جنس ظروف پلاستیکی یکبار مصرف از چیست؟
اغلب جنس ظروف یکبار مصرف از گذشته تا به امروز از پلاستیک بوده اند؛ پلاستیکها، پلیمرهایی هستند که از سنتز مواد اولیهای به نام مونومر تهیه میشوند. مونومرها موادی سمی و برای سلامت انسان مضر هستند؛ در حالی که پلیمرها خنثی هستند و مشکلی ندارند. اما اشکال کار اینجاست که معمولاً در فرایند تهیه پلیمرها مقداری مونومر باقی میماند. اگر این فرآیند اصولی و مطابق استانداردهای لازم صورت گرفته باشد، مشکلی برای سلامت افراد به وجود نمیآورد. برای همین در استفاده از پلاستیکها به عنوان ظروف غذا باید بسیار محتاط بود و در ضمن به هرنوع پلاستِیکی نباید مجوز بسته بندی مواد غذایی داده شود.
ضمن اینکه خوشبختانه چند سالی است که با تولید ظروف یکبار مصرف گیاهی و تجزیه پذیر خیلی از مشکلات نا سالم بودن استفاده از ظروف یکبار مصرف در شرایط خاص و حتی دور ریز آن ها بعنوان زباله و خطرشان برای طبیعت و محیط زیست، مرتفع گردیده است.
⚫️ چگونه بر کیفیت ظروف غذایی پلاستیکی نظارت می شود؟
ابتدا باید ذکر کنیم که تشخیص ظروف استاندارد از ظروف نا معتبر امری پیچیده و خارج از توان مردم عادی نی می باشد و در حال حاضر به دلیل استفاده غیرمجاز از پلیمرهاى بدون پایه food grade در بسته بندى و نگهدارى مواد غذایى، شناسایى صحیح این محصولات توسط مردم به امری نگران کننده تبدیل شده است. وزارت بهداشت در این راستا سعى کرده است کارخانه هاى تولیدکننده ظروف یک بار مصرف را از کارخانجات تولیدکننده قطعات پلاستیکى در مصارف صنعتى تفکیک کند. ضمن اینکه کارخانه هاى تولیدکننده ظروف پلاستیکى براى مواد غذایى باید پروانه ساخت داشته باشند. و در کل به مانند خیلی از کشور های پیشرفته صنعتی جهان می بایست با همه این اوصاف متخصصینی به جهت نظارت بر کیفیت در کارخانه ها حضور داشته باشند تا فرآیند تولید بهداشتی و کیفی چنین محصول مهمی که با جان اشخاص سر و کار دارد را تحت نظر بگیرند.
⚫️ ظروف پلی استایرن کدامند و دلایل ساخت آن ها چیست؟
شاید نام علیمی این نوع ظرف برای شما کمی نا آشنا باشد ولی نگران نباشید به اصطلاح خودمان اینها همان ظروف یکبار مصرف فومی خودمان هستند؛ پلیاستایرن در لیوانهای آب، کارد، چنگال،قاشق و ظروف غذایی مورد استفاده قرار میگیرند؛ برای مثال در چلوکبابیها ظروفی که به صورت فوم هستند، نوعی پلیاستایرن هستند که در ساخت آنها از گاز هگزان استفاده میشود. این گاز در دمای ۱۶۰ درجه آزاد میشود، دمای غذای داخل ظرف ۲۰۰ درجه است،که گاز همراه با غذا به بدن انسان انتقال می یابد.گاز هگزان عوارضی مانند سر درد را به همراه دارد.
در فصل تابستان خیلیها از بطریهای یکبار مصرف آب برای تهیه آب خنک از طریق یخ بستن آب استفاده میکنند،ثابت شده است وقتی یخ درون ظروف یکبار مصرف آب میشود از جداره بطری مواد سرطانزا به درون آب آزاد میشود.
ظروف پلی استایرنی شفاف برای نوشیدنیهای سرد ساخته میشوند و ریختن مواد داغ مثل چایی در آنها خطرناک است.
مواد غذایی داغ در ظروف یکبار مصرف با رنگ روشن و شیشهای به علت ضعیف بودنشان موجب آزادشدن مونومرها (مواد شیمیایی) میشود.ضرر ظروف یکبار مصرف پلیاستایرن در هنگام مصرف مواد نوشیدنی اسیدی و چرب مانند نوشابه و کاکائو، بسیار بیشتر از مصرف چای داغ است.
⚫️ ظروف یک بار مصرف یا چند بار مصرف؟
اصولاً ظروف یکبار مصرف برای یک بار استفاده ساخته شدهاند زیرا در صورت تکرار شیارهای بسیار کوچکی که قابل رویت هم نیستند در آنها به وجود میآید که علاوه بر مستعد کردن شخص به عفونتهای دستگاه گوارش به علت آزاد کردن مولکولهای آلی و صنعتی به داخل آب یا غذا، انسان را در معرض انواع سرطان قرار میدهند.
⚫️ آیا میتوان ظروف پلاستیکی یکبار مصرف را داخل ماکروفر گذاشت؟
از ظروف پلاستیکی در ماکروویو استفاده نکنید به خصوص غذاهای حاوی روغن و چربی ، چون گرما و پلاستیک و روغن با هم ترکیب شده ، که نتیجه ی آن تولید سم دیوکسین است ( از ظروف پیرکس و چینی استفاده کنید).
مونومر آزاد در ظروف یکبار مصرف، نوع PVC ، در فرآیند تولید، مقداری مونومر باقی می ماند که با غذا وارد بدن و به مرور زمان تجمع و از حد تراکم مجاز برای انسان فراتر می رود. همچنین غذا نباید بیشتر از ۲ ساعت در این ظروف باقی بماند.
البته ظروفی تحت عنوان ظروف یکبار مصرف قابل استفاده در ماکروفر در بازار عرضه شده است که طبق تحقیقات بازهم در بهترین حالت ممکنه بدون ضرر برای بدن نیز نیستند و فقط ممکنه تاثیر اشعه را روی ظرف از بین برده باشند.
⚫️ چرا نباید این ظروف را در طبیعت رها کنیم؟
متاسفانه باید بگوییم که رفع آلودگي محيط زيست، تقريباً دو دهه است که با ورود بيرويه مواد پلاستيكي غيرقابل برگشت به طبيعت به حالت بغرنجي رسيده است. شايد كمتر محل و نقطهاي از شهرهاي كشورمان را بتوان يافت كه در آن يك ظرف پلاستيكي و يا يك كيسه پلاستيكي وجود نداشته باشد.
در جريان بازديد از ديوار مرزي در مرز ايران و پاكستان در ميرجاوه، حتي روي بلنداي ديوار مرزيمان و بر روي سيمخاردارها شاهد بازي هزاران قطعه پلاستيكي در باد بودم. ضايعات پلاستيكي كه سالها باقي ميمانند و نابود نميشوند. حتي وقتي براي استراحت و تفريح به كوه و دشت هم ميرويم منظره كيسهها، ظروف و ضايعات پلاستيكي چشمانداز زيبايمان را مخدوش ميكند. شيوع مصرف مواد يكبار مصرف پلاستيكي چنان گستردگي يافته كه حتي برخي افراد ترجيح ميدهند در خانه نيز از اين ظروف استفاده كنند، در حالي كه نميدانند آيا اين ظروف مانند ساير زبالههاي توليدي قابل تجزيه و بازگشت به طبيعت است يا نه! عمده ضرر اين مصرفگرايي بدون تدبير، آسيب جدي به محيط زيست، منابع ملي و سلامت انساني است.
