برای ارتباط وسایل برقی خانگی یا صنعتی به منبع انرژی الکتریکی از پریز استفاده می شود. پریز از یک محفظۀ کائوچوئی، پلاستیکی یا باکالیت و دو لولۀ شکاف دار که خاصیت فلزی دارد و به دو عدد پیچ وصل می شود، تشکیل شده است. در پریز سیم های فاز و نول هر کدام به یکی از این پیچ ها وصل است. پریزهای ارت دار دارای سه پیچ برای اتصال سیم هستند که سیم ارت به پیچ سوم که معمولاً با علامت مشخص است، متصل می شود. ولتاژ اسمی تجهیزات برقی مثل کلید و پریز و … باید با ولتاژ اسمی سیستم برق هماهنگی داشته باشد.
پریز و نحوه اتصال آن در مدار
پریز از نظر تعداد فاز به دو دستۀ تک فاز و سه فاز و از نظر نحوۀ نصب به انواع توکار، روکار و سیار تقسیم می شود. همچنین پریزها از نظر حفاظت به دو نوع ساده و با اتصال زمین (شوکو، ارت دار، با کنتاکت محافظ) قابل تقسیم هستند. پریزهای با اتصال زمین برای اتصال بدنه وسایل الکتریکی متحرکی مانند یخچال، لباسشویی، اطو و مانند آن ها به زمین و جلوگیری از بروز برق گرفتگی در افراد به کار می روند.
پریز باید به گونه ای ساخته شود که قبل از وصل سیم های تغذیه کننده دستگاه به پریز، بدنۀ دستگاه به تیغۀ اتصال زمین پریز وصل شود و در زمان قطع دستگاه، ابتدا سیم های تغذیه کننده دستگاه از پریز جدا شوند و پس از آن ارتباط بدنه دستگاه از تیغه اتصال زمین قطع شود. تقسیم بندی دیگری برای پریزها وجود دارد که بر مبنای درجه محافظت در برابر رطوبت انجام می گیرد و براساس آن، پریزها به سه نوع عمده تقسیم می شوند: پریزهای معمولی، پریزهای حفاظت شده در برابر ترشح آب با درجۀ حفاظت IP44 و پریزهای حفاظت شده در برابر پاشیده شدن آب با فشار، با درجه حفاظت IP45 البته بسته به نیاز و محل استفاده، ممکن است پریزهایی با درجه حفاظت بالاتر نیز ساخته شود.
در سیم کشی برق ساختمان مسکونی، باید برای تغذیه پریزهای آشپزخانه از انشعاب جداگانه ای استفاده شود، همچنین وسایل پرمصرف مانند ماشین لباسشویی، اجاق برقی، کولر گازی و مانند آن ها نیز باید دارای انشعابی جداگانه و فیوز مخصوص به خود باشند. برای حفاظت انشعاب پریزها در برق تک فاز معمولاً از کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر استفاده می شود. در اماکن مسکونی، تجاری و اداری، محل نصب پریزهای برق، پریزهای تلفن و پریزهای آنتن مرکزی تلویزیون باید ۳۰ سانتی متر از کف تمام شده ساختمان فاصله داشته باشد. پریزهای برقی که در آشپزخانه، موتورخانه، تعمیرگاه و گاراژ نصب می شوند، باید ۱۱۰ سانتی متر از کف تمام شده، فاصله داشته باشند. جهت متصل نمودن مصرف کننده های برقی به پریز از دو شاخه که به صورت ساده و ارت دار موجود است، استفاده می شود.
جعبه تقسیم
در مدارات الکتریکی، گرفتن انشعابات از سیم های حامل جریان در جعبۀ تقسیم انجام می شود. جعبۀ تقسیم در ابعاد مختلف به صورت روکار و توکار با جنسهای پلاستیکی، چدنی و فلزی ساخته می شود. محل نصب جعبۀ تقسیم باید حداقل ۲٫۵ متر از کف تمام شده یا ۳۰ سانتی متر از سقف ساده، فاصله داشته باشد و کابل ها با استفاده از انواع گلند به جعبه تقسیم وارد شوند.
انواع کلید اتوماتیک
در تابلوی برق ساختمان با توجه به نیاز مصرف کنندگان انواع کلید اتوماتیک نظیر کلید مینیاتوری و کلید کمپکت برای حفاظت از مدار استفاده می شود و کلیدهای حرارتی و مغناطیسی نظیر بی متال و کنتاکتور برای جلوگیری جریان اضافه بار و کنترل و فرمان مدار، در تابلوهای برق ساختمان کاربرد دارد.
