اگر قصد پروراربندی گاو و گوساله و گوسفند و بز دارید حتما با توجه به سن دام نوع جیره غذایی که کارشناسان تغذیه نوشته اند به آنها دهید. دقت داشته باشید که جیره ای مناسب و خوب است که کیفیت بالایی داشته باشد و به موقع به دام داده شود. کاهش یا افزایش مواد غذایی باعث بروز انواع بیماری ها چون اسیدوز و حتی آنتروتوکسمی می شود.
معرفی انواع خوراک دام
1-یونجه یابیده
یونجه یکی از بهترین علوفه های با ارزش غذایی بالا به خصوص برای گاوهای شیری محسوب می شود که پروتئین و کلسیم بالای آن باعث شده است که جزو علوفه های خوب برای دام ها محسوب گردد. در واقع زمان برداشت یونجه زمانی است که حتما یک سوم بوته های آن به گل بنشیند. جالب است که خواص یونجه زیاد است و حتی بعنوان درمان کم خونی برای انسان ها مصرف می شود. در جیره غذایی گاوهای شیری روزانه باید دو الی چهار کیلوگرم یونجه قرار گیرد.
2-علف باغ
علف های بغلی نیز جزو دسته مواد غذیی هستند که در تغذیه گاوهای شیری و پرواری وجود دارند و به دلیل رشته های بلندی که دارند باعث می شود که نشخوار دام ها زیاد شود و از آن طرف با خوردن آنها توسط گاوهای شیری چربی شیر بیشرتر شود.
3-کاه
کاه یکی از ارزان ترین خوراک های دام است که به خاطر خشک و پر حجم بودنش ارزش غذایی زیادی ندارد و می توان گفت در بین انواع کاه حبوبات و غلات، کاه جو از کاه گندم بهتر است و کاه گندم نیز بهتر از کاه برنج است. به منظور خوش خوراک بودن و بالا رفتن کاه اقدام به غنی سازی کاه می کنند که در آن کود اوره به کار می برند.
برای استفاده بیشتر و بهتر از علوفه های خشک و قابل هضم تمام آنها را سیلو می کنند تا در فصول سرد زمستان که علوفه های تازه وجود ندارد بتوانند آنها را به خورد دام ها بدهند.
خوراکهاى فشرده شده یا کنسانتره دامى
مواد کنسانتره یکی از مواد غذایی پر ارزش برای تمام دام هاست که از ترکیب ماده هایی مانند جو، سبوس، تفاله چغندر قند، کنجاله تخم پنبه با تکمیلکنندههاى معدنى و ویتامینى بدست می آید.
با وجود اینکه قیمت مواد کنسانتره دامی بالاست اما به منظور نیاز غذایی دام ها باید در کنار علوفه به آنها مواد کنسانتره دامی دارد که باید به گاوهای بومی و دو رگ روستایی که بیشتر از هشت کیلوگرم شیر تولید می کنند مقدار مشخصی کنسانتره داد.
در صورت خرید کنسانتره از کارخانه شما می تواید در زمان تهیه و مخلوط کردن آنها در کارخانه باشید تا کنترل کنید که به اندازه مشخصی از مواد مخلوط شود. البته اگر افزایش قیمت کنسانتره باعث افزایش هزینه های گاوداری و دامداری شده است می توانید خودتان با استفاده از دستور زیر کنسانتره تهیه کنید در واقع این کنسانتره تهیه شده برای گاوهای شیری است و به طور معمول بین 10 الی 15 کیلوگرم شیر تولید می کند.
فراهم کردن خوراک لازم براى دامهاى مختلف
الف – گاوهاى شیرده
این دسته از گاوها به خاطر تولید شیر، قطعا به مواد غذایی با پروتئین بالا نیاز دارند که مخلوط علوفه هایی چون یونجه خشک با کنسانتره دامی می توانید انرژی کافی بدن گاوهای شیری را تامین کند.
مقدار خوراک دام برای گاوهای شیری با توجه به میزان شیر تولید شده متفاوت است مقدار ماده غذایى خشک براى گاوى که دوازه کیلوگرم در روز شیر مىدهد و پانصد کیلوگرم وزن دارد، ده کیلوگرم است. دو کیلوگرم از این مقدار باید کنسانتره باشد.
چنانچه گاو شما در ابتدای دوره شیردهی است و به خاطر اینکه پس از زایمان وزن زیادی از دست دارده است و اشتهای آن کم شده است باید از علوفه های مرغوب و کنسانتره خوب به آنها دهید و از دادن علوفه هایی چون کاه ، سبوس برنج به آنها خودداری کنید.
ب – گاوهاى خشک آبستن
سه ماه قبل از زایمان گاو کم کم به مقدار کنسانتره دامی و علوفه های مرغوب آنرا کم کنید و در عوض به آنها خوراک های کم ارزش تر دهید. دادن مقدار مواد علوفه ای و کنسانتره زیاد در سه ماه آخر گاو آبستن باعث چاقی آنها و بیماری سخت زایی می شود که نتیجه آن هزینه های بالای برای هر گاوداری است.
دو هفته قبل از زایمان شروع به اضافه کردن کم کم مواد کنسانتره و البته مواد علوفه ای مرغوب چون یونجه کنید.