معمولترین روشهای ساخت ساختمانها در سراسر دنیا سه روش ساختمان با مصالح بنایی، ساختمان با اسکلت فلزی و ساختمان با اسکلت بتنی است. سازههای بدون اسکلت معمولاً در ساختمانهایی با مساحت و ارتفاع کم که از اهمیت بالایی برخوردار نیستند به کار میرود. در ایران قبلاً سازههای فولادی رواج بیشتری داشت، اما امروزه به دلیل شناخت مزایای سازههای بتنی، این نوع اسکلت جایگاه بسیار خوبی در صنعت ساختوساز پیدا کرده است.
سازه بتنی یا فلزی؟
سازه بتنی
همانطور که از نام این سازه پیداست، سازه بتنی به سازهای گفته میشود که اسکلت آن از بتن آرمه باشد؛ در جریان باشید که بتن آرمه از سیمان، شن، ماسه و فولاد، کاشت میلگرد و یا آجدار تشکیل شده است. لازم به ذکر است که اسکلتهای بتنی معمولا به صورت عمری طراحی میشوند؛ این بدین معناست که هر مهندس طراح سازه بتنی، این نوع سازه را برای عمر معینی طراحی میکند. به عنوان مثال یک سازه بتنی ممکن است برای طول عمر 60 سال طراحی شود.
سازه فلزی
در مقابل سازه فلزی نیز مشابه سازه بتنی، همانطور که از نامش پیداست، از مصالح فلزی چون میلگرد، تیرآهن، نبشی، ناودانی، تیرهای اصلی و فرعی، قوطیهای ستونی، اتصالات مختلف، پیچ و مهره و غیره تشکیل میشود. این سازها معمولا از وزن کمتری برخوردارند.
مزایای اسکلت بتنی نسبت به فلزی
درصورتیکه سرعت اتمام پروژه برای ما اولویت داشته باشد، سازه فلزی گزینه مناسبتری از سازه بتنی است؛ زیرا اسکلت بتنی باید طبقه به طبقه اجرا شود و زمان لازم برای قالببندی، شمعبندی و گیرش اولیه بتن را باید در نظر بگیریم. این در حالی است که در اسکلت فلزی امکان اجرای بیوقفه تمام طبقات بهصورت همزمان با یکدیگر وجود دارد. حتی در صورت تهیه اسکلت فلزی پیشساخته از کارخانه و مونتاژ در محل پروژه، سرعت اجرا از حالت عادی بیشتر هم میشود.
اگر بخواهیم به صورت کاملتری به مزایای اسکلت بتنی نسبت به فلزی اشاره کنیم بهتر است بگوییم که در اسکلت بتنی امکان شکلپذیری میلگرد به صورتهای مختلف، مقاومت در برابر انواع آب و هوا، مقاومت بیشتر در برابر آتشسوزی به نسبت اسکلت بتنی، هزینه اجرای کمتر و دسترسی راحتتر به مصالح وجود دارد.
همچنین از مزیتهای مهم سازههای فلزی امکان توسعه سازه بعد از بهرهبرداری است بدین معنی که اگر کارفرما یا صاحبان سازه ساختمانی بخواهند طبقهای به ساختمان اضافه نمایند سازه فولادی این قابلیت حائز اهمیت را دارد که با متصل نمودن ستون به ستونهای از قبل اجرا شده با اتصال پیچی یا جوشی و اتصال تیرها و ... سازه را توسعه داد.
مورد دیگر محدودیتهای اجرای سازه بتنی در شرایط جوی سرد و گرم است که سرعت اجرای کار را پایین آورده و حتی در مواردی کار را متوقف میکند که سازه فلزی از این محدودیتها مستثنا است.