برق صنعتی همانطور که از نام آن مشخص می باشد، برقی است که در صنعت از آن استفاده می شود. البته این تعریف علمی و کاربردی نمی باشد. در برخی موارد برای یک ساختمان نیز عبارت برق صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. از همین رو اگر بخواهیم به صورت فنی بیان داریم باید عنوان کنیم که منظور از برق صنعتی، برقی است که از کنتور سه فاز وارد یک کارگاه یا کارخانه می شود و وظیفه آن روشن نمودن تجهیزات الکترونیکی یا تامین روشنایی است.
تعریف برق صنعتی
این برق حوزه های متنوعی را شامل می شود. برخی از این شاخه ها عبارتند از کار با انواع تابلوهای برق، حفاظت شبکه، مدار فرمان و …. .
امروزه از برق صنعتی بیشتر در کارخانه ها و کارگاه ها استفاده می شود. باید در نظر داشته باشید که هزینه مصرف این برق در قیاس با برق خانگی بسیار بیشتر است. برخی از کاربرد های برق صنعتی به قرار زیر می باشند:
- کنترل نمودن موتور به کمک رله هوشمند
- کنترل نمودن نوار نقاله
- کنترل نمودن پمپ های آب سه فاز
- کنترل نمودن کلید های الکتریکی سه فاز
- استفاده از برق برای کار کردن تابلو های برق
و …
آشنایی با برخی از تجهیزات برق صنعتی
– کنتاکتور:
یکی از تجهیزات برقی پرکاربرد در کارخانه ها یا کارگاه ها کنتاکتور می باشد. این وسیله دارای سه قسمت اصلی به نام های تیغه، بوبین و محفظه است. البته کنتاکتور دارای اجزای دیگر به نام رله و تیغه کمکی نیز بوده که به مراتب از اهمیت کمتری برخوردار می باشند. کنتاکتورها می توانند بوبین را به راحتی تحریک نمایند و جریان موجود در مدار ها را قطع و وصل کنند. در واقع در تابلو های برق از این مورد به عنوان یک کلید الکترومغناطیسی استفاده می شود. از لحاظ گستره و اندازه، این وسیله بسیار متنوع است. اگر کنتاکتور شما کوچک باشد، با ولتاژ پایین کار می کند و به راحتی در جیب قرار می گیرد. این موارد تنها می توانند جریان ۱ آمپری را قطع نمایند.
– رله بیمتال:
در بین تجهیزات صنعتی این مورد برای مراقبت از موتورهای الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد. این قطعه از جنس فلز می باشد و حاصل جوش خوردن دو فلز از جنس های مختلف است. باید در نظر داشته باشید که این مورد بر اساس تفاوت ضریب انبساط فعالیت می نماید. این وسیله صنعتی در تابلوهای برق بسیار زیاد استفاده می شود زیرا می تواند از ایجاد خطا های ناخواسته جلوگیری نماید. در خصوص نحوه عملکرد این نمونه از تجهیزات برق صنعتی باید در نظر داشته باشید که اگر جریان از بیمتال عبور نماید، فلز های جوش داده شده به یکدیگر افزایش طول خواهند داشت. این مورد می تواند مسیر عبور جریان را قطع کند.
– کلیدهای اتوماتیک:
یکی دیگر از انواع تجهیزات صنعتی، کلید اتوماتیک است. این وسیله نیز بیشتر کاربرد امنیتی دارد. لذا اگر اضافه بار در شبکه وجود داشته باشد یا از اتصال های کوتاه و خطرساز استفاده گردد، در مواقع مورد نیازمی تواند مدار را قطع نماید. البته باید این مورد را نیز بیان نمود که از این تجهیزات صنعتی می توان برای مدارات روشنایی نیز بهره برد. اگر کلید مورد نظر شما از نوع اتوماتیک باشد، در آن از رله های هوشمند بهره گرفته شده است.
– ترمینال ریلی:
یکی دیگر از تجهیزات برق صنعتی که بسیار پرکاربرد نیز می باشد، ترمینال ریلی است. به کمک ترمینال شما می توانید انواع تجهیزات را در یک شبکه به هم متصل نمایید. سایز ترمینال ها متفاوت است اما رایج ترین موارد ۲۵ تا ۲۰۰ هستند. در حال حاضر انواع متفاوتی از ترمینال ها مانند ترمینال های ریلی فشاری، ریلی معمولی، ریلی دو طبقه و … داخل بازار وجود دارند.
– تایمرها:
این موارد در برق صنعتی به عنوان یکی از تجهیزات کنترل زمان مدار، مورد استفاده قرار می گیرند. از تایمر ها می توان برای قطع و وصل نمودن حالت مدار یا قطع و وصل کردن جریان داخل مدار پس از یک دوره زمانی بهره برد. تایمرها دارای انواع متفاوتی می باشند که با توجه به نوع مدار می توان از آنان بهره برد. برخی از تایمرهای پرکاربرد به قرار زیر می باشند:
- انواع الکترونیکی: این تایمرها دارای دقت بالایی می باشند ولیکن برای اینکه عملکرد خوبی داشته باشند لازم است که حتما به یک منبع تغذیه متصل شوند. عموما تایمرهای الکترونیکی دارای صفحه نمایش می باشند که می توان تنظیمات را در آنها مشاهده نمود.
- انواع مولتی رنج: این تایمرها نسبت به موارد معمولی پیشرفته تر می باشند. آنها می توانند چندین فعالیت را در یک زمان انجام دهند. در بیشتر تابلو برق های صنعتی از این موارد استفاده می شود. لازم به ذکر است که تایمرهای مولتی رنج دارای قابلیت زمان سنجی تا ۱۲ ساعت هستند.
– ترانسفورماتور:
از دیگر تجهیزات برق صنعتی می توان به ترانسفورماتورها اشاره نمود. هر ترانسفورماتور از یک هسته داخلی و مجموعه ای از سیم پیچ های اولیه و ثانویه تشکیل شده است. یک ترانسفورماتور وظیفه دارد که جریان و ولتاژ مناسب را برای مصرف کنندگان ارسال نماید. در واقع ممکن است که ولتاژ ورودی به ترانسفورماتور با ولتاژ خروجی کاملا متفاوت باشد. در بحث برق قدرتی از این ترانسفورماتورها استفاده می شود تا جریان الکتریکی موجود در مدار کاهش نیابد. در این صورت می توان میزان بازدهی مدار را تا حد زیادی افزایش داد.
– ترانسدیوسر:
در برق صنعتی به ترانسدیوسر نیز بسیار توجه می شود. در بحث شبکه های برقی یکی از مشکلاتی که همیشه ذهن متخصصان را مشغول می نماید این است که چگونه می توان کمیت های آنالوگ را به دیجیتال تبدیل نمود. یک دستگاه ترانسدیوسر می تواند این کار را به راحتی انجام دهد. به زبانی ساده می توان بیان نمود که آنها انرژی را در یک سر دریافت می نمایند و آن را به شکل دیگری از انرژی تبدیل نموده و از سر دیگر خارج می نمایند.