✔️ تنظیم موتور کاربراتوری
بهصورت خلاصه در پیشرانههای کاربراتوری، دو فاکتور AFR و زمان جرقه در تنظیم و سلامت کار کردن پیشرانه اساسیترین نقش را بازی میکنند. در نتیجه مکانیک با استفاده از جریانسنج هوا، گیج وکیوم و چراغ دلکو، تلاش میکند تا با تنظیم پیچهای تغذیه بنزین از روی کاربراتور، ضریب AFR و زمانبندی سیستم جرقه (دلکو) را طوری تنظیم کند که بیشترین میزان وکیوم و حداکثر جریان عبوری هوا حداقل بر روی یکی از این دو دستگاه تامین شود.
مکانیک ممکن است در راستای دستیابی به تنظیم ایدئال سیستم دلکو، وایرها و شمعهای خودرو را بازدید و تعویض کند. همچنین احتمال دارد باز کردن، سرویس، شستشو یا تغییر در سیستم پاشش داخلی کاربراتور (سوزنها و ژیگلورها) نیز ضروری باشد.
✔️ تنظیم موتور انژکتوری
خودروهای انژکتوری به دلیل تجهیز به کامپیوتر، معمولا (در نسخههای مدرن امروزی) به سنسورهای مختلف نظیر سنسور حجم هوای ورودی (سنسور مَف/MAF)، سنسور وکیوم (سنسور مَپ/MAP)، سنسور اکسیژن، سنسور موقعیت میلنگ و میلبادامک و… مجهز هستند. ازاینرو اطلاعات دریافتی از آنها به کمک دستگاه دیاگ و از طریق پورت OBD استخراج میشود و پس از اعمال تغییرات کامپیوتری (با تلفن هوشمند یا لپتاپ)، در صورت نیاز بر روی دستگاه داینو به تایید نهایی میرسد. در نتیجه در تنظیم این دست پیشرانهها نیازی به استفاده از گیج وکیوم، جریانسنج هوا و چراغ دلکو نیست.
✔️ تنظیم موتور مجهز به پرخوران
تنظیم پیشرانهای مجهز به سیستم پرخوران (توربوشارژر یا سوپرشارژر) چه در نوع کاربراتوری و چه انژکتوری، به رویه نمونه فاقد پرخوران بسیار نزدیک است. با این تفاوت که در تنظیم پیشرانههای دارای سیستم پرخوران، نیاز به تغییر در ضریب AFR و زمان احتراق (جرقه) ضروری است، اما این تغییر باید از سوی مکانیک باتجربه انجام گیرد، چراکه در غیر این صورت میتواند با عواقب بسیار سنگین همراه باشد. همچنین به دلیل وجود سیستم پرفشار هوای ورودی، اطلاعات حاصل از جریانسنج هوا و گیج وکیوم با اختلال نسبی همراه خواهد بود. از این رو مکانیک باید در زمینه تنظیم ضریب AFR و مخصوصا تایم جرقه توجه و زمان بسیار بیشتری به خرج دهد.
✔️ تنظیم موتور کاستوم
موتور کاستوم یا سفارشی، به پیشرانهای اطلاق میشود که بر حسب نیاز حاصل از تعمیرات یا ارتقای فنی، از استاندارد رایج شرکت سازنده خارج شده باشد. بسیاری از پیشرانهها به هنگام تعمیرات اساسی از میلسوپاپ متفاوت، پیستونهای تخت یا کله قندی، سیستم پاشش سوخت متفاوت یا ارتقایافته، سیستم جرقه افترمارکت، سیستم پرخوران و… بهره میگیرند که بهصورت استاندارد در آن موتور خودرو به کار گرفته نشده است. همچنین ممکن است پیشرانه موردنظر یک موتور کاملا مهندسیشده، متشکل از مجموعهای از اجزا و ادوات سر هم شده باشد که محاسبات مهندسی ابتدایی را بر هم بزند و بیشتر به یک هندوانه در بسته شبیه باشد.
این پیشرانه مستقل از مکانیکی یا کامپیوتری (کاربراتوری یا انژکتوری) بودن، میتواند به کمک تجهیزات ابتدایی نظیر گیج وکیوم، چراغ دلکو و دستگاه دیاگ در حد استفاده روزمره تیون آپ شود. اما اگر قرار باشد از حداکثر پتانسیل نهایی پیشرانه مورد نظر (به عنوان مثال در مسابقات) استفاده شود، تنظیم نهایی یا به اصلاح فنی Fine Tune آن بدون کمک گرفتن از دستگاه داینو طاقتفرسا و تقریبا غیرممکن است. آنچه دستگاه داینو در یک روز کاری برای تنظیم پیشرانههای این چنینی انجام میدهد، برای دستگاههای معمول و رایج میتواند از چند روز تا چند هفته به طول انجامد و در نهایت هرگز به حالت ایدئال خود نرسد.
✔️ تنظیم موتور خودرو چه زمانی باید انجام شود؟
نیاز به تنظیم موتور معمولا روشن شدن چراغ چک موتور را به دنبال دارد. این چراغ بعد از باز کردن سوئیچ، روشن شده و در صورت نبودن مشکل به صورت خودکار خاموش میشود. در صورتی که چراغ چک خاموش نشد احتمالا خودرو یکی از مشکلات زیر را دارد.
خراب بودن حسگرها
اختلال در ارتباط ECU
قطعی ارتباط بین حسگرها و رايانه خودرو
فعال شدن سوئیچ اینرسی
اختلال در سیستم ایموبلایزر
در صورت روشن ماندن چراغ چک باید دلایل آن را بررسی کنید که در برخی مواقع با انجام تنظیم موتور برطرف میشود. خودروهای قدیم به ازای هر ۱۵ یا ۳۰ هزار کیلومتر به تنظیم نیاز داشتند. اما بحث تنظیم موتور در خودروهای مدرن کمی متفاوت است و کارخانه دورههای معینی را برای آن در نظر گرفته است. تنظیم موتور باعث افزایش شتاب خودرو، کاهش آلایندگی و مصرف سوخت میشود.
تعمیرکاران تنظیم موتور را با استفاده از دیاگ و دستگاه شستوشوی انژکتور انجام میدهند.
✔️ تنظیم موتور شامل چه قطعاتی میشود؟
تعویض شمعها و وایر
تعویض فیلترهای خودرو
فیلر موتور
تمیز کردن سوزن انژکتور
✔️ مراحل تنظیم موتور
سیستم برق خودرو:در این مرحله شمعها و وایر خودرو بررسی و در صورت نیاز تعویض میشود. همچنین میزان جرقه جزنی نیز باید در این مرحله مورد بررسی قرار گیرد.
سیستم هوا :در این مرحله اگر عمر فیلتر هوا به پایان رسیده باشد باید آن را تعویض کرد. همچنین محفظه فیلتر و دریچه هوا باید تمیز و روغن کاری شود.
سیستم سوخت رسانی:فیلتر بنزین در صورت نیاز، باید تعویض شود. اگر سوزنهای انژکتور تمیز باشد آن را با دستگاه مخصوص شسته میشود. البته اگر سوزنهای انژکتور معیوب باشد باید آنها را تعویض کرد. تعمیرکاران در مرحله آخر با استفاده از دستگاه دیاگ ایرادهای باقی مانده را برطرف میکنند.
✔️ خودرو چه زمانی به تنظیم موتور نیاز دارد؟
به طور معمول باید در ابتدای هر فصل خودرو مورد بررسی قرار گیرد تا ایرادات آن رفع شود. اگر دیر متوجه خرابی موتور شوید خودرو دیر استارت میخورد و دمای موتور بالا میرود که در بلند مدت باعث استهلاک قطعات شده و هزینه سنگینی را به همراه دارد. به صرف کار کردن خودرو نباید تصور کنید که سالم است و نیاز به بررسی ندارد این تصور اشتباه میتواند سبب آسیبهای جبران ناپذیری به خودرو وارد کند.
✔️ علائم نیاز خودرو به تنظیم موتور
بد استارت خوردن
سخت روشن شدن خودرو
روشن شدن چراغ چک
لرزش در حالت در جا کار کردن
کاهش شتاب خودرو
افزایش مصرف سوخت
خارج شدن دود سیاه از اگزوز
شنیده شدن صداهای غیرعادی موتور
✔️ تنظیم موتور چه فوایدی دارد؟
کاهش آلایندگی
افزایش شتاب خودرو
کاهش مصرف سوخت
کم شدن صدای موتور
کاهش گرمای موتور
بهبود عملکرد موتور
افزایش طول عمر قطعات خودرو
تنظیم موتور باید توسط تعمیرکار متخصص انجام شود، زیرا کار تخصصی و پیچیدهای است. همچنین بهتر است خودرو در سال ۲ تا ۴ بار تنظیم موتور شود تا عملکرد بهتری داشته باشد.
