در دنیای صنعت و تولید، حفاظت از فلزات مانند آهن و فولاد در برابر زنگ زدگی و خوردگی یکی از امور حیاتی است. گالوانیزاه، به عنوان یک فرآیند مهم و حیاتی، نقش بسیار مهمی در این زمینه دارد. این فرآیند، با پوشش دادن فلزات از جمله فولاد با لایهای از روی، آنها را در برابر خوردگی، زنگ زدگی و عوامل مخرب محیطی حفظ میکند.
گالوانیزه چیست؟
گالوانیزاسیون یا گالوانیزه کردن، فرآیندی است که آهن یا فولاد را با ورقهای از فلز “روی” پوشانده و از خوردگی، زنگ زدگی و رطوبت محافظت میکند. این پوشش محافظ در واقع یک لایهی محافظتی است که از آسیبهای مختلف محیطی مانند هوا، آب و مواد شیمیایی حفاظت میکند. گالوانیزه کردن، یک روش پوششی است که فلز زمینه را از خطرات محیطی محافظت میکند و از زنگ زدگی آهن جلوگیری میکند. این فرآیند میتواند ویژگیهای مثل مقاومت در برابر اکسیداسیون و پوستهزدگی را به فولاد بخشیده و آن را تقویت کند.
انواع این روش
برای پوشش دادن ورقهای فولادی با فلز روی، چندین روش گالوانیزه کردن وجود دارد. این روشها به گالوانیزه گرم، گالوانیزاسیون سرد، پیش گالوانیزاسیون و الکتروگالوانیزاسیون شناخته میشوند. گالوانیزاسیون گرم از فرآیند حرارتی استفاده میکند و ورق فولادی را در استخر مذاب روی غوطه ور میکند. در پیش گالوانیزاسیون، ورق فولادی از طریق فرآیندی مشابه گالوانیزه گرم نورده شده و به محلول مذاب روی عبور میدهند و سپس خنک شده و خشک میشود. الکتروگالوانیزاسیون شامل کاهش الکترولیکی یونهای روی با بار مثبت به فلز روی است. در گالوانیزه سرد از روی با غلظت بالا استفاده میشود و با استفاده از ابزارهایی مثل قلممو یا اسپری به سطح فلز پوشش داده میشود.
تفاوت روش های گالوانیزه
گالوانیزاسیون گرم و گالوانیزه سرد، دو روش متفاوت برای پوشش دادن فولاد یا آهن با فلز روی هستند. در گالوانیزاسیون گرم، ورقها در حمام مذاب روی قرار میگیرند و دمای بالای 400-500 درجه سانتیگراد بهکار میرود. این ورقها به دلیل تحمل دما، سطح مات و رنگ کدر و طوسی دارند و معمولاً در بخشهایی استفاده میشوند که ظاهر اهمیت زیادی ندارد. ورقهای گالوانیزه گرم با ضخامت بالا کیفیت بهتری دارند و این امر باعث افزایش قیمت آنها میشود.
اما گالوانیزاسیون سرد از روشهای مختلفی استفاده میکند؛ به جای استفاده از حمام مذاب، از اسپری روی غنیشده برای پوشش دادن فلزات استفاده میشود. این روش دارای سطح صاف و درخشان است و در مواردی مانند خوردوسازی یا قطعهسازی که زیبایی مهم است، مورد استفاده قرار میگیرد.
اختلافات بین این دو روش در چند جنبه مشخص میشود. اولاً، در روش اجرا و آمادهسازی مواد مصرفی متفاوت هستند؛ گالوانیزاسیون گرم در دمای بالا تولید میشود در حالی که گالوانیزاسیون سرد از اسپری روی غنیشده استفاده میکند. دوماً، مقاومت گالوانیزه سرد کمتر از گالوانیزاسیون گرم است. سوماً، در شکل ظاهری، ورقهای گالوانیزاسیون سرد با سطح صاف و درخشان در مواردی که زیبایی مهم است، کاربرد بیشتری دارند. چهارماً، ورقهای گالوانیزه گرم دارای ضخامت بیشتری هستند و پنجماً، سطح آنها مات و کدر است در حالی که ورقهای گالوانیزاسیون سرد دارای سطح صاف و درخشان هستند.
فواید این دو روش
گالوانیزاسیون، بهطور کلی موجب افزایش مقاومت ورقهای فولادی در برابر زنگ زدگی و خوردگی میشود. اما فواید آن بیشتر از این نقطه به موارد دیگر هم متمرکز است. از جمله مزایای گالوانیزه کردن میتوان به کاهش هزینه نسبت به روشهای دیگر ضد زنگ، کاهش هزینههای نگهداری در طولانی مدت، ماندگاری بالا و محافظت از نواحی کوچک فولادی در معرض آسیب اشاره کرد. همچنین، عملکرد گالوانیزه کردن قابل اعتماد بوده و برای آمادهسازی نیاز به زمان زیادی ندارد.