در بازار مدلهای مختلف زعفران به فروش میرسد. برای تولید انواع زعفران از قسمتهای مختلف رشته گل زعفران استفاده میشود. شش نوع رشته گل وجود دارد که برای شناسایی آنها ابتدا باید بخشهای مختلف زعفران را بشناسید.
گل زعفران شامل قسمتهای کلاله، گلبرگ، خامه، برگ و پیاز است. مهمترین قسمت گل زعفران، کلاله آن بوده و بخش قرمز رنگ، رشته زعفران است.
کلاله در بین گلبرگها قرار گرفته و سه رشته دارد. رنگدهی، عطر بخشی، قدرت و ضخامت کلاله یکسان نیست و متغیر است. کلاله خود به چهار قسمت سرگل، پوشال، نگین و دسته تقسیم میشود. به بخش زرد رنگ زعفران هم خامه میگویند که در انتهای رشتههای آن قرار دارد. انواع زعفران نیز بر اساس همین بخشها تولید میشود.
♦️ زعفران دسته:
زعفران دسته جزء یکی از اصلیترین دستهبندی انواع زعفران است که به آن دختر پیچ هم میگویند. چراکه اغلب دختران این نوع زعفران را میچینند و دستهبندی میکنند. پس از خشک شدن کلالهها این زعفران تهیه میشود.
دو قسمت زرد رنگ و قرمز رنگ این دسته را تشکیل میدهند. بخش زرد رنگ آن خامه و قسمت قرمز رنگ کلاله است. در این نوع زعفران قسمت خامه معمولاً ۳ تا ۵ میلیمتر و قسمت کلاله با توجه به کیفیت زعفران بلندتر یا کوتاهتر است.
زعفران دسته به دو روش یکسویه و دوسویه دستهبندی میشوند. در روش یکسویه کلالهها در یک قسمت و خامه در قسمت دیگر قرار گرفته؛ اما در دوسویه کلاله در اطراف و خامه در وسط قرار دارد. روش دوسویه ازنظر مشتریان جذابتر است.
قدرت رنگدهی زعفران دختر پیچ 120 تا 150 واحد است. در زعفران دسته به دلیل اینکه خامه دیرتر از کلاله خشک میشود، بخشی از عطر و بوی کلاله از بین میرود؛ بنابراین کیفیت زعفران دخترپیچ نسبت به نوعهای دیگر کمتر است.
♦️ زعفران سرگل:
زعفران سرگل یکی از رایجترین انواع زعفران است و تنها شامل بخش قرمزرنگ یا همان کلاله است و بخش خامه یا همان قسمت زرد رنگ را از آن جدا میکنند. قدرت رنگدهی و عطر دهی این نوع زعفران بیشتر است و به همین خاطر محبوبیت بیشتری هم دارد. این زعفران بهعنوان بهترین و اصلیترین نوع زعفران شناخته شده است.
سر قلم یا سر ریشه از دیگر نامها این زعفران است. قدرت رنگدهی آن نیز 210 تا 260 واحد بوده و مصرف زیادی دارد. بیشترین حجم از فروش زعفران بازار را زعفران سرگل به خود اختصاص داده و بیشتر برندهای بازار از این نوع هستند.
♦️ زعفران پوشال:
این زعفران مانند سرگل بوده؛ ولی مقدار کمی خامه همراه آن است. مقدار خامه در این نوع حدود دو تا سه میلیمتر خواهد بود و به خاطر داشتن کلاله زیاد قدرت عطر دهی و رنگدهی بالایی دارد. زعفران پوشال دارای درجهبندی است و قدرت رنگدهی آن 70 تا 170 واحد خواهد بود. مردم با مشاهده اتصال خامه و کلاله فکر میکنند که این نوع زعفران اصل و از کیفیت بالاتری برخوردار است.
♦️ زعفران نگین:
کلالههای بدون خامه با حجم بسیار زیاد را زعفران نگین تشکیل داده و قدرت رنگ و عطر آن زیاد است. یکی از بهترین و گرانترین انواع زعفران بوده و به انواع نگین سور، نگین پرسی، نگین درجه یک و شبه نگین تقسیمبندی میشود. این زعفران برخلاف زعفران دسته فرخوردگی ندارد؛ چون در فرایند تولید آن کلالهها توسط پرس صاف و تخت خواهد شد. قدرت رنگدهی آن 230 تا 270 واحد است.
♦️ زعفران نرمه:
از زعفران نرمه در لوازم آرایشی استفاده میشود و اضافات رشتههای زعفران بوده که در مرحله تولید قیچی و شکسته شدهاند. به خاطر شکل پودر مانند آن به پودر زعفران نیز مشهور است.
♦️ زعفران سفید:
زعفران سفید یکی دیگر از انواع زعفران است که در آن خامه زعفران از کلاله جدا میشود. رنگ این زعفران سفید و به ریشه زعفران معروف است. بسیاری بر این باور هستند که خامه مسئول عطر و بوی زعفران است؛ ولی این قسمت در عطر بخشی اصلاً تأثیرگذار نیست. در واقع کلاله این مسئولیت را بر عهده دارد.
به دلیل وجود زعفران سفید در بازار، تشخیص زعفران اصل و تقلبی دشوار شده؛ چراکه با رنگ کردن این نوع زعفران آن را بهعنوان زعفران اصل میفروشند.
