دستگاه وکیوم بستهبندی یکی از مهمترین و کاربردیترین ماشین آلات صنایع غذایی دست دوم است. همانطور که از نام این دستگاه برمیآید، این دستگاه جهت بستهبندی و پلمپ مواد غذایی مورد استفاده قرار میگیرد. چراکه مواد غذایی در صورتیکه به نحو صحیح بستهبندی نشوند در معرض فساد زود هنگام قرار میگیرند. از این رو برای پیشگری از فساد زود هنگام مواد غذایی و بالا بردن طول عمر مدت نگهداری این محصولات، باید به وسیله دستگاه وکیوم بستهبندی مواد غذایی، این محصولات را پلمپ کرد.
☑️ انواع کلی ماشین آلات بسته بندی
1. ماشین آلات جمع آوری
2. ماشین آلات برای مصارف صنایع دارویی اختصاصا قرص و کپسول
3. تجهیزات و ماشین آلات درپوش گذاری بطری، بستن و آب بندی کردن برای بطری ها
4. ماشین آلات برای بسته بندی با ظروف یکبار مصرف
5. ماشین آلات کارتن زنی
6. ماشین آلات تمیز کردن، استریلیزه کردن، خنک کننده و خشک کردن
7. ماشین آلات چاپ، علامت گذاری، مهر زدن
8. ماشین آلات انتقال
9. تسمه نقاله و دیگر ماشین آلات مرتبط
10. ماشین آلات تغذیه و جاگذاری
11. ماشین آلات پر کردن برای انواع محصولات خشک، پودر، جامد، مایع، گاز و یا چسبناک
12. تجهیزات کنترلی با استفاده از تصویر، صدا، تشخیص فلزات و غیره
13. ماشین آلات لیبل زنی
14. ماشین آلات مرتب سازی
15. ماشین آلات برای پر کردن انواع بسته ها
16. تجهیزات برای تخلیه و مرتب سازی محصولات و چیدن آن ها روی پالت ها
17. ماشین آلات شناسایی محصولات مانند ماشین های برچسب زدن، علامت گذاری، و غیره
18. ماشین آلات برش
19. ماشین آلات توزین
20. ماشین آلات بسته بندی: بسته بندی های کششی، بسته بندی کوچک، باندینگ
21. ماشین آلات پرکن اتوماتیک
☑️ پر کاربرد ترین دستگاه های بسته بندی در تولید مواد غذایی
همان طور که در بالا اشاره شد، با توجه به نوع محصولات در صنایع غذایی باید از بسته بندی های متفاوتی استفاده کرد. برای مثال در کارخانه ها برای بسته بندی آجیل و کیک و اسنک و محصولاتی مانند آن می توان از دستگاه های بسته بندی عمودی، پری مید، افقی، وکیوم و غیره استفاده کرد. همچنین برای بسته بندی مایعات نیز باید به این موضوع توجه داشت که نوع دستگاه هایی که برای آن ها استفاده می شود با توجه به غلظت آن هاست.
☑️ دستگاه بسته بندی عمودی (VFFS)
دستگاه بسته بندی عمودی عمدتا برای پر کردن از قانون جاذبه استفاده می کند. بار(محصول تولید شده) توسط نوار نقاله و یا بالابر های خاصی بالا برده شده و روی وزن کن چند هده(مولتی هد ویر) ریخته می شود، سپس به وسیله قانون جاذبه مواد غذایی مورد نظر به طرف پایین ریخته می شوند.(برای مثال اگر هدف نهایی و وزن در نظر گرفته شده ای که باید درون بسته بندی پر شود،100 گرم باشد این دستگاه وزن کن توسط ماشین های پیشرفته ای که دارد محاسباتی انجام می دهد و با توجه به این محاسبات از هر ویر خود محصول با وزن خاصی را رها می کند تا ما به آن وزن هدفی که برای هر محصول بسته بندی شده در نظر گرفته ایم، برسیم. در این مثال رها کردن محصول از ویر 3(60گرم) و ویر2(40گرم)، ما را به هدف 100 گرم می رساند.)
پس از اینکه ویرها جدا شد محصولات به درون بسته هایی ریخته می شوند که پایین آن ها بسته است ولی قسمت بالایی همچنان باز است(هر پرسی پایین بسته موجود و بالای بسته بعدی را همزمان پرس می کند.) به بسته بندی های خام به صورت کلی سلفون می گویند اما ممکن است جنس اصلی آن ها PP ،BOPP ،CPP یا غیره باشد. همچنین باید در نظر داشت که برای تغییر جنس بسته بندی ها باید دمای آن ها را تغییر داد.(دمای پرس) عمدتا بسته هایی که در بسته بندی اسنک حاصل می شود را Pillow Pack (مانند بالشتک) می نامند.

☑️ دستگاه بسته بندی پری مید
این دستگاه فاقد قسمت بسته ساز است، به این معنا که بسته های آماده که فقط در آن ها بسته نشده است را روی هم در استکر می چینند و دستگاه به صورت اتوماتیک یکی یکی بسته ها را برداشته و قسمت بالایی آن ها را با گیره باز می کند و آن ها را از محصول پر کرده و سپس در آن ها را سیل کرده(بستن) و به سراغ بسته بعدی می رود.
از مزیت های این دستگاه می توان به این مورد اشاره کرد که برای این دستگاه شکل ظاهری بسته بندی ها تفاوتی ایجاد نمی کند چون این دستگاه فقط عمل بستن در آن ها انجام می دهد. به معنایی دیگر به عنوان ماده اولیه به دستگاه بسته بندی عمودی رول می دهند اما به دستگاه پری مید فقط بسته های آماده(یک طرف بسته شده) را می دهند.

☑️ دستگاه بسته بندی افقی
از این دستگاه ها قالبا برای بسته بندی کوکی و شیرینی، کیک ، بیسکویت نرم و بیسکویت سخت | کراکر استفاده می شود.(برای این که اگر بخواهیم با دستگاه بسته بندی عمودی بسته بندی کنیم، محصولات آسیب می بینند) محصولات روی نوار نقاله می روند و سلفون دور محصولات را می پوشانند و دو طرف آن را می بندد و سپس آن را می برند.

☑️ دستگاه های پرکن مایعاتی مانند سس گرم
سس کچاپ به دلیل این که سرکه ندارد برای از بین بردن باکتری ها و جلوگیری از کپک زدن و خراب شدن باید فرآیند تولیدش گرم باشد و باید برای پر کردن آن ها تزریق انجام شود. برای بسته بندی سس کچاپ را در PP(مقاوم در برابر گرما) می ریزند.
☑️ دستگاه های پرکن مایعات مانند سس سرد
سس مایونز به دلیل این که سرکه دارد دیگر نیازی به گرم کردن آن برای از بین بردن باکتری ها نیست. برای بسته بندی سس مایونز را در PET می ریزند و باید برای پر کردن آن ها تزریق انجام شود.

☑️ روش کار دستگاه وکیوم بسته بندی
روش کار دستگاه وکیوم بستهبندی مواد غذایی به این صورت است که ابتدا هوای اضافی ظروف مواد غذایی خارج میشود و سپس به وسیله دستگاه مزبور، روکشی پلاستیکی بر روی بستههای مواد غذایی کشیده میشود. در این روش بستهبندی، هیچ هوایی در درون بسته مواد غذایی وجود نخواهد داشت و روکش پلاستیکی به طور کامل به مواد غذایی مورد نظر میچسبد و مانع از ورود هر نوع هوا و یا آلودگی به آنها میشود.
البته برخی از دستگاه وکیوم بستهبندی این قابلیت را دارند که همزمان با کشیدن روکش پلاستیکی بر روی محصولات غذایی، برخی از گازهای بیاثر همچون آرگون و نیتروژن را به درون بسته مواد غذایی تزریقکنند. این عمل سبب بالاتر رفتن طول عمر مدت نگهداری مواد غذایی وکیوم شده میشود. هر کدام از انواع مختلف دستگاه وکیوم بستهبندی، برای بستهبندی مواد غذایی مخصوصی مورد استفاده قرار میگیرند.
☑️ دستگاه وکیوم بسته بندی دستی
دستگاه وکیوم بستهبندی دستی، از دستگاههای بستهبندی مواد غذایی است که برای مصارف خانگی از آن استفاده میشود. این دستگاه دارای حجم و اندازهای کوچک است و به جهت وزن پایینی که دارد به سهولت قابل حمل و نقل و جابهجایی است. لازم به ذکر است که معمولا برای مصارف خانگی نیازی به صرف هزینههای بالا جهت خرید دستگاه وکیوم مواد غذایی نیست و حتی یک دستگاه وکیوم خانگی ارزان قیمت نیز میتواند نیازهای روزانه یک خانواده پر جمعیت را برطرف کند.

☑️ دستگاه وکیوم بسته بندی رومیزی
از دیگر دستگاههای بستهبندی مواد غذایی میتوان به دستگاه وکیوم بستهبندی رومیزی اشاره کرد. این دستگاه با نام دستگاه وکیوم بستهبندی نیمه صنعتی نیز شناخته میشود و در مقایسه با دستگاه وکیوم دستی بزرگتر و دارای وزن بیشتری است. البته اصلیترین قابلیت این دستگاه این است که به صورت اتومات بستهبندی مواد غذایی را انجام میدهد. در واقع تنها کافی است که بسته مواد غذایی درون آن قرار داده شود تا پس از مدتی کوتاه، بستهبندی کاملا بهداشتی را تحویل دهد. قیمت دستگاه بستهبندی وکیوم رومیزی نسبت به دیگر دستگاههای صنعتی بسیار مناسبتر است و برای کارگاههای کوچک بسیار کاربردی است.
☑️ دستگاه وکیوم بسته بندی ایستاده
یکی دیگر از انواع دستگاههای بستهبندی مواد غذایی، دستگاه وکیوم بستهبندی ایستاده است که یکی از مصادیق دستگاه بستهبندی وکیوم صنعتی است. این دستگاه دارای ابعاد بزرگ و وزن بالایی است. البته وجود چرخهای تعبیه شده در زیر پایههای این دستگاه بستهبندی صنعتی مواد غذایی، سبب شده است که جا به جایی این دستگاه به راحتی ممکن باشد.
این دستگاه بستهبندی صنعتی مواد غذایی، دارای قابلیت تنظیم میزان تزریق گازهای بیاثر به بستهبندیهای مواد غذایی است و از آن در کارخانجات و کارگاههای تولیدی نسبتا بزرگ استفاده میشود. با توجه به کارایی بیشتری که این دستگاه نسبت به دیگر دستگاههای معرفی شده دارد، بدیهی است که قیمت دستگاه بستهبندی صنعتی از نوع ایستاده، بیشتر از سایر دستگاههای وکیوم و بستهبندی باشد.
☑️ دستگاه وکیوم بسته بندی دوکابین
دستگاه وکیوم بستهبندی دوکابین، نوع دیگری از دستگاه بستهبندی وکیوم صنعتی است. از این دستگاه در کارخانجات بزرگ تولیدات مواد غذایی استفاده میشود. اصلیترین مزیت این دستگاه در سرعت بستهبندی محصولات در دو کابین مجزا است. این دستگاه نیز قابلیت تنظیم میزان تزریق گازهای بی اثر را دارد.
دستگاه وکیوم بستهبندی دوکابین یکی از پیشرفتهترین انواع دستگاههای بستهبندی است که روند بستهبندی محصولات را در خط تولید مواد غذایی تسریع میکند و از این رو، طرفداران بیشماری دارد. بدیهی است که قیمت دستگاه وکیوم بستهبندی مواد غذایی دو کابین از سایر دستگاهها بالاتر باشد و این موضوع، به جهت کارایی بیشتر این دستگاهها است. همین امر سبب شده است که بسیاری از صاحبان کسب و کارها ترجیح دهند جهت صرفهجویی در هزینههای خط تولید مواد غذایی، از دستگاههای بستهبندی دست دوم استفاده کنند.
☑️ دستگاه بسته بندی حجمی
نوع دیگری از دستگاه تولید بستهبندی مواد غذایی، دستگاه بستهبندی حجمی است که در ردیف دستگاه بستهبندی صنعتی مواد غذایی نیز قرار میگیرد. این دستگاه کمی متفاوتتر از دستگاههایی است که پیشتر در مورد آنها صحبت شد. چراکه این دستگاه که به دستگاه پر کن نیز معروف است، برای بستهبندی محصولات گرانولی که دارای اشکال هندسی منظم هستند استفاده میشود.
این نوع بستهبندیها به شکل بالشتی و در سایزهای معمولی مورد استفاده قرار میگیرند. در برخی از انواع این نوع دستگاهها، قابلیت بستهبندی در اشکال پاکتی نیز وجود دارد و البته بدیهی است که قیمت دستگاه بستهبندی حجمی با دارا بودن این آپشنها بسیار بالاتر از قیمت دستگاه بستهبندی حجمی تک کاره است.

☑️ دستگاه چاپ بسته بندی مواد غذایی
دستگاه چاپ بستهبندی مواد غذایی، دستگاهی است که در خط تولید مواد غذایی، وظیفه درج اطلاعات محصولات تولیدی را بر عهده دارد. از این دستگاه، پس از اینکه فرآیند وکیوم و بستهبندی مواد غذایی انجام شد، استفاده میشود. در واقع دستگاه چاپ بستهبندی مواد غذایی با درج کامل اطلاعاتی درمورد تاریخ تولید، انقضاء، نوع متریال استفاده شده در مواد غذایی، میزان کالری آنها و… خیال مصرف کنندگان را از بابت محصول مورد نظر آسوده میکند. از این رو این دستگاه نقش مهمی در خط تولید مواد غذایی بر عهده دارد.
البته لازم به ذکر است که قیمت دستگاههای مواد غذایی بسیار بالا است و از این رو افرادی که قصد راهاندازی خط تولید مواد غذایی را دارند، بایستی بودجه کافی برای این امر در نظر بگیرند. یکی از راههای صرفهجویی در هزینههای راهاندازی خط تولید مواد غذایی، استفاده از دستگاه بسته بندی مواد غذایی دست دوم است. البته در خرید دستگاههای مواد غذایی دست دوم نیز بایستی نکات اساسی و مهمی را مدنظر قرار داد. در ادامه برخی از نکات مهم در خرید دستگاه بسته بندی مواد غذایی توضیح داده میشوند.



