کولر خودرو از چندین جزء تشکیل شده است که در بین آنها کمپرسور نقش غیرقابلانکاری بازی میکند. این قسمت مسئولیت تولید هوای سرد و خنکسازی فضای داخلی خودرو را برعهده دارد و در فصول گرم و تابستانی یکی از تجهیزات اصلی خودروها بهحساب میآید. به همین دلیل در این مطلب قصد داریم به بررسی نحوه کارکرد کمپرسور کولر، انواع آن، اجزای سازنده و علائم خرابی کمپرسور کولر خودرو بپردازیم
کمپرسور کولر خودرو چیست؟
کمپرسور یکی از مهمترین اجزای سیستم تهویه مطبوع است که مُبَرِد (ماده سیال خنککننده) را قبل از پمپاژ آن به کندانسور تحت فشار بالا قرار میدهد تا از گاز به مایع تبدیل شود. برای اینکه سیستم تهویه مطبوع بهخوبی کار کند، به کمپرسوری با عملکرد مناسب نیاز دارد. بدون کمپرسور عملا یکی از اصلیترین مراحل خنککنندگی هوای کولر انجام نخواهد شد.
کمپرسور کولر چگونه کار میکند؟
قبل از هر چیزی بهتر است درک کاملی از تعامل بین کمپرسور کولر و مُبَرِد داشته باشیم. مبرد یا عنصر خنککننده کولر خودروی شما که بهعنوان گاز کولر هم شناخته میشود، نوعی سیال است که هوای گرم را به هوای سرد تبدیل میکند. از طرفی برای اینکه مبرد بتواند بهدرستی وظیفه خود را انجام دهد، باید ابتدا بهاندازه کافی فشرده شود و همانطور که حدس میزنید، وظیفه فشرده کردن این گاز برعهده کمپرسور کولر خودروی شماست. کمپرسور به بلوک موتور متصل است و توسط یک قرقره و یک تسمه Vشکل حرکت میکند. هنگامی که کولر خودرو روشن میشود، محرک تسمه توسط یک کلاچ مغناطیسی به حرکت درمیآید. کمپرسورهای مورد استفاده در سیستمهای تهویه مطبوع خودروهای مدرن، طراحی فشرده و وزن کمی دارند.
طرز کار کمپرسور به این صورت است:
- کمپرسور گاز مبرد را از اِواپُراتور (نوعی رادیاتور) میکِشد و آن را فشرده میکند. در این مرحله، گاز گرم و فشار آن بهشدت افزایش مییابد.
- گاز فشرده به سیستم مبدل حرارتی منتقل میشود. این مبدل حرارتی شامل یک کندانسور (یا یک مبدل حرارتی دیگر) است که در آن حرارت از گاز به محیط اطراف منتقل میشود.
- در مبدل حرارتی یا همان کندانسور، گاز فشرده و خنک میشود و سپس به شکل مایع درمیآید. این تبدیل باعث افت دما و فشار گاز میشود.
- مایع سرد به سیستم تهویه داخل خودرو منتقل میشود. در این مرحله، مایع بهعنوان مبرد در سیستم تهویه داخلی عمل میکند و هوا را سرد میکند.
انواع کمپرسور کولر
۱. کمپرسورهای پیستونی
این نوع کمپرسورها از طراحی پیستونی استفاده میکنند و در بسیاری از خودروهای معمولی دیده میشوند. مزیت اصلی کمپرسورهای پیستونی نسبت به کمپرسورهای روتاری، صدای کمتر آنهاست؛ اما بهدلیل اتلاف انرژی توسط پیستونها، مصرف سوخت بیشتری دارند. کمپرسورهای پیستونی برای اکثر خودروها یک گزینه عالی بهشمار میروند چون ساده و ارزان هستند. بااینحال، این کمپرسورها بهرهوری بالایی ندارند؛ زیرا نمیتوانند سطح فشار ثابتی را بین کمپرسور و عنصر گیرنده/خشککن حفظ کنند.
۲. کمپرسورهای روتاری یا دوّار
کمپرسورهای روتاری هم یکی از رایجترین انواع کمپرسور در خودروها هستند که از موتور الکتریکی برای به حرکت درآوردن پمپ استفاده میکنند. این کمپرسورها نسبت به انواع دیگر کارآمدتر هستند، در خودروهای کوچک و کامیونهای بزرگ استفاده میشوند و گرانتر هستند.
۳. کمپرسورهای اسکرول
از کمپرسورهای اسکرول در خودروهایی استفاده میشود که دریچه گاز یا درایو سرعت متغیر (VSD) ندارند و فقط میتوانند با سرعت و قدرت کامل کار کنند. کولرهای اسکرول از یک روتور اسکرولی استفاده میکنند تا مبرد را در داخل سیمپیچ فشرده کنند و سپس آن را به داخل کابین خودرو انتقال دهند. این روش میتواند به مصرف بهینه انرژی کمک کند زیرا حرارت کمتری توسط موتور احتراق داخلی (ICE) تولید میشود.
۴. کمپرسورهای الکتریکی
کمپرسورهای الکتریکی روزبهروز بهتر و بهینهتر میشوند. این نوع کمپرسورها از برق بهجای موتور بنزینی یا دیزلی برای فشرده کردن گاز استفاده میکنند. این کمپرسورها معمولاً در خودروهای برقی یا خودروهای هیبریدی مورد استفاده قرار میگیرند.
علائم خرابی کمپرسور
۱. تولیدنشدن هوای خنک
اولین علامت خرابی کمپرسور کولر خودرو این است که سیستم تهویه داخلی، هوای سرد تولید نمیکند. درنتیجه، دمای فضای داخل خودرو بالا میرود و کولر عمل نمیکند.
۲. صدای غیرعادی
در برخی موارد، کمپرسور خراب ممکن است صداهای غیرعادی مثل صدای خشخش یا بهم خوردن قطعات فلزی یا دیگر صداهای عجیبوغریب ایجاد کند. این صداها ممکن است ناشی از اصطکاکهای داخل کمپرسور باشند.
۳. لرزش خودرو
کمپرسور خراب، ممکن است منجر به لرزش خودرو شود. این لرزشها معمولاً از تراز نبودن یا عملکرد نادرست پیستونها در کمپرسور ناشی میشوند.
۴. نشت روغن
اگر کمپرسور دچار نشت روغن شود، ممکن است روغن به سیستم تهویه داخلی یا به محیط خارجی هم راه پیدا کند. در چنین وضعیتی احتمالا تعمیر یا تعویض کمپرسور ضروری میشود.
۵. کاهش عملکرد
کمپرسور خراب ممکن است عملکرد کولر را کاهش دهد، بهطوریکه هوای سرد تولیدشده کمتر از انتظار باشد یا دمای فضای داخل خودرو بهصورت محسوس بالا برود.