تیرچه قطعه پیشساختهای است ، متشکل از بتن و فولاد که پس از اجرای کامل سقف ، تیرهای فرعی T شکل ایجاد میکند. تیرچهها در سه مرحله تحت بارگذاری قرار میگیرند. در مرحله اول بار ناشی از حمل و نقل را تحمل میکند. در مرحله دوم بار ناشی از اجزابتن ریزی سقف که وزن مرده سقف (وزن تیرچه ، بلوک و بتن درجا) و بارهای در حین اجراء در حد فاصل تکیه گاههای اصلی به تیرچه است را تحمل میکنند و در مرحله سوم تحمل بار برآیند حاصل از بارهای مرده و زنده پس از عمل آوری بتن پوششی و کسب مقاومت کافی است.
تیرچه خرپایی
تیرچه خرپایی شبکه پیش ساخته شده از میلگردهای کششی زیرین ، بالایی و عرضی (زیگزاگ) که به شکل خرپا به همدیگر جوش یا قلاب شدهاند و ایستایی لازم را برای حمل و اجراء تامین میکنند. این تیرچه از اجزاء زیر تشکیل میشود.
میلگردهای زیرین (عضو کششی )
در مرحله اول باربری تیرچه ، میلگرد زیرین خرپا به عنوان عضو کششی خرپای تیرچه ، باید قادر به تحمل نیروی کششی (حاصل از لنگر خمشی) ناشی از وزن خود تیرچه در زمان حمل و نقل باشد. و همچنین قادر به تحمل نیروی کششی (حاصل از لنگر خمشی) ناشی از وزن مرده سقف در فاصله محور تا محور تیرچهها و بین دو تکیهگاه موقت (شمع بندی) باشد. در مرحله دوم باربری (بهرهبرداری) ، میلگردهای کششی تیرچه (اعم از زیرین و یا تقویتهای لازم) به عنوان عضو کششی تیر T عمل میکند.
میلگردهای (زیگزاگ)
در مرحله اول باربری ، میلگردهای عرضی همانند عضو مورب خرپا عمل میکنند و به کمک اعضای کششی و بالایی ، ایستایی لازم را جهت تحمل وزن خود تیرچه (در هنگام حمل و نقل) و وزن مرده سقف بین تکیهگاههای موقت (در هنگام اجراء) تامین میکنند. در مرحله دوم باربری تیرچه ، میلگردهای عرضی پیوستگی لازم بین میلگرد کششی خرپا و بتن پوششی (بتن درجا) را تامین میکنند. همچنین مقابل با قسمتی از نیروی برشی تیر T به وسیله میلگردهای عرضی انجام میگیرد.
میلگرد بالایی
در مرحله اول باربری ، میلگرد بالایی به کمک دیگر اعضای خرپا ، وزن تیرچه را در هنگام حمل و نقل و همچنین وزن مرده سقف را در فاصله دو تکیه گاه موقت (هنگام قالببندی و بتن ریزی پیش از به مقاومت رسیدن بتن پوششی) تحمل میکند
در مرحله دوم باربری تیرچه اگر میلگرد بالایی در ضخامت بتن پوششی و بالاتر از سطوح بلوکها قرار گیرد ، در نقش فولاد افت حرارتی مقطع مرکب سقف عمل میکند در مقطع تیر T و در صورتی که پایینتر از سطح بلوکها قرار گیرد ، چنین نقشی نخواهد داشت.
میلگرد تقویتی
برای تقویت استحکام کششی به غیر از دو میلگرد طولی کششی که در سرتاسر طول تیرچه ادامه دارند ، میلگردی با طول کمتری که با توجه به نمودار لنگر خمشی محاسبه میشود در داخل بتن پاشنه قرار میگیرد ، که دو سر آن از بتن پاشنه باید بیرون آمده باشد
میلگرد کمکی اتصال
این میلگرد به منظور مهار کردن میلگردهای کششی و امکان استقرار بیش از دو میلگرد کششی در پاشنه تیرچه به کار میرود
بتن پاشنه
بتن پاشنه قسمت بتنی تیرچه خرپایی است که به عنوان نشیمنگاه بلوک و همچنین پوشش دهنده و مهار کننده میلگردهای زیرین خرپا است. برای تامین تکیه گاه بلوکها (قالب دائمی) و نیز برای پرهیز از قالببندی قسمت زیرین سقف ، پاشنه تیرچه قبل از نصب ، بتن ریزی میشود. بتن پاشنه نقش بسیار مهمی در روش اجرای سقف دارد ، چنانچه سطح افقی و عمودی تیرچه در امتداد طولی انحنا داشته باشد ، جایگذاری بلوکها با مشکلاتی مواجه میشود. نشیمنگاه بلوک باید صاف و یکنواخت باشد تا بلوکها به طور یکنواخت در محل خود قرار گیرند و سطح زیرین سقف برای نازککاری بعدی مناسب شود. پس از بتن ریزی پاشنه ، باید مراقبتهای لازم جهت نگهداری و مرطوب نگهداشتن بتن انجام شود. نوع بتن و ضخامت پوششی بتنی ، روی میلگردهای کششی تاثیر زیادی در مقاومت سقف ، مقاومت در برابر آتشسوزی و دوام تیرچه دارد
ویژگی بتن پاشنه تیرچه
حداقل عرض پاشنه بتنی ۱۰ سانتیمتر است و به طور معمول آن را با عرض ۱۲ سانتیمتر اجرا میکنند. ضخامت پاشنه حداقل ۴ سانتیمتر و حداکثر ۵/۵ سانتیمتر است و نباید از قطر بزرگترین میلگرد کششی به اضافه ۳۰ میلمتر کمتر باشد. توصیه میشود در مناطق مهاجم ، جهت جلوگیری از خوردگی میلگردها و کاهش نفوذپذیری بتن از مواد کاهنده آب ( روان کننده ها ) ، سایر موارد افزودنیهای مناسب یا نسبت آب به سیمان کم استفاده شود.
ویژگیهای ابعادی و ظاهری
عرض قسمت زیرین تیرچه پیش ساخته نباید از ۱۰ سانتیمتر کمتر باشد و ارتفاع آن ۵/۲ برابر عرض تیرچه بیشتر باشد. عرض لبه کناری تیرچه که نشیمنگاه بلوکها است باید حداقل ۱۵ میلیمتر بوده و سالم و صاف باشند. ابعاد تیرچه و مفتولهای به کار رفته در ساخت تیرچه باید بر مبنای محاسبات کاربردی تیرچه و براساس درخواست خریدار باشد. بخش بتنی تیرچه باید بصورت پیوسته و پوکی و شکستگی باشد. میلگردهای کششی در دو سر تیرچه باید در خارج از پاشنه بتنی ادامه یابند و نمایان باشند. دو سر میلگرد تقویتی باید از سطح بتن پاشنه نمایان باشد