☑️ انواع ماشین آلات راهسازی چیست؟
انواع ماشین آلات سنگین راهسازی شامل تجهیزاتی است که برای جابهجایی مصالح، خاکبرداری، ساخت و ایجاد زیرساخت آسفالت راهها و بزرگراهها مورد استفاده قرار میگیرد..
☑️ لودر ( Loader )
در اصل می توان گفت که لودرها هم در یکی از دسته بندی های ماشین آلات راهسازی غول پیکر جای می گیرند که بطور وسیعی در کارهای ساختمانی برای حمل توده مواد (نظیر خاک و سنگ )، بارگیری کامیون ها، خاکبرداری ، حفاری و گاهی تسطیح (به عنوان بولدوزر ) بکار گرفته می شوند. بر خلاف اسکریپرها که به طور همزمان برای بارگیری و حمل استفاده می شوند، لودرها همواره باید به همراه ماشین های انتقال دهنده مانند کامیون ها به کار گرفته شوند.
☑️ انواع لودر
اصولا دو نوع لودر نصب شده بر روی شاسی تراکتور وجود دارد:
لودر چرخ زنجیری (Chain Loader)
لودرهای چرخ زنجیری فشار کمی بر خاک زیر خود وارد می کنند. این نوع ماشین با داشتن مزایایی همچون شناوری خوب و قدرت کشش مناسب می تواند در زمین های نرم و باتلاقی که لودرهای چرخ لاستیکی در آن ها کارایی مناسبی ندارند به خوبی عمل نمایند. همچنین عملکرد این دستگاه ها بر روی زمین های سنگلاخی نسبت به نوع چرخ لاستیکی که به شدت ممکن است آسیب ببینند بسیار مناسب می باشد . لودرهای چرخ زنجیری طراحی مناسبی برای مانور در محیط های محدود دارند. نقل و انتقال این لودرها بین پروژه های مختلف، نیازمند تریلی می باشد.
لودر چرخ لاستیکی (Wheel Loader)
لودرهای چرخ لاستیکی دارای سرعت بالاتری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری بوده و بسیار بهتر از آنها در زمینهای سفت عمل میکنند. آنها میتوانند در راه های ساخته شده حرکت و در فواصل نسبتاً کوتاه بدون نیاز به تریلر انتقال یابند.
از جهت اندازه انواع گسترده تری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری دارند و از این رو میتوانند سازگارتر با نیازها انتخاب شوند و همچنین هزینه نگهداری آن ها در زمینهای مرطوب و خاک های ماسه ای که خاصیت ساینده برای لودرهای چرخ زنجیری دارند، کمتر میباشد.
فشار وارد بر زمین توسط لاستیک ها با تغییر میزان باد لاستیک قابل تغییر بوده، ولی به هر حال کار کردن توسط این لودرها در زمین های خیس و گل آلود به علت ایجاد فشار زیاد مشکل و ظرفیت باربرداری آنها در زمین های باتلاقی نسبت به نوع چرخ زنجیری، کمتر خواهد شد. البته زنجیرهای سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجود دارد که میتوان برای افزایش اصطکاک لاستیک ها از آنها استفاد کرد.
در زمینهای سنگلاخی با سنگهای تیز گوشه امکان آسیب پذیری لاستیکها وجود دارد، البته نوع جدیدی از لاستیکها با آج های خیلی ضخیم تولید شدهاند که امکان کار در مناطق سنگلاخی را فراهم میآورند. لودرهای چرخ لاستیکی قدرت کشش کمتری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری هم وزن خود دارا بوده و در نتیجه قدرت مفید آنها در کندن خاکها و بالا رفتن یا پایین آمدن از شیب ها محدود میباشد.
دستگاههای نوع چرخ لاستیکی که بر روی تراکتور کمرشکن نصب میشوند، میتوانند مشخصات فرمان پذیری مطلوبی در جای کم داشته باشند. کمرشکن بودن لودر اجازه گرفتن زاویهای تا ۳۵ درجه در صفحه افقی محور ماشین بین دو قسمت اصلی ماشین را فراهم میکند.
☑️ قسمتهای اصلی لودر
لودرها بطور کلی شامل قسمت های زیر میباشند:
موتور
موتور یکی از قطعات لودر است که نیروی لازم برای حرکت را به وجود می آورد. امروزه اکثر لودرهای چرخ زنجیری به صورتی ساخته میشوند که موتورشان پشت سر راننده قرار گیرد . این امر می تواند به دو علت باشد، اول اینکه وزن موتور بصورت یک عامل تعدیل کننده لنگر حاصل از وزن جام پر شده از مصالح است . ثانیاً اپراتور لودر نزدیکتر به فضای کار خود بوده و کنترل ماشین برایش سهلتر میشود.
موتور در لودرهای چرخ لاستیکی بسته به موارد زیر میتواند در جلو یا عقب ماشین قرار بگیرد:
1- لودرهای کوچک با محور گردان جلو دارای موتور در جلوی ماشین هستند.
2- لودرهایی که دارای جام در جلو و بیل در عقب (بکهو لودرها) میباشد به علت بازتر بودن دید راننده موتورشان در جلو قرار دارد.
3- به دلیل ایجاد نیروی خنثی کننده لنگر حاصل از وزن جام پر شده و همچنین ایجاد دید بازتر برای راننده لودرهای بزرگ معمولا دارای موتور در عقب ماشین هستند.
شاسی
لودرها دارای شاسی تراکتور میباشند. این شاسیها برای لودرهای چرخ زنجیری یکپارچه هستند و برای لودرهای چرخ لاستیکی میتوانند به صورت کمرشکن باشند.
سیستم هیدرولیک
از سیستم هیدرولیک لودر برای انتقال نیرو از موتور به جام آن استفاده میشود. امروزه با بهینه سازی روغنهای هیدرولیک، محافظت در مقابل فرسایش و خوردگی در سیستم هیدرولیک افزایش یافته است . همچنین با استفاده از شیرهای فشار، خطایابی سیستمهای هیدرولیک و اعضای آن سادهتر شده است.
جام
جام لودرها طوری طراحی شدهاند که عمل تخلیه را میتوانند در ارتفاع ۵/۲ تا ۵/۴ متری از پای لودر انجام دهند. این قابلیت به لودرها امکان میدهد تا عمل تخلیه بار را در کامیونها و ماشینهای انتقال به راحتی انجام دهند. عمل بارگیری و تخلیه بار لودر، به ناچار با مانور زیادی همراه است.
بنابراین اگر فضای کار محدود باشد، در قدرت مانور لودر ایجاد مشکل خواهد شد . جام ممکن است در حین عملیات در موقعیت های مختلفی از لودر قرار گیرد.
☑️ بکهو لودر ( بیل بکهو )
بکهو لودر شامل یک لودر از جلو و یک بیل مکانیکی در عقب است. اندازه بکهو لودر از لودر و بیل مکانیکی کوچکتر است. و معمولا برای حجم کاری کمتر استفاده میشود. از بکهو لودر برای حفاری کم عمق، ایجاد کانال کوچک و متوسط برای لوله گذاری و جابجایی و حمل خاک استفاده میشود. انواع بکهو با توجه به شرایط عملیاتی به شرح زیر است :
☑️تمام گردان
☑️ ثابت
☑️ کشویی مکانیکی
☑️کشویی هیدرولیکی
☑️ بیل مکانیکی (Excavator)
انواع بیل مکانیکی برای گودبرداری در خاکهای نرم و سخت، سنگ های نرم و مواد غیر سنگی استفاده میگردند. برای حفاری کانالهایی جهت جاگذاری لوله ها و کابل های ادارات برق، تلفن و آب و فاضلاب و حوضچههای بزرگ و نوع خاص آن برای معادن مورد استفاده قرار میگیرد. بیلهای مکانیکی میتوانند انواع خاک ها بجز صخره سنگ ها را حفر نمایند. صخره سنگها باید ابتدا توسط دستگاههایی مانند ریپر یا چکش هیدرولیکی تخریب و پس از آن توسط بیل برداشت شوند.
از بیل مکانیکی برای حفاری خاک به خصوص در اغلب زمینهای خرده سنگی که حفاری آن توسط ماشین آلات دیگر راهسازی جز بولدوزر عملی نیست، استفاده میشود. بیل قادر است علاوه بر حفاری، مواد حاصله را در داخل وسایل حمل مواد خاکی بار نماید. از این ماشین برای بار کردن همه نوع مواد اعم از سنگی، شنی و رسی و غیره میتوان استفاده کرد. همچنین برای حفر و زاویه دادن به کانالها از آن استفاده میشود.
☑️ انواع بیلهای مکانیکی رایج بر اساس
تقسیم بندی بیلها از لحاظ نوع شاسی که بر روی آن سوار میشوند:
☑️ بیل مکانیکی چرخ زنجیری
☑️ بیل مکانیکی چرخ لاستیکی
☑️ اجزای بیلهای مکانیکی
بیلهای مکانیکی از اولین انواع ماشین آلات مدرن راهسازی، است که در عملیات خاکی بکار رفته است بیلهای مکانیکی عمدتا” برای گودبرداری در خاک بارکردن آن با کامیون یا تریلی و یا تسمه نقالهها بکار میرود انواع پرقدرت آن قادر به گودبرداری در تمام انواع خاکها بجز صخره سنگها بدون تخریب اولیه میباشد. در ادامه به معرفی قطعات بیل مکانیکی میپردازیم.
اجزای بیل مکانیکی ازسه قسمت اساسی تشکیل شده است :
ارابه
قسمت اتاقک گردان روی ارابه
قسمت الحاقی جلوی ماشین
ارابه یا شاسی بیل مکانیکیها به دو نوع تقسیم میشود:
شاسی چرخ زنجیری
شاسی چرخ زنجیری با ثبات و قابل اطمینان برای اتاقک چرخنده فوقانی ایجاد میکند و قابلیت تحرک بسیار خوبی در محل خاکبرداری ایجاد میکند در ضمن به دلیل سطح وسیع چرخها فشار کمی بر روی خاک ایجاد میکند که امکان کار بر روی خاکهای سست را فراهم میکند در مواردی که بر حسب نوع خاک اصطکاک بیشتری مورد نیاز بوده و مسئله لغزندگی وجود داشته باشد نقش زنجیر در ماشین اهمیت پیدا میکند در عوض اینگونه بیلها سرعت کمی دارند.
شاسی چرخ لاستیکی ( کامیون )
شاسیهای چرخ لاستیکی دارای سرعت حرکتی بیشتری بوده ولذا برای کارهای کوچکی که تعداد صفر زیاد بوده و سطح راه مورد استفاده محکم باشد مفیدترند این نوع شاسی خود بر دونوع است : نوع خود متحرک که از اتاق فرمان میگیرد و نوع دیگر که در قسمت عقب کامیون نصب میشود و آن را کامیونی میگویند؛ سرعت نوع اول ۵۰ و سرعت نوع دوم ۸۰کیلومتر در ساعت میرسد .
☑️ انواع بیلهای مکانیکی
بیل مکانیکی با جام معکوس
به این بیل اسامی متعددی داده می شود از قبیل:کج بیل – بیل پشت خم وبیل کششی.
این بیلها در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی هستند و برای حفاری مناسبند.
بیل مکانیکی با سیستم کابلی
این بیل مکانیکی عبارت است از اتاقک گردانی که سوار بر چرخ ها بوده و در انتهای جلویی آن بیل متصل شده است. این بیل در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی می باشند.
بیل کششی ( دراگلاین )
بیل کششی دراگلاین ازیک اتاق فرمان – جرثقیل – جام بیل کششی و کابلهای لازم جهت کنترل قسمتهای مختلف تشکیل شده است.بیل کششی قادر است در سطوح خیلی بالاتر و خیلی پایینتر از سطح اتکاء خود است و در انواع زمینه های مورد استفاده قرار می گیرد. بازوی طویل آن برای حفاری و تخلیه مواد کنده شده مفید بوده و زمان سیکل کار کوتاه از محاسن این ماشین میباشد.
جرثقیل
جرثقیل تشکیل شده از اتاق فرمان و یک تیر بلند مشبک و قلب جرثقیل و معمولا برای بلند کردن اجسام سنگین و حرکت دادن آنها بکار میرود. با اتصال دستگاههای مختلف به انتهای تیر مشبک بلند جرثقیل میتوان از استفادههای دیگری نمود. جرثقیلها هم بر دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی میباشند که امروزه بیشتر هیدرولیکی وجود دارد.
☑️ بولدوزر (Bulldozer)
یکی دیگر از انواع ماشین آلات راهسازی، بولدوزر می باشد. بولدوزر یک ماشین چند منظوره است که میتواند برای انجام بسیاری از عملیات خاکی استفاده شود. در جلوی بولدوزر یک تیغه فولادی مستقيم و طویل نصب شده است. تیغه را میتوان بر اساس نیاز بالا و پایین کرد که برای تراشیدن مواد نرم و فشار دادن آنها به سمت جلو استفاده میشود.
همچنین ممکن است برای پخش کردن مواد نیز استفاده شود. بولدوزر برای شرایطی که مواد به هل دادن با نیروی زیادی نیاز دارند، مناسب ترین گزینه است.
☑️ غلتک (Compactor)
یکی دیگر از انواع ماشین آلات راهسازی، بولدوزر می باشد. بولدوزر یک ماشین چند منظوره است که میتواند برای انجام بسیاری از عملیات خاکی استفاده شود. در جلوی بولدوزر یک تیغه فولادی مستقيم و طویل نصب شده است. تیغه را میتوان بر اساس نیاز بالا و پایین کرد که برای تراشیدن مواد نرم و فشار دادن آنها به سمت جلو استفاده میشود.
همچنین ممکن است برای پخش کردن مواد نیز استفاده شود. بولدوزر برای شرایطی که مواد به هل دادن با نیروی زیادی نیاز دارند، مناسب ترین گزینه است.
