مشتقات نفتی چیست؟
صنایع پتروشیمی، حمل و نقل، صنایع دفاع، فناوری، صنعت، تجارت، تحقیق و توسعه و بسیاری از جنبه های دیگر فعالیت های انسانی به طور مستقیم یا غیرمستقیم با استفاده از نفت یا فرآورده های فرعی آن مرتبط هستند. این سوخت برای گرما و روشنایی، روان کننده ماشین آلات و مواد خام برای تعدادی از صنایع تولیدی فراهم می کند. به طور کلی کاربردهای نفت خام و مشتقات نفتی به شرح زیر است:
۱. حمل و نقل
نفت منبع کلیدی انرژی برای حمل و نقل است. نزدیک به دو سوم سوخت های حمل و نقل از نفت به دست می آید. سوخت های حمل و نقل که از مشتقات نفتی تشکیل می شوند عبارتند از: بنزین، گازوئیل، گاز مایع (LPG)، سوخت جت و سوخت دریایی. در حالی که بنزین در اتومبیل ها، موتورسیکلت ها، کامیون های سبک و قایق ها استفاده می شود، گازوئیل به عنوان سوخت توسط کامیون ها، اتوبوس ها، قطارها، قایق ها و کشتی ها استفاده می شود. هواپیماهای جت و برخی از انواع هلیکوپترها از نفت سفید استفاده می کنند که محصول جانبی پالایش نفت است.
۲. تولید برق
اگرچه نفت عمدتا در حمل و نقل استفاده می شود، اما در تولید برق نیز استفاده می گردد. یک نیروگاه سوخت فسیلی از نفت یا گاز طبیعی برای تولید برق (از طریق توربین) استفاده می کند. تولید برق از نفت هنوز سهم قابل توجهی در ترکیب انرژی بسیاری از کشورها دارد، حتی اگر زغال سنگ منبع اصلی تولید برق است، با این حال نیروگاه های نفتی باعث آلودگی زیست محیطی قابل توجهی می شوند. نیروگاه های نفتی نیز مقادیر زیادی آب مصرف می کنند.
۳. روان کننده ها
روان کننده ها که از نفت گرفته می شوند، تقریبا در همه صنایع در بسیاری از ماشین ها استفاده می شوند. روان کننده ها در انواع خودروها و ماشین های صنعتی برای کاهش اصطکاک استفاده می شوند. علاوه بر این، آنها در پخت و پز، کاربردهای زیستی بر روی انسان، اولتراسوند و معاینات پزشکی استفاده می شوند. روان کننده ها معمولا حاوی ۹۰ درصد روغن پایه اند که معمولا مشتقات نفتی هستند.
۴. کاربردهای دارویی
فرآورده های نفتی جانبی مانند روغن معدنی و کاربردهای نفت خام در ساخت کرم ها و داروهای موضعی استفاده می شود. اگرچه بیشتر داروها از مولکول‌های آلی پیچیده تشکیل شده‌اند، اما اساس آن به مولکول‌های آلی ساده، که عمدتاً محصولات جانبی نفت هستند، مرتبط است.
۵. کاربرد فرآورده های نفتی در کشاورزی
از جمله کاربردهای نفت خام در تولید آمونیاک استفاده می شود که به عنوان منبع نیتروژن در کودهای کشاورزی استفاده می گردد. برای دستیابی به این محصول، آفت کش ها به طور گسترده در بخش کشاورزی استفاده می شوند. بیشتر آفت کش ها از نفت تولید شده و علاوه بر این، ماشین آلات برای کارهای کشاورزی نیز نفت مصرف می کنند. به این ترتیب کشاورزی، یکی از مصرف کنندگان عمده نفت است.
۶. صنایع شیمیایی
فرآورده های نفتی توسط بسیاری از شرکت های شیمیایی به عنوان مواد اولیه استفاده می شود. کاربردهای نفت خام در ساخت کودهای شیمیایی، الیاف مصنوعی، لاستیک مصنوعی، نایلون، پلاستیک، آفت‌کش‌ها و حشره‌کش‌ها، عطرها، رنگ‌ها و غیره استفاده می‌شوند. پالایش نفت خام منجر به تولید چندین فرآورده جانبی می شود که در ساخت محصولات مختلف برای مصارف خانگی و صنعتی استفاده می شوند. محصولات فرعی عمده نفت شامل پلاستیک، مواد شوینده، نپتا، گریس، وازلین، موم و بوتادین و غیره است.