تاریخچه ماسوله

روستای زیبا و دلنشین ماسوله

در 55 کیلومتری رشت در استان گیلان شهری به نام ماسوله واقع است. محل قرار گیری ماسوله در 32 کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن میباشد و از غرب به خلخال از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است این شهر دارای 27 درجه و 8 دقیقه طول جغرافیایی و دارای 29 درجه و 1 دقیقه طول جغرافیای می باشد.

ماسوله چگونه به وجود آمد؟

ماسوله قدیم که به کهنه ماسوله نیز معروف است در فاصله 5 کیلومتری غرب جاده ماسوله به خلخال واقع میباشد که سکونتگاه اولیه و قدیمی اهالی این شهر بوده است که بیشتر بناهای آن با سنگ دیوار خودنمایی می کنند.نخستین کاوش های باستانی صورت گرفته در این محوطه از شهرستان فومن توسط هیئت پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی استان گیلان که به شهریور ماه 1374 برمی گردد مشخص کرد که از سده پنجم تا هشتم هجری کهنه ماسوله از مراکز مهم در زمینه فلزکاری به شمار می رفت.

در این منطقه سفال های آبدار با رنگ های متنوع که مشخصات دوره سلجوقی روی آنها نقش بسته بود کشف شد،به این ترتیب اهمیت و اعتبار تاریخی این شهر باعث شد در شهریور 1385 نام آن در فهرست آثار ملی ثبت شود.

رودخانه نسبتا پر آبی که ماسوله در کنار آن واقع است ماسوله رودخان نام دارد،از به هم پیوستن سرشاخه های بالادست این رودخانه تشکیل شده است درست در کنار ماسوله آبشاری زیبا وجود دارد همانطور که میدانید ماسوله در منطقه ای کوهستانی واقع شده است و دارای قلل مرتفعی در ارتفاعات خود میباشد قله ی شاه معلم با 3050 متر ارتفاع یکی از بلندترین قله های این منطقه می باشد.

برخی از افراد بر این باورند که در قرن سوم هـ . ق به هنگام فرار "آقاسید جمال الدین اشرف" از طارم ، "عون بن محمد بن علی" از همراهان مجروح وی به این منطقه آمد.وی قبل از آن به کام مرگ فرود از چوپانی درخواست کرده است که در این محل او را به خاک بسپارند،بعد از خاکسپاری عون بن محمدبن علی در این مکان ، چوپان ها کم کم گرد مزار وی جمع شدند و به مرور زمان بناها و خانه هایی در آنجا ساخته شد و به تدریج ماسوله شکل گرفت.

برخی دیگر نیز پیدایش این شهر را بر اساس تاریخ خطی سالک « سالوک معلم » به دو تن از شاگردان سالک به نام های "عین علی" و "زین علی" که مردم را به دین اسلام دعوت میکردند نسبت می دهند و بر این باورند مردم به سوی آن دو گرویده و پس از آن مزار آن ها زیارتگاه مردم شد.

برخی دیگر نیز پیدایش این شهر را بر اساس تاریخ خطی سالک « سالوک معلم » به دو تن از شاگردان سالک به نام های "عین علی" و "زین علی" که مردم را به دین اسلام دعوت میکردند نسبت می دهند و بر این باورند مردم به سوی آن دو گرویده و پس از آن مزار آن ها زیارتگاه مردم شد.

علت کوچ ماسوله ایها به مکان فعلی در روایتی،زلزله بزرگ 890 هجری قمری بیان شده است روایتی دیگر نیز همه گیر شدن بیماری طاعون را در سال 943 هجری قمری علت اصلی دلیل جابجایی ذکر کرده است.

معماری ماسوله

معماری بافت و ترکیب سنتی منازل ماسوله آن چیزی است که امروز بیش از هر چیز دیگر توجه جهانگردان و گردشگران داخلی را به خود جلب می کند،باید بدانید خانه های ماسوله در دو طبقه می باشند در خانه در مجموع از دو قسمت تشکیل شده است:

قسمت زمستانی ؛ قسمت زمستانی منازل در زبان محلی به سومه معروف است.

در عقب خانه اتاق کوچکی که نور چندانی برخوردار نیست سوم به وجود آمده است تنها یک نقطه نورگیر در آن به چشم می خورد که لون نام دارد در وسط این اتاق کوره ای تعبیه شده است که از آن در آشپزی و تهیه غذا و همچنین تامین گرما استفاده می شود دور تا دور اتاق نیز طاقچه هایی که ظروف گوناگون چینی و مسی در روی آن جای می گیرد ساخته شده است.

قسمت تابستانی یا به اصطلاح اتاق پیشخوان پنجره های اروسی چوبی و بالارو دارد این پنجره ها دارای گره های چینی هندسی می باشد و با شیشه های زیبا و رنگی رنگی تزیین می شود.

علاوه بر پیشخوان در بعضی از خانه ها، اتاقکی بر بام منزل وجود دارد که به زبان محلی به آن "برج" گفته می شود.

مشخصه این اتاق این است که فقط در تابستان کاربرد دارد در اتاق پیشخوان طاقچه های جانبی به چشم می خورد،بام هر منزل در ماسوله متمایل به کوه ساخته می شود و قسمت پیشین منازل بر عقب آن مسلط است.