ز گذشته بسیار دور مردم برای هموار ساختن جادهها از روشهای مختلفی استفاده میکردند و معمولا جنس جادهها در گذشته از خاک و یا سنگ فرش بوده است. امروزه برای هموار ساختن جادهها، متریالهای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد که معروفترین آنها آسفالت هست.
در طی عملیت راسازی از ماشین آلات و ابزارهای مختلفی استفاده میشود که در ادامه به آ شنایی با انواع ماشین آلات راهسازی و کاربرد آنها میپردازیم.
ماشینآلات صنعتی بسیار مختلف و با کاربردهای گوناگون و متفاوتی وجود دارند که هر کدام برای ساختن یک بخش خاص از پروژه راهسازی مناسب هستند. این ماشین آلات دارای لوازم یدکی های گوناگونی مانند لوازم زیربندی و لوازم موتوری می باشند که به هنگام نیاز باید تعویض گردند تا اختلالی در سرویس دهی ماشین آلات راهسازی به وجود نیاید.
بولدوزر و تراکتور
تراکتورها ماشینآلاتی در نوع دنده اتوماتیک و استاندارد هستند که نیروی خود را از موتورهای دیزل که معمولا توربو شارژ هستند، میگیرند. کنترل تراکتورها به صورت دنده اتوماتیک و کنترل هیدورلیک است که در کل در دو نوع چرخ زنجیری و چرخ لاستیکی وجود دارند.
با اطمینان میتوان گفت که تراکتور و بولدوزر از مهمترین ماشینآلات ساختمان سازی و راهسازی هستند. کار اصلی و اولیه تراکتور به عقب و یا جلو راندن بارها است اما به طور کلی دارای کاربردهای متعدد و موارد مصرف فراونی هستند که در زیر به تعدادی از این کاربردها اشاره میشود.
بیلهای مکانیکی
یکی دیگر از ماشینآلات راهسازی مهم بیلهای مکانیکی است که شناخت آن برای آشنایی با ماشین آلات راهسازی و کاربردهای آنها ضروری است. بیلهای مکانیکی تشکیل شده از سه قسمت اساسی زیر هستند:
ارابه یا شاسی: شاسی دو نوع دارد: شاسی چرخ زنجیری که سرعت آن ۵۰ کیلومتر در ساعت است و شاسی چرخ لاستیکی که سرعت ۸۰ کیلومتر در ساعت دارد.
قسمت اتاقک گردان روی ارابه
قسمت الحاقی جلوی ماشین
بیلهای مکانیکی از اولین ماشینآلات مدرن ساختمانی بهشمار میروند که معمولا در عملیات خاکی و گودبرداری مورد استفاده قرار میگیرند. بیلهای مکانیکی در نوع قدرتمند قادر به گودبرداری در انواع جنس خاکها به جز صخره سنگها هستند. بیلهای مکانیکی در چهار نوع بیل مکانیکی با جام معکوس، بیل مکانیکی با سیستم کابلی، بیل کششی و جرثقیل موجود هستند که هر مدل دارای کاربردهای گوناگونی است و این کاربردها در زیر مشاهده میشوند:
حفاری ساده
گودبرداری
حمل اجسام
خاک برداری
حفر تراشه
جرثقیل
جرثقیل از اتاق فرمان، قلب جرثقیل و یک تیر بلند مشبک تشکیل شده است. از جرثقیل معمولا برای بلند کردن اجسام و بارها و جا به جایی آن استفاده میشود. افراد معمولا با وصل کردن دستگاههای مختلف به انتهای جرثقیل از آن استفادههای دیگری میکنند. جرثقیل هم در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی وجود دارد که امروزه معمولا بیشتر نوع هیدرولیکی آن وجود دارد.
اسکریپر
سومین ماشین در آشنایی با انواع ماشینآلات راهسازی و کاربردهای آنها، اسکریپر است. این ماشین قابلیت انجام دادن حمل، بارگیری و تخلیه مواد خاکی در مسافتهای زیاد و متوسط دارد. اسکریپر ساخته شده از سه قسمت اصلی قسمت بارگیر، دیوار جلویی بارگیر، دیوار عقب بارگیر هستند. معمولا در زمینهایی که عاری از سنگهای درشت باشند اسکریپر استفاده میشوند و از این ماشین آلات برای عملیات و پروژههای که استفاده از بولدوزر اقتصادی نباشد استفاده میشود. اسکریپرها در دو دسته موتوردار و بدون موتور موجود هستند که امروزه نوع موتوردار بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد.
لودر
چهارمین ماشین در آشنایی با ماشینآلات راهسازی و کاربردهای آنها لودرها هستند که کاربردیترین ماشین برای کارهای ساختمانی است. به دلیل انعطافپذیری زیاد در عملکرد و تغییر جام قادر به انجام بسیاری از کارها است. لودرها در اندازههای مختلف ساخته میشوند. لودرها کاربردها و موارد مصرف بسیاری دارند که برخی از این کاربردها در آشنایی با انواع ماشینآلات راهسازی و کاربرد آنها شامل گزینههای زیر است.
حفاری زیر زمین
ایجاد خاکریز
بلند کردن مصالح ساختمانی
لایروبی
برداشتن موانع
غلتک راهسازی
از غلتک راهسازی برای عملیات ساخت جاده و مسیر استفاده میکنند و کاربرد این ماشین در متراکم کردن مصالح راهسازی است. از اساسیترین و عمدهترین دلیل استفاده از غلتک راهسازی، اصلاح ویژگیهای خاک است که رساندن میزان دانسیته لایههای خاک به حد مطلوب از مهمترین آن هست.
غلتکها در انواع متفاوتی وجود دارند که بر اساس ساختار و قابلیت دستهبندی میشوند. انواع غلتکهای موجود در زیر قابل مشاهده است.
پاچه بزی
چرخ لاستیکی یا پنوماتیک
لرزاننده
شبکهای
کفشکدار
فولادی