یکی از مهمترین و حیاتی ترین بخش های هر ساختمان تاسیسات آن است که در واقع زیربنای اصلی آسایش و آرامش ساکنین برای زندگی و کار در ساختمان را مهیا می کند.
به همین دلیل وقتی بخواهید یک ساختمان را از صفر بسازید، مهمترین بخشی که باید در نظر بگیرد تاسیسات است، تاسیسات خود به زیرمجموعه های ختلفی از جمله سیستم های گرمایشی، سرمایشی، لوله کشی، تهویه مطبوع، برق رسانی، خطوط تلفن، گازکشی و دیگر قسمت ها تقسیم بندی می شود
طراحی تاسیسات ساختمانی
کلیدی ترین اصلی که باید در زمان مهیا کردن تاسیسات در ساختمان در نظر داشته باشید، طراحی صحیح این سیستم به صورت اصولی و صحیح است.
در غیر این صورت تاسیسات عمر کوتاهی خواهند داشت و سریعاً به بازسازی و تعمیرات تاسیسات ساختمان نیاز پیدا خواهند کرد. حتی ممکن است طراحی غیراصولی تاسیسات به ایجاد خطرات جانی برای ساکنین نیز ختم شود.
به همین دلیل است که امروزه برخلاف زمان های گذشته طراحی تاسیسات ساختمان را فقط به مهندسین تاسیسات و معماران حرفه ای می سپارند. این افراد وظیفه دارند تاسیسات ملک را بر اساس فاکتورهایی از جمله شرایط معماری ساختمان، شرایط اقلیمی محل ساخت ساختمان، نحوه ساخت و شکل فیزیکی بنا و مخصوصاً بر اساس قوانین درج شده در مباحث ملی ساختمان سازی طراحی کنند.
در زمان طراحی ساختمان نقشه تاسیسات مورد نیاز در بنا توسط مهندس تاسیسات طراحی می شود، با این کار معمار ساختمان می تواند طراحی سایر بخش های بنا را به سادگی هر چه تمام تر انجام دهد. چرا که تمام بخش های معماری بر روی نقشه تاسیسات به چشم می خورد.
به عنوان مثال اگر طراحی الکتریکی ساختمان بر روی نقشه پیاده سازی شوند، سیم کشی های برق و روشنایی در قسمت ورودی ساختمان و حتی چراغ های دیواری برای نورپردازی داخلی و خارجی بنا کاملاً قابل دید هستند.
انواع تاسیسات ساختمانی
فکر می کنیم با توجه به توضیحاتی که تا این قسمت از متن در خصوص معرفی تاسیسات ساختمانی داده ایم با انواع این سیستم آشنا شده باشید، با این حال در این بخش نیز اضافه می کنیم که تاسیسات ساختمانی به دلیل تنوع زیاد به دو دسته کلی مکانیکی و الکتریکی تقسیم بندی می شوند.
البته بعضی نیز انواع تاسیسات ساختمان را به سه گروه تاسیسات الکتریکی، تاسیسات مکانیکی و تاسیسات تهویه مطبوع دسته بندی می کنند، که ما در این مطلب بر روی تقسیم بندی مدل اول تمرکز کرده و بخش های هر گروه از تاسیسات الکتریکی و تاسیسات مکانیکی را به طور کامل به شما معرفی خواهیم کرد.
تاسیسات گرمایشی و سرمایشی
یکی از مهمترین بخش های تاسیسات مکانیکی در ساختمان به تاسیسات گرمایشی و سرمایشی مربوط می شود. این بخش از تاسیسات محیطی راحت از نظر دمایی و کیفیت هوا در داخل ساختمان ایجاد می کند.
تاسیسات بهداشتی (آب و فاضلاب)
مهره کلیدی دیگر که در تاسیسات مکانیکی ساختمان جایگاه ویژه ای دارد، تاسیسات بهداشتی است که خود مجموعه ای از سیستم های لوله کشی و لوازم بهداشتی به منظور توزیع آب بهداشتی، جمع آوری و دفع فاضلاب، هواکش فاضلاب و دفع آب باران است.
برخی تاسیسات بهداشتی ساختمان را با لوله کشی آب و لوله کشی فاضلاب می شناسند، چرا که مهمترین نقش این بخش تامین آب مصرفی و دفع آب های خاکستری فاضلاب است. با این حال بهتر است تاسیسات بهداشتی را به چهار بخش لوله کشی آب مصرفی، لوله کشی فاضلاب، لوله کشی هواکش و لوله کشی آب باران تقسیم بندی کرد.
تاسیسات گاز رسانی
حمل و نقل سوخت های گازی و توزیع آن ها بین مصرف کنندگان از مهمترین وظایف تاسیسات گاز رسانی در ساختمان ها محسوب می شود که با توجه به نوع گاز رسانی در یکی از شاخه های زیر دسته بندی می شود:
- گاز رسانی شهری
- گاز رسانی صنعتی
- گاز رسانی پزشکی
شروع لوله کشی گاز در ساختمان ها باید بعد از اتمام مرحله دیوار چینی و پس از تکمیل پرونده و انتخاب پیمانکار انجام می شود. همچنین لازم است بر پایه علوم مهندسی و کارشناسی شده پیاده سازی شود، چون کوچکترین نشتی در لوله ها و اتصالات آن می تواند خسارت های جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد.
تاسیسات استخر (استخر، جکوزی، سونا)
مهمترین بخش در زمان راه اندازی استخر، سونا و جکوزی طراحی و نصب تاسیسات مورد نیاز برای این تجهیزات است، به طوری که تاسیسات را سنگ زیربنای استخر، سونا و جکوزی می دانند.
تاسیسات آتش نشانی (اعلام حریق، اطفاء حریق)
بحث امنیت برای افراد ساکن در ساختمان آنقدر اهمیت دارد که تاسیسات آتش نشانی به عنوان یک عضو مهم از تاسیسات مکانیکی ساختمان برای این منظور طراحی و اجرا می شود. این سیستم از آتش سوزی جلوگیری کرده و در صورت ایجاد آتش به صورت فوری عکس العمل نشان می دهد.
تاسیسات و تهویه مطبوع در بیمارستان (تاسیسات گازهای طبی)
وجود تهویه مطبوع و تاسیسات در بیمارستان ها یکی از مهمترین اقداماتی است که باید برای این محیط و توسط متخصصین فنی انجام شود. چون بیمارستان محل رفت و آمد و حضور بیماران بوده و وجود انواع میکروب ها و باکتری ها می تواند جان آن ها را به خطر بیاندازد، به همین دلیل بخش تاسیسات و تهویه مطبوع را زیر مجموعه ای از تاسیسات مکانیکی بیمارستان ها در نظر می گیرند.
اقدامات مهمی برای تاسیسات و تهویه مطبوع بیمارستان در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال از فیلترهای بسیار دقیق در حد 0.1 میکرون در سیستم تهویه مطبوع بیمارستان استفاده می شود. همچنین تهویه مطبوع در این مکان را به صورت سیستم زون یا چند قسمتی اجرا می کنند تا هر منطقه از جمله اتاق عمل، اتاق نوزادان، اتاق ریکاوری و غیره دما و رطوبت مختص به خود را داشته باشند.
تاسیسات سیستم های بخار
از گذشته های دور تا به همین امروز از سیستم های بخار به عنوان بزرگ ترین و مهمترین سیستم های انتقال انرژی در صنایع عظیم همچون پتروشیمی، پالایشگاه ها، نیروگاه های برق و حتی تاسیسات حرارتی و برودتی در ساختمان های بزرگ اداری و مسکونی استفاده می شود.
سیستم های بخار خانگی که در محلی به نام موتورخانه راه اندازی می شوند، مجموعه ای از یک الی چند دیگ بخار چدنی و یا فولادی هستند که در کنار دیگر تجهیزات از جمله مشعل، پمپ سیرکولاتور، سیستم لوله کشی و منبع انبساط آب سرد ورودی به دیگ را گرم می کنند تا بخار حاصل از آن به همراه آب گرم تولید شده برای گرمایش و آب گرم مصرفی ساختمان مورد استفاده قرار بگیرد.