بهصورت کلی تأسیسات ساختمانی و انواع آن را به دودسته مکانیکی و الکتریکی تقسیمبندی میکنند. به عبارت سادهتر برقی و غیر برقی. البته برخی هم هستند که تأسیسات مربوط به سیستمهای تهویه هوا را در یک دستهبندی جداگانه بهحساب میآورند.
تأسیسات ساختمانی چیست؟
به واحدهایی که نیازهای رفاهی مردم را در ساختمان پاسخ میدهند، تأسیسات میگویند. بهصورت کلی مردم تأسیسات ساختمانی را با سه بخش آب، برق و گاز میشناسند. اما همانطور که در بالا اشاره کردیم این بخش گستردهتر از این سه مورد اساسی و پایهای است. چراکه باقی موارد تأسیساتی ممکن است در برخی از ساختمانها، بهخصوص در واحدهای ارزانقیمت وجود نداشته باشند اما تمامی واحدهای ساختمانی آب و فاضلاب، گاز و برق را بهعنوان نیازهای حداقلی در بخش تأسیسات ساختمانی و انواع آن دارند.
تأسیسات ساختمان باید توسط مهندس باتجربه و بر اساس نقشه دقیق و اصولی طراحیشده و صورت بگیرد. در غیر این صورت نهتنها نمیتواند پاسخگوی نیازهای اساسی ساکنان باشد، بلکه ممکن است موجب بروز خطرات زیادی شده و به مال و جان مردم آسیب وارد کند. پس اگر مایلید در ساختمانتان ساکنان راضی داشته باشید که همیشه در حال شکایت نیستند، حتماً کیفیت بخش تأسیسات ساختمانی و انواع آن را در ساختمان خود رعایت نمایید. به یاد داشته باشید که چنانچه واحد تأسیسات ساختمانی کیفیت و کارایی لازم را داشته باشد، ساختمان میتواند تا مهرومومهای زیادی از نیاز به بازسازی مصون بماند و هزینههای جانبی از بابت نگهداری و تعمیر کمتری را به شما تحمیل کند. ازاینرو هرچقدر بیشتر برای بخش تأسیسات ساختمانی وقت و هزینه بگذارید از خطرات و هزینههای سنگینی که در آینده باید بپردازید جلوگیری کردهاید.
طراحی و نقشهکشی تأسیسات ساختمانی
درست مانند تمام بخشهای دیگر ساختمانسازی برای اجرای واحدهای تأسیساتی نیز به طرح و نقشه از پیش تعیینشده نیاز است. همانطور که قبلاً اشاره کردیم طراحی و نقشه تأسیسات ساختمان باید هماهنگی کامل با نقشه معماری و عمرانی ساختمان داشته باشند. نقشه تأسیسات طرحی است که در آن به تمام تجهیزات و دستگاههایی که ساختمان به آنها نیاز دارد، در کنار روشهای اجرا اشارهشده است. مهندسان طراحی تأسیسات ساختمان باید پارامترهایی همچون محاسبه ضریب حرارتی دیوارها، سقف و کف ساختمان، ظرفیت سرمایشی و گرمایشی موردنیاز، منابع آب مصرفی، انتخاب پمپ، محل لولهکشی آب و فاضلاب، محل لولههای برق، نقشه سیمکشی و غیره را تعیین کند. علاوه بر اینها محاسبه جایگاه و محل نصب موتورخانه، تصفیهخانه، انواع داکت و المانهای دیگر را نیز مهندس تأسیسات تعیین میکند.
از دیگر نقشههای موردنیاز در طراحی تأسیسات ساختمان و انواع آن باید به موارد زیر هم توجه کرد:
• نقشه تأسیسات گرمایی، سرمایی، تهویه هوا و محل قرار گرفتن آنها
• نقشه سیمکشی برقی ساختمان و تعیین جای کلیدها و پریزها
• نقشه لولهکشی آب سرد و گرم
• اطفای حریق
• نقشه سیستم فاضلاب
تأسیسات مکانیکی
همانطور که اشاره کردیم تأسیسات ساختمانی به دو نوع مکانیکی و الکتریکی تقسیمبندی میشوند. که بین آن دو تأسیسات مکانیکی گستردگی بسیار بیشتری داشته و یکی از مهمترین بخشهای ساختمان است. خیلیهای هستند که تأسیسات مکانیکی را قلب ساختمان میدانند و معتقدند که هرگونه اخلال در تأسیسات مکانیکی میتواند عواقب جدی داشته باشد. که البته اعتقاد کاملاً صحیحی است! یادتان باشد که تأسیسات بخش رفاهی ساختمان را مدیریت میکند، پس آرامش ساکنان کاملاً به عملکرد مناسب این بخش وابسته است.
بهصورت کلی تأسیسات مکانیکی صنعتی شامل:
• سیستم فاضلاب و سیالات
• سیستمهای آبرسانی
• تصفیه آب
• و غیره
میشوند.
تأسیساتی مکانیکی صنعتی همانطور که میبینید به سیستمهای آب و فاضلاب ساختمان مربوط میشوند. درحالیکه تأسیسات مکانیکی ساختمان سایر موارد را شامل میشود. ازجمله:
• سیستمهای گرمایشی و سرمایشی
• گازرسانی
• اطفای حریق
• تهویه مطبوع
• سیستم بخار
• آبنما و فواره