این مفهوم از کلمه sort به معنای دستهبندی یا گروهبندی میآید و به فرآیندی گفته میشود که محصولات را به صورت سیستماتیک طبق معیار یا آیتمهای متفاوتی دستهبندی و جداسازی میکند. عمل جداسازی میتواند بر اساس رنگ، شکل، اندازه، ابعاد و وزن صورت پذیرد. این کلمه دو معنای شبیه به هم و در عین حال متفاوت دارد. معنای اول نظم یا ترتیب و معنای دوم دستهبندی است که در معنای اول محصول بر اساس معیاری مرتب شده که همان بستهبندی میباشد و در معنای دوم طبقهبندی بر اساس خصوصیات مشابه صورت میگیرد که همان دستهبندی یا جداسازی گفته میشود که میتواند مقدمهای برای بستهبندی برخی از محصولات باشد.
نحوه عملکرد دستگاه سورتینگ
همان طور که اشاره شد، این دستگاه شامل چندین مرحله برای مرتب کردن، یک دست کردن، جداسازی و دستهبندی محصولات با استفاده از عوامل مختلفی مانند رنگ، شکل، اندازه و وزن میباشد که به این فرآیند سورت یا سورت کردن گفته میشود. بنابراین در پاسخ به این سوال که سورتر چیست؟ میتوان گفت: به عملیات سورت با استفاده از یک دستگاه صنعتی گفته میشود . این دستگاه با بکارگیری تکنولوژیهای موجود مانند سنسور، دوربین و لیزر عملیات گروهبندی را انجام میدهد تا جداسازی، دستهبندی یا مرتب کردن محصول به صورت بهتری انجام پذیرد. علاوه بر این، توانایی جداسازی ناخالصی و محصولات سالم را از ناسالم دارد. همچنین قابل ذکر است که برخی از این دستگاهها با استفاده از هوش مصنوعی و پردازش تصویر قادر هستند فرآیند طبقهبندی را به صورت دقیق و هوشمندانه انجام دهند. توانایی یادگیری در این دستگاهها به صورت خودکار میباشد و برای محصولات خاص همچون پسته، بسیار کارآمدتر میباشند که در ادامه به توضیح آن خواهیم پرداخت.
انواع روشهای سورت:
به صورت کلی طبقهبندی یا همان دستهبندی به دو روش انجام میشود: سنتی و مکانیزه. هر کدام از این روشها ویژگی های خود را دارد. روش مکانیزه، خود به انواع مختلفی تقسیم می شود که در ادامه به هر کدام از آنها می پردازیم.
ماشین سورتینگ لیزری و رنگی
نام دقیق دستگاه کالر سورتر، اپتیکال میباشد. البته در بازار به نام سورتر لیزری نیز مشهور است. در واقع عملکرد این دستگاه هیچ ارتباطی با لیزر نداشته و این اصطلاحی است که به اشتباه رایج شده است. شاید علت به وجود آمدن این نام برای کالر سورتر وجود نوری باشد که در دستگاه به محصولات تابانیده می شود. این دستگاه محصول را مطابق حجم و رنگی که اسکن میکند، دستهبندی میکند. یا به عبارت دیگر با تعریف طیف رنگی مشخص در دستگاه، اجسامی که دارای آن طیف رنگی باشند، به عنوان خروجی در نظر گرفته میشوند. مثلاً با تعریف طیف رنگی برنج یا گندم، دستگاه میتواند کار جداسازی را انجام دهد. همچنین این دستگاه توانایی تشخیص ضایعات را دارد و از دقت بالایی برخوردار است. کالر سورترهای کوچک نیز در بازار وجود دارند و از آنها برای کارگاههای کوچک یا حتی مصارف خانگی یا مثلاً برای بستهبندی مورد استفاده قرار میگیرند. قابلیت جابهجایی سریع و آسان به نسبت کالر سورترهای بزرگ از نقاط قوت این دستگاه میباشد. نوع دیگر این دستگاه، مولتی کالر سورتر است که پیشرفتهتر و با ویژگیهای بیشتر است.
ماشین سورتینگ نواری
این نوع از دستگاهها رایجترین و پرکاربردترین ماشین آلات تفکیککننده در بازار هستند. نحوه عملکرد آنها بر اساس سایز و حجم محصول است که در مدلهای مختلف ساخته میشود. از ویژگیهای این دستگاهها میتوان به کاهش خطا، هزینههای نیروی انسانی، افزایش قیمت محصول به دلیل تضمین کیفیت، افزایش دقت و سرعت ، رعایت اصول بهداشتی به دلیل کاهش نیروی انسانی و بهبود چرخه بستهبندی اشاره کرد.
ماشین سورتینگ دوار:
این دستگاه شامل یک استوانه افقی است که در برخی مواقع میلههای افقی باریکی نیز وجود دارد که با فاصله مشخص و مناسب از یکدیگر قرار گرفتهاند. عملکرد آن بدین صورت است که محصول پس از وارد شدن با توجه به چرخشی که استوانه انجام میدهد، بر اساس حجم از بین میلهها عبور کرده و کار سورت انجام میشود. این مدل ماشینها 4 یا 5 خروجی دارند. شکل دیگری از این دستگاه وجود دارد که برای میوهجات گرد استفاده میشود. این دستگاه قالب مدوری، سوراخهای دایرهای شکل دارد که محصول پس از هر بار چرخش بر اساس حجم از دایرهها عبور کرده و به صورت سورت شده تبدیل میشود.
ماشین سورتینگ صفحه لرزشی
این دستگاه با استفاده از صفحهایی مستطیلی دارای لرزش و شیب، عملیات جداسازی محصول را در حجم بالا انجام میدهد. صفحه لرزشی مستطیل شکل این دستگاه باعث میشود تا محصولی که ویژگی متفاوتی دارد، از هم تفکیک گردد. نکتهی قابل توجه که از مزایای این دستگاه است، تغییر شدت لرزش و شیب صفحه میباشد. دوام و دقت بالا، سادگی نظافت، تعویض صفحات، استهلاک کم، کارایی زیاد و پایین بودن هزینه تعمیر و نگهداری از ویژگیهای این دستگاه میباشد.