انواع فرش از نظر جنس و سبک

فرش چیست؟

کلمه فرش ریشه عربی دارد و به عنوان زیر انداز یا کف پوش معنی می شود. هرچند بسیاری از افراد در جامعه بین الملل هر نوع زیر انداز پرزداری را فرش تجسم می کنند. اما در حقیقت هیچ کس به اندازه ما ایرانیان، فرش و انواع فرش را نمیشناسد. در گذشته تمامی انواع فرش به دست هنرمندان ایرن زمین بافته میشد. اما امروزه با دخالت ماشین، بافت انواع فرش و زیر اندازه چهره صنعتی و مدرن تری گرفته است. فرش ها بر اساس عوامل متعددی مثل: نوع بافت، جنس، سبک بافت، طرح و …. به انواع مختلف تقسیم بندی می شوند.

انواع فرش‌ بر اساس روش بافت به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

فرش دستباف فرش ماشینی

فرش‌ دستباف

فرش دستباف یکی از انواع فرش است که توسط دست و بدون استفاده از هرگونه ابزارآلات و ماشین آلات صنعتی بافته می‌شود. افراد هنرمند و توانمند پشت دار قالی مینشینند و گره به گره را با دست به تار و پود فرش میبافند.

فرش‌ ماشینی

فرش ماشینی نیز جزو انواع فرش است که به واسطه ماشین آلات و به صورت صنعتی بافته می شود.

مزایای استفاده از انواع فرش دستباف

برای بافت فرش های دستباف از مواد و الیاف مصنوعی استفاده نمی شود. عموما نخ ها و الیاف طبیعی هستند. در نتیجه احتمال ایجاد حساسیت در افراد کمتر است. ارزش مادی فرش دستباف به علت هنر دست و استفاده از الیاف طبیعی بیشتر است. هر چه عمر فرش بیشتر باشد، قیمت آن افزایش میابد. از آنجا که مواد مصنوعی و الیاف غیر طبیعی در بافت فرش وجود ندارد، نرم تر از نوع ماشینی است. ضخامت فرش های دستی معمولا بیشتر است. در نتیجه کیفیت و مقاومت فرش بیشتر است. ارزش و زیبایی فرشهای دستباف به مرور زمان و بر اثر استفاده مداوم ( اصطلاحا پاخور بیشتر) بیشتر می شود. فرش های دستباف، قابل ترمیم هستند و در صورتی که تحت یکی از عوامل پارگی، پوسیدگی، بید خوردگی و ساییدگی قرار بگیرد، به راحتی رفو می شوند.

انواع فرش بر اساس طرح و نوع بافت

فرش دستباف:فرش دستباف با توجه به شناختی که ما ایرانی ها از کلمه فرش داریم، به انواع مختلفی تبدیل می شود. جنس نخ، نوع بافت، منطقه بافت و … عواملی است که مجموعه ای از انواع فرش دست بافت را به جامعه معرفی می کند. وینتیج:فرش وینتیج به فرش هایی گفته می شوند که جدید بافته شده اند اما طرح فرش های پاخورده قدیمی دارند. عمر طولانی و جذابیت زیادی دارند. در گذشته به فرشهای دستباف کهنه گفته می شد. اما امروزه وینتیج یک نوع سبک فرش بافی است. گبه:گبه نوعی فرش از خانواده قالی است که نخ خاب (پرزهای) بلندتری دارد. طرح آن معمولا ساخته ذهن بافنده است. تعداد پودهای آن نسبت به فرش بیشتر است. قالی و قالیچه:قالی، نوعی فرش است که غالبا ارتفاع نخ خاب یا پرز آن از فرش ماشینی کوتاه تر است. ابعاد قالی میتواند با فرش یکسان یا متفاوت باشد. به قالی با اندازه کوچکتر از فرش قالیچه می گویند. فرش چهل تکه:فرش چهل تکه نوعی فرش ترکیبی است که از برش های انواع فرش، گلیم، گبه و ….. به یکدیگر ایجاد می شود. سبک فرش چهل تکه، تلفیقی از هنر چهل تکه دوزی است که امروزه طرفداران بسیاری دارد. گلیم:گلیم نوعی زیر انداز است که نخ خاب آن بسیار کوتاه است و می توان گفت هیچ پرزی ندارد. معمولا جنس نخ آن کرک و پشم در هم تنیده است. با توجه به اینکه گلیم در کدام منطقه و فرهنگ بافته شده، به انواع مختلف تقسیم بندی می شود.

انواع فرش بر اساس جنس

فرشها با الیاف مختلفی بافته می شوند. امروزه این الیاف می توانند به صورت طبیعی یا مصنوعی به دست آمده باشند. در هر صورت، جنس الیاف و به خصوص الیاف طبیعی برای انواع فرش دستبافت، متفاوت است. عوامل مختلفی مثل جنس تار، پود و خاب(نخ پرز) فرش در دسته بندی جنس فرش تاثیر دارند. فرشها بر اساس جنس به انواع زیر تقسیم می شوند: فرش ابریشمی دستباف:نخ خامه (پرز) این نوع فرش از جنس ابریشم است. فرش تمام ابریشم:کلیه نخ های تار و پود و خاب فرش های ابریشمی از جنس ابریشم است. فرش چله ابریشم:در فرش چله ابریشم، فقط جنس تار فرش (چله) از ابریشم است. فرش گل ابریشم:در فرش گل ابریشم، فقط بخشی از گل ها و طرح فرش از جنس ابریشم است. الباقی گره ها و خامه فرش ابریشمی نیست. فرش پشمی:در این نوع فرش فرشی است که پرز (خامه) آن از پشم است. فرش تمام پشم:همانطور که نام این فرش مشخص است کلیه نخهای بکار رفته در این فرش (پرز، تار و پود) از جنس پشم است. فرش چله پشم:در فرش چله پشم، همانند نوع ابریشمی، فقط نه تار (چله) از جنس نخ پشمی است. فرش کرکی:نخ گره و خاب فرش کرکی، از موی بز به دست می آید. فرش زربفت:فرش زربفت یا زربافت نوعی فرش برجسته است که جنس بخش زیرین یا اصلی آن عمدتا گلیم است. در بافت این بخش رش از نخ های سیم تاب استفاده می شود که به نخ طلا معروف است و اصطلاحا فرش طلاکوب شده یا با نخ طلا بافته شده است. فرش سوف:تاریخچه بافت فرش سوف مربوط به شهر کاشان است. نخ خاب این فرش ها ترکیبی از نخ های سیم تاب طلایی و نقره ای و ابریشم است.

انواع فرش بر اساس شیوه‌ بافت

همه فرشها از 3 نوع نخ تشکیل می شوند. تار (چله):نخ چله اسکلت فرش است به صورت عمودی بر روی دار بسته شده و گره‌های رنگی بر روی آن متصل می‌شوند. پود:بعد از بافت هر رج از فرش، از لابلای نخ‌های پود میگذرد. وظیفه آن محکم کرده نخ خاب و ثابت نگه داشت آنهاست. خاب:نخ خاب به تمام گره‌های رنگی که شکل و طرح اصلی فرش را نمایش می‌دهد، گفته می‌شود.