سامانه اعلام حریق غیر اتوماتیک شامل تعدادی شستی، زنگ و آژیر میباشد که در نقاط مختلف و توسط یک زون مشترک یا مستقل، به منبع متصل میشوند. در حالت عادی شستیها باز بوده و جریان از مدار عبور نمیکند. درصورتیکه یکی از شستیها بسته شود، جریان مدار برقرار میشود و آژیر سیستم اعلام حریق به صدا درخواهد آمد. در سیستم اعلام حریق اتوماتیک، علاوه بر این تجهیزات تعدادی دتکتور نیز وجود دارد که توسط پنل مرکزی، کنترل میشوند. در این سیستمها نیز امکان اعلام دستی وجود دارد. یک سیستم اعلان حریق اتوماتیک معمولی معمولاً از این اجزا تشکیل شده است:
۱. شستی اعلام (call point):
شستیهای اعلان حریق که با شکسته شدن تلقهای روی در مواقع ضروری، فشار داده میشوند و در مدت زمان ۲ ثانیه آژیرهای سیستم اعلام حریق فعال میشوند. شستیها را در مسیر خروجیها و یا پلههایی که عموماً به مکانهای امن میرسد، قرار میدهند. شستیها معمولاً در ارتفاع ۱ متر و ۲۵ سانتیمتر از کف زمین نصب میکنند. رنگ و محل قرارگیری شستیها به شکلی است که بهراحتی دیده شوند.
۲. وسایل هشداردهنده:
وسایل هشداردهنده به دو صورت سمعی (آژیرها و زنگها) و بصری (فلاشرها)، ارائه میشوند. فرکانس آژیرها و زنگها در سیستم اعلام حریق متفاوت و قابلکنترل است. آژیرهای الکترونیک تنوع بیشتری در سطح صوت و تن صدا دارند که انتخاب نوع هشداردهندهها بسته به محیطی که قصد استفاده از آن را دارند، متفاوت است. وسایل هشداردهنده سمعی نیز برای مکانهایی که ایجاد صدا ناراحتکننده است و یا برای آگاهی افرادی که ناشنوا هستند کاربرد دارد.
۳. کاشفها یا دتکتورها:
در هسته سیستم اعلام حریق، دتکتورها وجود دارند. دتکتورها را میتوان به گروههای مختلفی تقسیم کرد از جمله:
• دتکتور حرارتی
دتکتور حرارتی میتواند در محیطهایی با دمای ثابت کارکرد خوبی داشته باشد. درصورتیکه دمای محیط بیشتر از مقدار از پیش تعیینشده برسد، زنگ خطر را به صدا درمیآورد. و یا اینکه دتکتور حرارتی که میتوانند با نرخ تغییر دما کار کنند. معمولاً سنسورهای تشخیص حرارت به روشی مشابه فیوز الکتریکی کار میکنند. دتکتور حرارتی دارای آلیاژ حساس به گرما است که زمانی که حرارت زیادی به آن برسد باعث فعال شدن سیستم اعلام حریق میشود.
• دتکتور دود
دتکتورهای دود به دو دسته کلی یونیزاسیونها و اپتیکال یا نوری تقسیم میشوند. در دتکتورهای دود یونیزه، به محض ورود ذرات دود، جریان الکتریکی موجود کاهش میابد و در نتیجه سیستم وقوع آتشسوزی را اعلام میکند. اساس کار این دتکتورها حساسیت به ذرات ریز دود است. دتکتورهای دود نوری نیز با جذب نور بهوسیلهی ذرات در یک امتداد نوری فعال میشوند و برعکس دتکتور دود یونیزه که ذرات غیرقابلدیدن را کشف میکرد، این نوع از دتکتور در مقابل ذرات بزرگتر حساس است.
• دتکتور گاز
این آشکارساز، نشت گاز را حس و به سامانه اعلام حریق اعلام میکند. آشکارسازهای مونوکسید کربن همچنین به عنوان آشکارسازهای CO شناخته میشوند که با تشخیص سطح مونوکسید کربن موجود در هوا، سیستم اعلام حریق را فعال میکنند. مونوکسید کربن گازی سمی است که موجب احتراق میشود. ردیابهای آتشنشانی مونوکسید کربن از همان سنسورهای موجود در خانه استفاده میکنند اما حساستر هستند و سریعتر جواب میدهند. دتکتورهای مونوکسید کربن دارای یک سلول الکتروشیمیایی هستند که مونوکسید کربن را تشخیص میدهند
• دتکتورهای ترکیبی
آشکارسازهای که با چند سنسور کار میکنند دتکتورهای ترکیبی هستند. ورودیهای این دتکتورها ترکیبی از سنسورهای نوری و سنسور حرارتی میباشد که با استفاده از الگوریتم پیچیدهای که درون مدار دتکتور تعبیه شده، پردازش میشوند. این مدل از دتکتورها بهگونهای طراحی شدهاند که در برابر طیف گستردهای از آتشسوزیها واکنش نشان میدهند.
دتکتورها از نظر نوع عملکرد نیز متنوع هستند. دتکتورهای خطی که حریق را در طول یک خط تشخیص میدهند. نمونهی این آشکارسازها، دتکتور دود خطی و کابلهای حس کننده حرارتی میباشد. دتکتورهای نقطهای، نوعی دیگر از آشکارسازها هستند که عملکرد آنها در دتکتور دودی و حرارتی بهگونهای است که سنسور در یک نقطه مشخص قرار میگیرد.