لودر ( Loader )
در اصل می توان گفت که لودرها هم در یکی از دسته بندی های ماشین آلات راهسازی غول پیکر جای می گیرند که بطور وسیعی در کارهای ساختمانی برای حمل توده مواد (نظیر خاک و سنگ )، بارگیری کامیون ها، خاکبرداری ، حفاری و گاهی تسطیح (به عنوان بولدوزر ) بکار گرفته می شوند. بر خلاف اسکریپرها که به طور همزمان برای بارگیری و حمل استفاده می شوند، لودرها همواره باید به همراه ماشین های انتقال دهنده مانند کامیون ها به کار گرفته شوند.
انواع لودر
اصولا دو نوع لودر نصب شده بر روی شاسی تراکتور وجود دارد:
لودر چرخ زنجیری (Chain Loader)
لودرهای چرخ زنجیری فشار کمی بر خاک زیر خود وارد می کنند. این نوع ماشین با داشتن مزایایی همچون شناوری خوب و قدرت کشش مناسب می تواند در زمین های نرم و باتلاقی که لودرهای چرخ لاستیکی در آن ها کارایی مناسبی ندارند به خوبی عمل نمایند. همچنین عملکرد این دستگاه ها بر روی زمین های سنگلاخی نسبت به نوع چرخ لاستیکی که به شدت ممکن است آسیب ببینند بسیار مناسب می باشد . لودرهای چرخ زنجیری طراحی مناسبی برای مانور در محیط های محدود دارند. نقل و انتقال این لودرها بین پروژه های مختلف، نیازمند تریلی می باشد.
لودر چرخ لاستیکی (Wheel Loader)
لودرهای چرخ لاستیکی دارای سرعت بالاتری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری بوده و بسیار بهتر از آنها در زمینهای سفت عمل میکنند. آنها میتوانند در راه های ساخته شده حرکت و در فواصل نسبتاً کوتاه بدون نیاز به تریلر انتقال یابند.
از جهت اندازه انواع گسترده تری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری دارند و از این رو میتوانند سازگارتر با نیازها انتخاب شوند و همچنین هزینه نگهداری آن ها در زمینهای مرطوب و خاک های ماسه ای که خاصیت ساینده برای لودرهای چرخ زنجیری دارند، کمتر میباشد.
فشار وارد بر زمین توسط لاستیک ها با تغییر میزان باد لاستیک قابل تغییر بوده، ولی به هر حال کار کردن توسط این لودرها در زمین های خیس و گل آلود به علت ایجاد فشار زیاد مشکل و ظرفیت باربرداری آنها در زمین های باتلاقی نسبت به نوع چرخ زنجیری، کمتر خواهد شد. البته زنجیرهای سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجود دارد که میتوان برای افزایش اصطکاک لاستیک ها از آنها استفاد کرد.
در زمینهای سنگلاخی با سنگهای تیز گوشه امکان آسیب پذیری لاستیکها وجود دارد، البته نوع جدیدی از لاستیکها با آج های خیلی ضخیم تولید شدهاند که امکان کار در مناطق سنگلاخی را فراهم میآورند. لودرهای چرخ لاستیکی قدرت کشش کمتری نسبت به لودرهای چرخ زنجیری هم وزن خود دارا بوده و در نتیجه قدرت مفید آنها در کندن خاکها و بالا رفتن یا پایین آمدن از شیب ها محدود میباشد.
دستگاههای نوع چرخ لاستیکی که بر روی تراکتور کمرشکن نصب میشوند، میتوانند مشخصات فرمان پذیری مطلوبی در جای کم داشته باشند. کمرشکن بودن لودر اجازه گرفتن زاویهای تا ۳۵ درجه در صفحه افقی محور ماشین بین دو قسمت اصلی ماشین را فراهم میکند.
قسمتهای اصلی لودر
لودرها بطور کلی شامل قسمت های زیر میباشند:
موتور
موتور یکی از قطعات لودر است که نیروی لازم برای حرکت را به وجود می آورد. امروزه اکثر لودرهای چرخ زنجیری به صورتی ساخته میشوند که موتورشان پشت سر راننده قرار گیرد . این امر می تواند به دو علت باشد، اول اینکه وزن موتور بصورت یک عامل تعدیل کننده لنگر حاصل از وزن جام پر شده از مصالح است . ثانیاً اپراتور لودر نزدیکتر به فضای کار خود بوده و کنترل ماشین برایش سهلتر میشود.
موتور در لودرهای چرخ لاستیکی بسته به موارد زیر میتواند در جلو یا عقب ماشین قرار بگیرد:
1- لودرهای کوچک با محور گردان جلو دارای موتور در جلوی ماشین هستند.
2- لودرهایی که دارای جام در جلو و بیل در عقب (بکهو لودرها) میباشد به علت بازتر بودن دید راننده موتورشان در جلو قرار دارد.
3- به دلیل ایجاد نیروی خنثی کننده لنگر حاصل از وزن جام پر شده و همچنین ایجاد دید بازتر برای راننده لودرهای بزرگ معمولا دارای موتور در عقب ماشین هستند.
شاسی
لودرها دارای شاسی تراکتور میباشند. این شاسیها برای لودرهای چرخ زنجیری یکپارچه هستند و برای لودرهای چرخ لاستیکی میتوانند به صورت کمرشکن باشند.
سیستم هیدرولیک
از سیستم هیدرولیک لودر برای انتقال نیرو از موتور به جام آن استفاده میشود. امروزه با بهینه سازی روغنهای هیدرولیک، محافظت در مقابل فرسایش و خوردگی در سیستم هیدرولیک افزایش یافته است . همچنین با استفاده از شیرهای فشار، خطایابی سیستمهای هیدرولیک و اعضای آن سادهتر شده است.
جام
جام لودرها طوری طراحی شدهاند که عمل تخلیه را میتوانند در ارتفاع ۵/۲ تا ۵/۴ متری از پای لودر انجام دهند. این قابلیت به لودرها امکان میدهد تا عمل تخلیه بار را در کامیونها و ماشینهای انتقال به راحتی انجام دهند. عمل بارگیری و تخلیه بار لودر، به ناچار با مانور زیادی همراه است.
بنابراین اگر فضای کار محدود باشد، در قدرت مانور لودر ایجاد مشکل خواهد شد . جام ممکن است در حین عملیات در موقعیت های مختلفی از لودر قرار گیرد.